Ўзбекистонлик тадбиркорларга кейинчалик Ўзбекистонга экспорт қилиш учун Қозоғистонда чорва молларини боқиш имконияти таклиф қилинди.

**Ўзбекистонлик тадбиркорлар Қозоғистонда чорва молларини кўпайтиришга таклиф қилинмоқда, кейинчалик уларни Ўзбекистонга экспорт қилиш учун**

**Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) —** Тошкентда бўлиб ўтган Ўзбекистон-Қозоғистон бизнес форумида ўзбекистонлик тадбиркорларга экспорт учун чорва молларини боқиш учун Қозоғистоннинг яйловларидан фойдаланиш имконини берадиган ташаббус илгари сурилди. Синов лойиҳаси доирасида камида 50 000 гектар майдон ажратиш таклиф қилинмоқда.

**Таклиф хулосаси**

Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси раҳбари Даврон Вахобов ўзбек тадбиркорларига Қозоғистонда чорва молларини сотиб олиш ва боқишга – ёш ҳайвонларни сотиб олишдан тортиб, боқишгача – мустақил равишда инвестиция киритишга рухсат беришни таклиф қилди, кейинчалик эса оғирлиги 400 кг дан ортиқ бўлган чорва молларини Ўзбекистонга экспорт қилиш ҳуқуқини берди.

У мисол сифатида Ўзбекистон ва Беларус ўртасида илгари эришилган келишувларни келтирди, унга кўра мустақил равишда ўз озуқа таъминотини яратадиган ва чорва молларини нолдан боқадиган инвесторга ҳам гўшт, ҳам камида 400 кг оғирликдаги чорва молларини экспорт қилишга рухсат берилади.

"Агар о'збекистонлик тадбиркор нолдан буқа сотиб олиб, у ерда сут ва го'шт ишлаб чиқариш билан шуг'улланса ва кейин о'зи боқган ҳайвонни О'збекистонга экспорт қилса, нега биз бу масалани ко'тармаслигимиз керак?", деб со'ради Вахобов.

У ер мавжудлигидаги фарқни айтиб, камида 50 000 гектарлик синов минтақасини белгилашни таклиф қилди: О'збекистонда ҳар бир қорамол бошига 0,5 гектаргача ер ажратилган, Қозог'истонда эса ҳар бир бошга 2-7 гектаргача.

**Қозог'истон томонининг позицияси**

Қозог'истон чорвадорлар уюшмаси раиси Даурен Саликов ташаббус ҳақида изоҳ берар экан, Қозог'истондан чорва моллари ва го'шт экспортига қо'йилган амалдаги чекловлар ветеринария хавфсизлиги ва ички бозорни та'минлаш зарурати билан бог'лиқлигини та'кидлади. Йилнинг иккинчи ярми учун экспорт квотаси 25 000 тонна го'шт миқдорида белгиланди.

У турли тоифадаги ишлаб чиқарувчилар учун табақалаштирилган ёндашувни таклиф қилди.

"Бир киши келиб, пул сарфлади, қурди, сотиб олди ва о'злари семиртирди — о'злари экспорт қилсинлар. Биз шунчаки Қишлоқ хо'жалиги вазирлиги билан келишувга эришишимиз керак, токи бундай операторлар марказлаштирилган рухсатнома ва назоратга эга бо'лсинлар", деди у ва бу кейинчалик семиртирмасдан фақат чорва молларини боқадиган қозог'истонлик фермерларни ҳам қо'ллаб-қувватлашини қо'шимча қилди — улар учун алоҳида квота режими о'рнатилиши мумкин.

Қозог'истон Миллий Тадбиркорлар Палатаси "Атамекен" Президиуми раиси Канат Шарлапаев бу г'ояни қо'ллаб-қувватлади ва инвесторнинг келишидан қозог'истон томони учун фойдаларни та'кидлади.

"Агар тадбиркор келиб, боқиш майдончасини қурса, биз улар уни нима учун қурганини биламиз — маҳсулотни йиг'иш учун. Улар техника, қишлоқ хо'жалиги ускуналарини сотиб олишади ва ищи кучини ёллашади. Энг муҳими, қо'шимча қийматнинг катта қисми қолади ва инвестор ва Қозог'истон Республикаси о'ртасида тақсимланади. Бизга бошқа ҳеч нарса керак эмас", деди у.

Томонлар бу масалани янада чуқурроқ о'рганишга келишиб олдилар; синов лойиҳасининг аниқ параметрлари — ер участкасининг жойлашуви, инвесторларнинг кириш шартлари ва рухсат бериш тартиблари — форумда аниқланмаган.

" **Контекст: Мамлакатлар о'ртасидаги го'шт савдоси**

2025-йил охирига келиб, Қозог'истон О'збекистонга 32 000 тонна мол го'шти ва 34 000 тонна қо'й го'шти экспорт қилди — бу о'тган йилга нисбатан 1,7 баравар ко'п, тахминан 300 миллион долларга тенг. О'збекистон Қозог'истон го'шт экспортининг 90% дан ортиг'ини ташкил қилади.

Қозог'истон 188 миллион гектар яйловга эга ва саноат ассоциациясининг ҳисоб-китобларига ко'ра, қорамол сонини ҳозирги 9 миллиондан 25 миллион бошгача ошириши мумкин. Мамлакатда шунингдек, 50 000 бош наслдор қорамол импорт қилиш учун давлат томонидан бошқариладиган имтиёзли молиялаштириш дастури (йилига 5%, икки йиллик имтиёзли давр билан 10 йил давомида) мавжуд.