Хитойда Шимолий Корея ядровий синовларини ўрганган америкалик олим жосусликда айбланмоқда
Хитойда Шимолий Корея ядровий синовларини ўрганаётган америкалик олим жосусликда айбланмоқда
Хитойда Хитойдан келган америкалик сейсмолог Юлин Чен салкам икки йилдан буён ҳибсда сақланмоқда. АҚШ ҳукумати томонидан молиялаштирилган ва Шимолий Корея ядровий синовларини аниқлашга қаратилган тадқиқотлар олиб борган 54 ёшли олим энди жосусликда айбланиб, судга тортилиши кутилмоқда.
АҚШ давлат котиби Марко Рубио Ченнинг ноқонуний ҳибсга олинганини таъкидлади. АҚШ президенти Доналд Трамп бу масалани Пекиндаги юқори даражадаги учрашувда Хитой раиси Си Сзинпин билан муҳокама қилган, аммо ҳозирча бирор натижа йўқ.
Тергов ва айбловлар ҳақида
Юлин Чен 2011-йилда АҚШ фуқаролигини олган ва Бостон шаҳрида яшаган. Уни 2024-йил 5-ноябр куни Пекин халқаро аеропортида АҚШга учиб кетаётганида ҳибсга олишган. Чен ҳибсда сақланган вақт давомида Шимолий Корея ядровий синовларининг сейсмик белгиларига доир 100 дан ортиқ марта сўроқ қилинган. АҚШ миллий хавфсизлик собиқ расмийси Эрик Лебсоннинг фикрича, Хитой Ченнинг илмий тажрибасидан фойдаланиб, ўзининг ерости ядровий синовларини яшириш имкониятларини яхшиламоқчи.
Лебсоннинг таъкидлашича, Чен давлат сири ҳисобланган лойиҳаларда ишламаган. Унинг тадқиқотлари очиқ маълумотларга асосланган ва интернетда ҳам жойлаштирилган. Бироқ Хитой қонунларига кўра, ҳукумат исталган очиқ маълумотни ретроактив тарзда давлат сири деб эълон қилиши мумкин.
Олимнинг рафиқаси Юфанг Ронгнинг айтишича, эрига 2025-йил 1-май куни расман жосуслик айблови қўйилган, лекин суд ҳали бошланмаган. Хитойда ушбу айблов учун умрбод қамоқ ёки ўлим жазоси берилиши мумкин.
Ҳибсга олинганининг дастлабки кунларида Чен қаттиқ стулда кун бўйи ўтиришга мажбур бўлган, диабетга қарши дори-дармонлар берилмаган. Ҳозирда у салкам 14-18 килограмм вазн йўқотган, овқатланиши ва соғлиғи жуда ёмон ҳолатда экани айтилмоқда.
Хитой Ташқи ишлар вазирлиги эса мамлакатда ноқонуний ҳибсга олиш ҳолатлари йўқлигини ва барча ишлар қонун доирасида кўрилаётганини даъво қилмоқда. АҚШ томони сентябр ойида Си Сзинпиннинг Вашингтонга кутилаётган ташрифи чоғида ушбу масалани яна кўтаришни режалаштирган. Аввалроқ Хитойнинг энг бой тадбиркорларидан бири бўлган Гуо Венгуи АҚШда миллиард долларлик фирибгарлик схемасини бошқаргани учун 30 йилга қамалганди.