700 йилдан ортиқ тарихга эга. Тошкентдаги Ислом цивилизацияси марказида Ғазнавийлар тарихига оид асар намойиш этилди
700 йилдан ортиқ тарихга эга. Тошкентдаги Ислом цивилизацияси марказида Ғазнавийлар тарихига оид асар тақдим этилди
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази экспозициясида бундан етти асрдан кўпроқ вақт олдин кўчирилган "Таржума-и Яминий" қўлёзмаси намойиш этилмоқда. Ушбу тарихий асар Ғазнавийлар даври воқеаларига, жумладан, Султон Маҳмуд Ғазнавий ҳукмронлиги ва унинг Ҳиндистонга қилган юришларига бағишланган.
"Таржума-и Яминий" асарининг асосини Абу Наср Муҳаммад ибн Абдулжаббор ал-Утбийнинг араб тилидаги "Тарих-и Яминий" асари ташкил этади. У Султон Маҳмуднинг котиби бўлган ва тасвирланган воқеаларнинг кўпини шахсан кузатган.
Кейинчалик бу асарни Носиҳ ибн Зафар ал-Журбодқоний форс тилига таржима қилган. Таржима 1206–1207 йилларда амалга оширилган, бироқ таржимон асл нусхани шунчаки бошқа тилга ўгириш билан чекланиб қолмаган. У матнни Салжуқийлар ва отабеклар тарихига оид маълумотлар, шеърлар ва ўз шарҳлари билан бойитган. Натижада вақт ўтиши билан "Таржума-и Яминий" мустақил тарихий-адабий ёдгорликка айланган.
Бу тарихдаги энг эътиборга лойиқ экспонат Марказда тақдим этилган қўлёзма нусхасидир. У Эронда Элхонийлар ҳукмронлиги даврида кўчирилган ва ҳижрий 711 йил 11 ражаб, яъни 1311 йил 30 ноябрда якунланган.
Қўлёзма 154 варақдан иборат. Форс тилидаги матн қоғозга насх хатида битилган бўлиб, ҳар бир саҳифада 19 дан 21 гача сатр мавжуд. Ёзиш учун қора ва жигарранг сиёҳлардан фойдаланилган, муқоваси эса жигарранг чармдан тайёрланган.
Ушбу нусханинг алоҳида қиммати унинг ёши билан боғлиқ: у форсча таржима пайдо бўлганидан тахминан юз йил ўтиб яратилган. Қўлёзманинг бошланғич қисми бир қатор белгиларига кўра безатишнинг Хуросон анъаналарига яқин.
Асарнинг ўзи Ғазнавийлар сулоласи асосчиси Сабуктегин ҳукмронлигидан бошлаб 1021 йилгача бўлган воқеаларни қамраб олади ва уларнинг Сомонийлар ҳамда Бувайҳийлар билан муносабатлари, шунингдек, Маҳмуд Ғазнавийнинг Ҳиндистон ярим оролига қилган юришлари ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олади.
Ўтган йили Сирдарёнинг ўнг қирғоғида, ҳозирги Наманган вилояти ҳудудида жойлашган Аҳсикат қадимий шаҳар харобаларидан археологлар VIII асрга оид қўлёзма ва Аббосийлар даврида зарб қилинган тангаларни топишган эди.