Сиёсат

Янги афсона

Алиев Россия билан муносабатларнинг тўлиқ нормаллашганини эълон қилди. Қанча вақтга? "Янги анъана" пости биринчи марта UzMetronom.Org сайтида пайдо бўлди.

Озарбайжон Президенти Илҳом Алиев 4-Шуша Медиа Форумидаги нутқида Россия ва Озарбайжон о'ртасидаги муносабатлар то'лиқ тикланганини ва давлатлараро мулоқотнинг қийин даври о'тмишда қолганини та'кидлади. Озарбайжон Президентининг бу баёноти со'нгги йилларда Россия билан муносабатларни қийнаб келган чуқур инқирозга чек қо'ядиганга о'хшайди. Бироқ, бунга ишониш қийин.

Алиев Москва ва Боку о'ртасидаги о'заро муносабатлар ижобий ривожланаётганини та'кидламоқда. Унинг со'зларига ко'ра, ҳукуматлар, ҳукуматлараро комиссия ҳамраислари, ташқи ишлар вазирликлари ва президент ма'муриятлари даражасида фаол алоқалар ва ищи алоқалар то'лиқ тикланди. "Боку Россия Федерацияси билан муносабатларни юқори баҳолайди, бу нафақат икки мамлакат учун, балки кенгроқ географик контекст учун ҳам стратегик аҳамиятга эга", дея қо'шимча қилди у.

Инқироз Бокунинг Москвага мисли ко'рилмаган босими туфайли бошланди, у 2024-йил декабр ойида Бокудан Грознийга кетаётганда Қозог'истонда ҳалокатга учраган Озарбайжоннинг Эмбраер-190 ё'ловчи самолётининг уриб туширилиши учун жавобгарликни тан олишни талаб қилди.

Инқироз Бокунинг Москвага мисли ко'рилмаган босими туфайли бошланди. Яна бир муҳим масала - Уралда Россия хавфсизлик кучлари томонидан Озарбайжон уюшган жиноятчилик гуруҳининг шафқацизларча ҳибсга олиниши ва натижада иккита паспортга эга фуқароларнинг о'лимига сабаб бо'лган норозилик. Бу Бокуга можарога аралашиш учун баҳона бо'лди. Дипломатик мулоқот о'рнига Озарбайжонга ко'чирилган бир нечта Россия фуқаролари ҳибсга олинди ва бу ҳибсга олишлар калтаклаш билан бирга бо'лди. Озарбайжондаги Россотрудничество (Россия уйи) офиси ёпилди, бир нечта Россия давлат оммавий ахборот воситаларининг фаолияти то'хтатилди ва бир нечта россияпараст фаоллар ҳибсга олинди. Бунга жавобан Москва Озарбайжонни қо'ллаб-қувватлаган бир нечта сиёсацҳунослар ва журналистларни хорижий агентлар деб топди.

Асосий муросага 15-апрел куни самолёт борасида эришилди - иккала томоннинг манфаатларини ҳисобга олган ҳолда Озарбайжон томонига компенсация то'лаш. Москванинг муросага келиши самолёт ҳалокати учун расмий равишда айбни тан олишдан (Қозог'истон комиссиясининг ҳисоботида шрапнелнинг манба мамлакати ко'рсатилмаган) ва ё'ловчиларга стандарт суг'урта то'ловларидан ташқари, Россия бюджетидан молиявий то'ловларни ё'налтириш то'г'рисида келишувдан иборат эди.

Озарбайжоннинг муросага келиши Россия ҳаво мудофааси тизимининг "қасддан қилинган ҳаракати" деган со'злардан иборат эди. Муайян ҳаво мудофааси операторлари ёки бо'линма командирларини жиноий жавобгарликка тортиш талаби глобал дипломатик келишув фойдасига бекор қилинди.

Екатеринбургда Сафаров ака-укаларининг о'лими бо'йича Озарбайжон Бош прокуратураси дастлаб "о'зига хос шафқацизлик билан қасддан қотиллик" бо'йича жиноий иш қо'зг'атди. Бироқ, самолёт масаласи ҳал қилингандан со'нг, Боку о'з да'воларини қайтариб олди ва масалани ёпиқ сиёсий келишувлар доирасига о'тказди. Ушбу оилавий уюшган жиноятчилик гуруҳининг омон қолган а'золарига нисбатан Россия адлияси Бокунинг норозиликларини э'тиборсиз қолдириб, фаолиятини давом эттирди. 5 март куни Екатеринбургнинг Киров туман суди 2001 ва 2011 йиллар оралиг'ида содир бо'лган қотиллик ва бизнесни қайта тақсимлаш ишлари бо'йича озарбайжон диаспорасининг етти а'зосига қаттиқ жазолар тайинлади.

О'з навбатида, Боку ҳозирда Озарбайжон қамоқхоналарида жазо о'таётган россияликларни судлади. Россия Ташқи ишлар вазирлиги ҳозирда уларни Россия ичида экстрадиция қилиш ёки алмашиш бо'йича фаол музокаралар олиб бормоқда.

Туркия Москва ва Боку о'ртасидаги муносабатлардаги нозик мувозанатни бузиши мумкин. Томонлар келишувга эришдилар, чунки улар Шимол-Жануб транспорт ё'лагининг ривожланишига жуда бог'лиқ ва минтақада логистика манфаатларини баҳам ко'ришган. Парадоксал равишда, Ереван сиёсати Россия ва Озарбайжон о'ртасидаги асосий тарихий қарама-қаршиликларни Бош вазир Никол Пашинян Тог'ли Қорабог'га бо'лган да'воларидан воз кечиши биланоқ ҳал қилди.

Шунга қарамай, Москва ва Анқара о'ртасида манфаатлар то'г'ридан-то'г'ри то'қнашуви юзага келган тақдирда (бу Туркиянинг Украинага ҳарбий ёрдамининг кучайиши туфайли юз бериши мумкин), Боку шубҳасиз Туркия томонини танлайди, бу эса уйдирма баҳоналар билан қарама-қаршиликка қайтишга олиб келиши мумкин.