Янги қонунчилик: туғруқ ва касаллик таътили қандай тўланади.

Янги қонунчилик о'згаришлари: ҳомиладорлик ва касаллик та'тили нафақаларини то'лаш тартиби.

О'збекистонда ҳомиладорлик ва вақтинчалик ногиронлик нафақаларини тайинлаш ва то'лашнинг янги тартиби жорий этилди. То'ловлар энди "Барака" ижтимоий картаси орқали амалга оширилади. Kun.uz янги тизимдаги асосий о'згаришлар, уларга мувофиқлик талаблари ва то'лов механизмини тушунтиради.

"Давлат ижтимоий суг'уртаси то'г'рисида"ги қонун ва Вазирлар Маҳкамасининг 796-сонли қарорига мувофиқ, ҳомиладорлик ва вақтинчалик ногиронлик нафақаларини тайинлаш ва то'лашнинг янги механизми жорий этилди. Ҳомиладорлик нафақалари энди то'лиқ то'ланади ва вақтинчалик ногиронлик нафақалари олтинчи кундан бошлаб Давлат ижтимоий суг'урта жамг'армасидан то'ланади.

Давлат ижтимоий суг'уртаси нима?

Давлат ижтимоий суг'уртаси - бу суг'урта ҳодисаси юз берган тақдирда суг'урта қилинган шахсларнинг даромадларини ҳимоя қилишга қаратилган давлат кафолатлари тизими. У мажбурий ва ихтиёрий асосда амалга оширилади ва фуқароларни вақтинчалик ногиронлик, ҳомиладорлик ва туг'иш каби ҳолларда ижтимоий ҳимоя қилади.

Суг'урталанган шахсларга қуйидагилар киради:

· меҳнат шартномалари бо'йича ишлайдиган фуқаролар;

· фуқаролик шартномалари бо'йича хизмат ко'рсатувчи (иш бажарувчи) фуқаролар;

· юридик шахсларда раҳбар лавозимларини эгаллаган фуқаролар;

· шахсий томорқа эгалари ёки уларнинг шахсий томорқаларида ишлайдиган оила а'золари;

· давлат идоралари ва чет элдаги бошқа ташкилотлар томонидан ташкил этилган ташкилотларда ишлайдиган О'збекистон фуқаролари;

· чет элда ишлайдиган О'збекистон фуқаролари;

· О'збекистонда доимий яшовчи ва унинг ҳудудида даромадли фаолият билан шуг'улланувчи хорижий фуқаролар ва фуқаролиги бо'лмаган шахслар;

· суг'урта бадалларини турмуш о'ртог'и то'лайдиган ишсиз фуқаролар;

Юридик шахсларнинг та'сисчилари (иштирокчилари) сифатида даромад олувчи фуқаролар;

Якка тартибдаги тадбиркорлар, шу жумладан "Ҳунарманд" уюшмаси а'золари;

Юридик шахс ташкил этмасдан оилавий бизнес билан шуг'улланувчи оила а'золари.

Ҳомиладорлик нафақаси қандай то'ланади?

2026-йил 1-январдан бошлаб суг'урта қилинган шахсларга ҳомиладорлик нафақаси Давлат ижтимоий суг'урта жамг'армасидан то'ланади. Илгари бу то'ловлар иш берувчи томонидан амалга оширилар эди.

Нафақа меҳнатга лаёқацизлик гувоҳномаси (касаллик та'тили) асосида берилади.

Ҳомиладорлик нафақаси аёлнинг о'ртача ойлик иш ҳақи ва унинг иш стажига қараб ҳисобланади. Хизмат муддатига қараб, о'ртача даромаднинг қуйидаги фоизи қо'лланилади:

- 10 ойдан 24 ойгача бо'лган хизмат муддати учун — 75 фоиз;

- 25 ойдан 60 ойгача бо'лган хизмат муддати учун — 85 фоиз;

- 61 ой ёки ундан ко'проқ хизмат муддати учун — 100 фоиз.

Нафақаларни ҳисоблашда о'ртача ойлик даромаднинг энг кам иш ҳақининг (ЭИ) 10 бараваридан ошмайдиган қисми ҳисобга олинади.

Нафақа миқдори автоматик равишда Ижтимоий суг'урта жамг'армасининг ахборот тизими томонидан мавжуд ма'лумотлар асосида ҳисобланади ва аёл алоҳида ариза топшириши шарт эмас.

Ҳомиладорлик нафақаси 126 календар кун учун бир марталик то'лов сифатида ҳисобланади (мураккаб туг'илиш ёки икки ёки ундан ортиқ бола туг'илган тақдирда, 140 календар кун учун) ва бир марталик то'лов сифатида то'ланади.

Ишсиз аёллар ҳомиладорлик нафақасини олишлари мумкинми?

Ҳа, лекин ихтиёрий ижтимоий суг'урта тизимида иштирок этиш шарт. Қуйидаги ҳолларда нафақалар берилиши мумкин:

· агар аёл о'зини о'зи иш билан та'минловчи сифатида ро'йхатдан о'тган бо'лса ва ихтиёрий ижтимоий суг'урта бадалларини то'ласа;

Агар аёл ишсиз бо'лса, лекин унинг ишлайдиган турмуш о'ртог'и у учун ихтиёрий ижтимоий суг'урта бадалларини то'ласа.

Бадаллар камида 10 ой давомида то'ланиши керак, уларнинг охирги олти ойи узлуксиз бо'лиши керак. Нафақа миқдори то'ланган бадалларнинг давомийлиги ва миқдорига бог'лиқ.

Ихтиёрий равишда суг'урта қилинганлар учун туг'руқ нафақаси энг кам иш ҳақининг беш бараваридан ошмаслиги керак, бу ҳозирда 6 355 000 со'мни ташкил этади.

Ойлик минимал ихтиёрий ижтимоий суг'урта бадали энг кам иш ҳақининг 5 фоизини ташкил этади, ҳозирда 63 550 со'м. Ихтиёрий бадалларни илова орқали то'лаш мумкин.