Афғонистон бўйича далиллар полицияга топширилгани сабабли Буюк Британия махсус кучлари жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин

Афғонистондаги далиллар полицияга топширилганидан кейин Буюк Британия махсус кучлари жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин

Британиялик ҳарбий хизматчилар томонидан жиддий жиноятлар содир этилган бўлиши мумкинлигини кўрсатувчи далиллар

SAS (Махсус ҳаво хизмати) фаолияти бўйича суриштирувлар давомида аниқланган ва Афғонистонда жиддий жиноятлар содир этилган бўлиши мумкинлигини кўрсатувчи далиллар ҳарбий полицияга топширилганидан кейин, Буюк Британия махсус кучлари (UKSF) ходимлари жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин.

Ушбу далиллар душанба куни бўлиб ўтган суд мажлисида ошкор бўлди ва бу суриштирув органи ўз хулосалари жиноий жавобгарликка тортишга олиб келиши мумкинлигини биринчи марта оммавий равишда баён қилишидир.

Жорий йил бошида UKSF томонидан амалга оширилган ушбу йўналтириш Қуролли кучлар тўғрисидаги қонунга мувофиқ талаб қилинган бўлиб, мазкур қонуннинг 2-иловасидаги жиддий жиноятлар рўйхатига қотиллик ва эҳтиётсизлик орқасида одам ўлдириш киради.

Бу далиллар 2010 ва 2013 йиллар оралиғида британиялик ҳарбий хизматчилар томонидан амалга оширилган бир қатор қўлга олиш операцияларига тааллуқлидир.

Мудофаа вазирлиги (MoD) BBC’га маълум қилишича, ушбу далиллар жорий йил бошида SAS фаолияти бўйича суриштирув терговидан сўнг аниқланган ва шундан кейин UKSF уларни ҳарбий полициянинг Мудофаа бўйича жиддий жиноятлар бўлимига (DSCU) — энг оғир жиноятларни кўриб чиқиш учун 2022 йилда ташкил этилган махсус бўлинмага топширган.

BBC кўриб чиққан суд ҳужжатлари шуни кўрсатадики, DSCU далиллар бўйича дастлабки ўрганиш ишларини олиб борган, бироқ бўлинма суриштирув якунлангунга қадар ҳар қандай жиноий терговларни тўхтатиб турган.

Бундан ташқари, Мудофаа вазирлиги BBC’га суриштирув давом этаётган бир пайтда жиноий тергов ўтказишни ноўрин деб ҳисоблашини билдирган.

Афғонистон бўйича мустақил суриштирув комиссияси Британия армиясининг Махсус ҳаво хизмати (SAS) 2010 ва 2013 йиллар оралиғида Афғонистондаги қўлга олиш операциялари пайтида одамларни ноқонуний равишда қатл этгани ва юқори лавозимли мулозимлар ушбу қотилликларнинг асл тафсилотларини яширишга урингани ҳақидаги даъволарни ўрганмоқда.

BBC Panorama дастури SAS қуролсиз тинч аҳолини, жумладан болаларни қатл этгани ҳақидаги айбловларни саккиз йилдан ортиқ вақт давомида суриштирди. Жамоатчилик суриштируви 2022 йилда Panorama’нинг фош этувчи маълумотларидан кейин ташкил этилган эди.

DSCU’га йўналтирилган ушбу масала суриштирув гувоҳи томонидан қўзғатилган Олий суд мажлиси давомида маълум бўлди.

Афғонистонда хизмат қилган британиялик юқори мартабали ҳарбий зобит бўлган ушбу гувоҳга, ҳарбий гувоҳлар манфаатларини ҳимоя қилувчи юридик гуруҳлар хабардор қилувчи шахслар билан ёпиқ эшиклар ортида ўтказилган далиллар йиғиш сессияларидан четлаштирилганидан кейин, суриштирув устидан суд тартибида қайта кўриб чиқишни талаб қилишга рухсат берилди.

Жамоатчилик суриштируви далилларининг катта қисми сир сақланган ҳолда тингланмоқда.

Юқори мартабали зобитнинг адвокатлари бу жараён адолатсиз эканини ва зобит ўзига нисбатан илгари сурилган ҳар қандай айбловлар бўйича хабардор қилувчи шахсларни бевосита ёки ўз адвокатлари орқали сўроқ қилиш имкониятига эга бўлиши кераклигини айтишди.

Суриштирув адвокатлари эса, кўрсатма беришдан хавотирда бўлиши мумкин бўлган шахслардан "ўта махфий маълумотларни олиш имконияти бўлиши шарт"лигини таъкидладилар.

Уларнинг сўзларига кўра, ҳимоя остидаги гувоҳлар агар шахслари ошкор этилса, "UKSF томонидан оғир оқибатларга дучор бўлиш"дан қўрқишларини билдиришган.