«Жасадлар ёнида жон сақлашимга тўғри келди...» - урушдан омон қайтган ўзбекистонлик йигитнинг ҳикояси

**"Жасадлар орасида жон сақлашга мажбур бўлдим..." – урушдан омон қолган ўзбекистонлик йигитнинг ҳикояси**

Қамоқдан қутулиш илинжида урушга кетган, фронтда дронлардан қочиб, жасадлар орасида яширинган, сўнгра туманли кунда 70 километрдан ортиқ масофани босиб ўтиб, қочишга муваффақ бўлган ўзбекистонлик йигит энди ўз ватанига қайта олмаяпти. Россия уни кредит қарзи борлиги сабабли мамлакатдан чиқармаяпти. Унинг ўзи эса армия ҳужжатларида аллақачон ўлган ёки бедарак йўқолган деб қайд этилган бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

Хавфсизлик нуқтаи назаридан қаҳрамонимизнинг исми ва ҳозирги жойлашуви ўзгартирилди. Уни шартли равишда Равшан деб атаймиз.

**Қамоқдан чиқиш учун урушга ёзилди**

Равшан 2021-йилда ишлаш ва оиласига ёрдам бериш мақсадида Россияга борган. У қурилиш ва устачилик соҳасида меҳнат қилган. 2024-йилда эса наркотик модда билан боғлиқ жиноятда айбланиб, 9 йил-у 6 ойга озодликдан маҳрум этилган.

У жиноят тафсилотларини ошкор этмаган бўлса-да, ўз айбини инкор этмайди. "Ўзимни яхши инсон қилиб кўрсатмоқчи эмасман. Хато қилдим, адашдим. Бу йўлга киришни ҳеч кимга тавсия қилмайман," – дейди у.

Равшан жазонинг икки йилга яқинини ўтаган. Унинг сўзларига кўра, колонияда Украинадаги урушга бориш таклифи бир неча бор билдирилган. Дастлаб рози бўлмаган. Шундан сўнг у қайта-қайта изоляторга жойлаштирилиб, оғир шароит ва руҳий босимга дуч келганини айтмоқда.

"Ҳар сафар текширувга келишганда урушга боришни таклиф қилишарди. Рад эцам, яна изоляторда қолдирарди. Овқатни еб бўлмасди, шароит жуда оғир эди. Охири у ердан чиқишнинг бошқа йўли йўқлигини тушундим."

Равшаннинг таъкидлашича, у урушга пул топиш учун рози бўлмаган. У колониядан чиқиб, кейин бирор йўл билан қочиш ва Ўзбекистонга қайтишни режалаштирган.

"Олдимда яна етти йилдан ортиқ қамоқ бор эди. У ерда пулнинг қизиғи қолмаганди. Фақат чиқишни, қочиб, онамнинг олдига қайтишни ўйладим," – дейди Равшан.

У урушга бориш ҳақидаги ҳужжатларга имзо қўйган куниёқ бошқа маҳбуслар билан самолётда ҳарбий ҳудудга олиб кетилганини айтди. Улар казармага жойлаштирилиб, бир ой давомида тайёргарликдан ўтказилган. Кейин фронтга юборилган.

"Ариза ёзганимдан кейин ўзимни ўлимга топширгандек ҳис қилдим. Гўё бу дунё билан у дунё ўртасида тургандим," – дейди у.

**"Дронлар одамлардан кўп эди..."**

Равшаннинг сўзларига кўра, улар аввал эгалланган ҳудудлардаги позицияларни қўриқлаган. У украин ҳарбийлари билан юзма-юз келмаган. Асосий хавф дронлардан бўлган.

Фронтдаги энг оғир манзара унинг хотирасида жасадлар билан боғлиқ бўлиб қолган.

"Дронлар жуда кўп эди. Осмонни доим кузатиб турарди. Сув ичиш ёки нон топиш учун ҳам бемалол ҳаракатлана олмасдик. Ерда турган дрон ҳам камераси орқали одамни кўриб, кўтарилиб келиб уриши мумкин эди.

Беш метрча нарида ўнлаб жасад ётарди. Айримларининг танаси парчаланган, баъзилари ёниб кетган. Дронлардан қочиб, жасадлар орасига кириб жон сақлашга ҳам тўғри келган. Буни сўз билан таърифлаш қийин," – дейди Равшан.

Равшан бир муддатдан кейин қочиш учун қулай вазият кута бошлаган. Унинг сўнгги топшириғи тахминан 5 километр узоқликдаги нуқтага бориш бўлган. Аммо очиқ майдон дронлар назоратида эди.

