Ўзбекистон фирмалари Қозоғистонда чорвачиликка таклиф қилинди
Ўзбекистон ва Қозоғистон бизнес вакиллари ўзбек инвесторларига Қозоғистонда қорамол боқиш ва Ўзбекистонга экспорт қилиш имконини берувчи синов лойиҳасини муҳокама қилишди.
Ўзбекистон бизнесларига Қозоғистонда чорвачилик билан шуғулланиш таклифи юборилди, бу ҳақда Тошкентда бўлиб ўтган Ўзбекистон-Қозоғистон бизнес форумида муҳокама қилинди. Ушбу ташаббус ўзбек тадбиркорларига экспортга мўлжалланган чорвачилик учун Қозоғистон яйловларидан фойдаланиш имконини беришга қаратилган бўлиб, таклиф қилинган синов лойиҳаси камида 50 000 гектар майдонни қамраб олади.
Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси раиси Даврон Ваҳобов ўзбек тадбиркорларига Қозоғистонда қорамол сотиб олиш ва боқишга инвестиция киритиш имкониятини бериш ғоясини илгари сурди. Бу ёш ҳайвонларни сотиб олишдан тортиб, уларни боқишгача бўлган бутун жараённи қамраб олади, улар 400 кг дан ортиқ оғирликдаги чорва молларини Ўзбекистонга қайтариб экспорт қилиш ҳуқуқига эга бўлишлари шарт.
Ваҳобов Ўзбекистон ва Беларус ўртасидаги аввалги келишувларни мисол сифатида келтирди. Ушбу келишувларга кўра, мустақил равишда озуқа базасини яратадиган ва дастлабки босқичлардан бошлаб чорва молларини боқадиган инвесторларга ҳам гўшт, ҳам вазни 400 кг дан ортиқ бўлган тирик қорамолларни экспорт қилишга рухсат берилади.
"Агар о'збекистонлик тадбиркор нолдан ёш буқа сотиб олса, у ерда сут ва мол го'шти ишлаб чиқаришни ривожлантирса ва кейин о'зи боқган чорва молларини О'збекистонга экспорт қилса, нега биз бу масалани ко'тармаслигимиз керак?", деб со'ради Вахобов.
У икки мамлакат о'ртасидаги ер мавжудлигидаги тафовутни та'кидлаб, камида 50 000 гектарлик синов майдонини белгилашни таклиф қилди. Вахобовнинг та'кидлашича, О'збекистон ҳар бир чорва молига 0,5 гектаргача ер ажратади, Қозог'истон эса ҳар бир чорва молига икки гектардан етти гектаргача ер ажратади.
Таклифга жавобан Қозог'истон Чорвачилик Иттифоқи раиси Даурен Саликов Қозог'истондан тирик чорва моллари ва го'шт экспортига қо'йилган чекловлар ветеринария хавфсизлиги талаблари ва ички бозорни та'минлаш зарурати билан бог'лиқлигини тушунтирди. У йилнинг иккинчи ярми учун 25 000 тонна го'шт экспорт квотаси белгиланганини та'кидлади.
Саликов турли тоифадаги ишлаб чиқарувчилар о'ртасида фарқлашни таклиф қилди.
"Агар кимдир келиб, пул сарфласа, иншоотлар қурса, чорва молларини о'злари сотиб олса ва боқса, уларга уни экспорт қилишга рухсат берилиши керак. Биз шунчаки Қишлоқ хо'жалиги вазирлиги билан келишиб олишимиз керак, токи бундай операторлар марказлаштирилган рухсатномалар ва назоратга эга бо'лсин", деди у. Шунингдек, у боқиш босқичини о'з зиммасига олмаган ҳолда чорва молларини ко'пайтиришга ихтисослашган қозог'истонлик фермерлар учун алоҳида квота тизимини жорий этиш мумкинлигини таклиф қилди.
Қозог'истоннинг Атамекен Миллий Тадбиркорлар Палатаси Президиуми раиси Канат Шарлапаев таклифни қо'ллаб-қувватлаб, унинг Қозог'истон учун афзалликларини та'кидлади.
"Агар тадбиркор келиб, боқиш майдончасини қурса, биз унинг нима учун қурилганини биламиз - маҳсулотни олиш учун. Улар ускуналар ва қишлоқ хо'жалиги техникасини сотиб олишади ва ищиларни ишга олишади. Энг муҳими, қо'шилган қийматнинг катта қисми қолади ва инвестор ва Қозог'истон Республикаси о'ртасида тақсимланади. Бизга айнан шу керак", деб тасдиқлади у.
Иккала томон ҳам муҳокамаларни давом эттиришга келишиб олдилар. Форумда синов лойиҳасининг аниқ тафсилотлари, масалан, ернинг жойлашуви, инвесторларнинг мувофиқлик мезонлари ёки рухсат бериш жараёнлари аниқ ко'рсатилмаган.
Форумдан олинган ма'лумотларга ко'ра, Қозог'истон 2025-йилда О'збекистонга 32 000 тонна мол го'шти ва 34 000 тонна қо'й го'шти экспорт қилган, бу о'тган йилга нисбатан 1,7 баравар ко'п, бу экспорт ҳажми тахминан 300 миллион АҚШ долларини ташкил этди. Қозог'истон го'шт экспортининг 90% дан ортиг'и О'збекистон ҳиссасига то'г'ри келади.
Қозог'истон 188 миллион гектар яйловга эга ва Қозог'истон Чорвачилик Иттифоқи ма'лумотларига ко'ра, қорамол подасини ҳозирги 9 миллиондан 25 миллион бошгача кенгайтириш имкониятига эга. Мамлакат шунингдек, 50 000 та наслдор ург'очи қорамолни импорт қилишни қо'ллаб-қувватлаш учун 10 йил давомида, шу жумладан икки йиллик имтиёзли даврда 5% йиллик фоиз ставкаси билан кредитлар таклиф қилувчи давлат томонидан қо'ллаб-қувватланадиган молиялаштириш дастурини амалга оширади.