Ўша куни ҳудудни қалин туман қоплаган. Равшан бундан фойдаланиб, белгиланган йўналишдан ортга қайтган. Дастлабки 30 километрни ҳарбий кийимда, қўлида автомат билан босиб ўтган.

Йўлдаги постлардан бирида уни тўхтатиб, қаерга кетаётганини сўрашган. Равшан бошқа ҳарбий бўлинма номини айтиб, топшириқ бажараётганини билдирган ва ўтиб кетган.

У йўл-йўлакай қурол, ҳарбий кийим ва бошқа буюмларини қолдирган. Ўзини дрон зарбасида ҳалок бўлгандек кўрсатиш учун айрим ашёларини синдириб ташлаганини айтмоқда.

Равшан 70 километрдан ортиқ масофани босиб ўтгач, телефонида алоқа пайдо бўлган. Шундан кейин аввалдан келишилган одамларга хабар берган. Улар машинада келиб, уни ҳарбий ҳудуддан олиб чиққан, кийимини алмаштириб, хавфсиз хонадонга жойлаштирган.

Равшаннинг айтишича, булар ҳарбий хизматчи бўлмаган ўзбекистонликлар эди. Улар хизматлари учун катта миқдорда пул талаб қилган. У урушда олган маблағни қочиш ва яшириниш учун сарфлаган.

**Қочишга муваффақ бўлди, аммо ватанга қайтолмаяпти**

Равшан 3-4 ойдан бери Москвага яқин ҳудудлардан бирида яшириниб яшамоқда. У Ўзбекистон консуллигидан Ватанга қайтиш гувоҳномасини олган, чипта харид қилиб, аеропортга борган. Аммо Россиядан чиқишига чеклов қўйилгани айтилган.

Унинг сўзларига кўра, чеклов сабаби Россияда олинган кредит қарздорлиги билан боғлиқ. Равшан қарзни тўлаган, аммо чеклов бекор қилинмаган. Кейин яна бир микромолиявий ташкилот орқали олинган қарз пайдо бўлган.

"Бу қарзни олганманми-йўқми, аниқ эслай олмайман. Орадан уч йил ўтди. Қамоқда ва урушда бўлган вақтимда унга пеня қўшилиб кетган бўлиши мумкин."

У қуруқликдаги чегара орқали чиқишга ҳам бир неча марта уринган. Ҳар сафар қарздорлик борлиги айтилиб, ортга қайтарилган.

Равшан Россия ҳарбий тизимида ҳозир қандай мақомда эканини билмайди. У топшириққа кетиб, қайтиб бормаган. Қуроли ва буюмларини ҳам воқеа жойида қолдирган. Шу сабаб уни ҳалок бўлган ёки бедарак йўқолган, деб қайд этишган бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

"Агар ҳарбий қисмдан қочганимни билишганида, чегаранинг ўзида ушлаб қолишарди деб ўйлайман. Балки улар учун мен ўлган ёки бедарак йўқолганман. Лекин аниқ билмайман."

У доимий ишлай олмаяпти. Ҳарбийлар ёки полиция ходимлари шахсини текшириб, қўлга олишидан қўрқади.

"Йигирма кунда бир марта иш чиқса ишлайман. Топганим қорнимни тўйдиришга зўрға етади. Бу ерда бир кунни ўтказиш ҳам қийин," – дейди у.

Равшан Ўзбекистоннинг Россиядаги дипломатик ваколатхонаси, маҳаллий ҳокимликлар ва бошқа идораларга мурожаат қилганини айтди. Шунингдек, ижтимоий тармоқ орқали бош вазир ўринбосари Дилноза Каттахоновага ҳам ёзган. Аммо ҳозирча уни ватанга қайтариш масаласи ҳал бўлмаган.

Ўзбекистонда эса ёлғиз онаси, сингиллари ва бошқа яқинлари уни кутмоқда.

"Хато қилдим, адашдим. Бошимдан ўтганлар кўзимни очди. Ҳозир ягона мақсадим – ватанга, онамнинг олдига қайтиш. Бошқа мақсадим йўқ."

Равшаннинг қамоқдаги босимлар, урушга жалб қилиниши, фронтдан қочиши ва Россиядан чиқишига қўйилган чеклов ҳақидаги гаплари унинг шахсий баёнотига асосланган. Таҳририятда унинг ўзи ва Ўзбекистондаги яқинлари билан боғланиш имконини берувчи маълумотлар мавжуд.

Ваколатли идоралар унинг вазиятини ўрганиш ва Ўзбекистонга қайтариш масаласида ҳамкорлик қилишга тайёр бўлса, таҳририят зарур алоқа маълумотларини тақдим этиши мумкин.