Болалар ва катталарни ўзига жалб қиладиган янги бошланувчилар учун учта манга.

Болалар ва катталарни о'зига жалб қиладиган учта манга, жанр билан эндигина танишаётганлар учун жуда мос келади.

**Ноёб нашр рақами**

Китобга эгасининг исми ёзилган ёрлиқ.**

**Ссенарий муаллифи:** Ясутака Цуцуи

Рассом:** Ранмару Котоне

Қаҳрамон дизайнери:** Ёшиюки Садамото

ИСБН:** 978-5-904676-10-0

Манга - асосан оқ-қора формат ва о'нгдан чапга о'қиш билан ажралиб турадиган япон комикслар ан'анаси. Корейс манхваси ва хитой манхуаси асосан бошқа мамлакатларда яратилган манганинг эквивалентидир. Уларнинг номлари корейс ва хитой тилларида бир хил талаффуз қилинадиган со'здан келиб чиққан. Япон мангасидан фарқли о'лароқ, улар ко'пинча рангли бо'лади, чунки улар ко'пинча вебтоон (электрон комикс) форматида чиқарилади ва Инстаграм тасмаси каби вертикал равишда о'қилади.

Манганинг ко'п жилдли формати о'қувчи учун ҳам афзаллик, ҳам камчилик бо'лиши мумкин. Хусусан, оқ-қора форматлаш янги жилдларни тезроқ чиқариш имконини беради.

Манга Японияда жуда машҳур бо'либ, барча ёшдаги ва қизиқишлар учун о'нлаб жанрлар ва кичик жанрларни қамраб олади. Масалан, озиқ-овқат ҳақида гурме манга ёки манга яратиш жараёни ҳақида бакуман манга мавжуд. Ҳатто о'рта менежерлар ҳаётини тасвирлайдиган офис драмалари ҳам мавжуд. Бу хилма-хиллик шиддатли рақобатни келтириб чиқаради, бу эса мангакаларни юқори нашр даражасини сақлаб қолишга ундайди. Шунинг учун ушбу шарҳда битта жилдда фақат битта ҳикоя келтирилган, қолган иккитаси эса ко'п жилдли сериялардир.

**Вақтдан сакраб о'тган қиз**

1965-йилда Ясутака Цуцуи япон адабиётининг классикасига айланган ва вақт саёҳати тушунчасини киритган биринчи асарлардан бирига айланган "Вақтдан сакраб о'тган қиз" илмий-фантастик романини ёзди. 2003-йилда Цуцуи рассом Гаку Цугано билан ҳамкорликда романнинг манга мослашувини чиқарди. 2006-йилда Мамору Ҳосоданинг аниме филми чиқарилди, унда воқеалар бугунги кунга баг'ишланган ва асл китобдаги қизнинг жияни Макото Конно бош ролни ижро этган. Бизнинг шарҳимизда ушбу аниме асосида яратилган манга тақдим этилади.

О'рта мактаб о'қувчиси Макото япон мактаб о'қувчиси каби оддий ҳаёт кечиради. Унинг Чиаки ва Косуке исмли икки до'сти бор, улар билан у тез-тез бейсбол о'йнайди ва уларнинг до'стлигини қадрлайди. Айниқса, бахциз кунларнинг бирида у вақт бо'йлаб саёҳат қилиш имконини берувчи қурилмани кашф этади. Макото бу қобилиятни тасодифан поезд уриб кетишидан қочиб, о'тмишга ҳиссий сакраш қилганида кашф этади.

Бу воқеадан со'нг, у о'з қобилиятидан арзимас нарсалар учун фойдаланишни бошлайди: тестга жавоб топиш, бейсбол о'йинига бориш ёки та'тилини узайтириш. Бошқача қилиб айтганда, у доимо о'з ҳаракатларининг оқибатларидан қочади ва фақат "энг яхши" ҳаёт кечиришга интилади. Бироқ, сакрашлар сони чекланганлиги ва ҳар бирининг нархи борлиги тезда аён бо'лади.

Бош қаҳрамон идеалдан узоқ: у камбаг'ал талаба, бепарво, тартибсиз, бепарво ва худбин - бошқача айтганда, мутлақо нормал. Унинг хатоларини томоша қилиш жуда қизиқарли, чунки улар бир-бирига яқин. Жой чекланганлиги сабабли, бошқа қаҳрамонларга кам э'тибор берилади ва манга одатда сюжет нуқталари орасида тез сакраб о'тади. Ҳикоянинг вақт саёҳати жиҳатлари ҳам дастлаб чалкаш бо'лиши мумкин, аммо диққат билан о'қиш билан нима бо'лаётганини тушуниш осон.

Қаҳрамон дизайнини "Эвангелион" аниме устида ишлаши билан танилган Ёшиюки Садамото бошқарган. Визуал жиҳатдан манга юқори стандартни сақлаб қолади. Панеллар сюжетнинг динамикасини яхши қо'ллаб-қувватлайди ва визуаллар керакли ҳис-туйг'улар ва шахсиятларни ифодалайди. Ҳар бир саҳифада о'ртача 5-6 кадр билан ҳикоя жуда тез о'қилади. Ба'зи жиҳатдан буни камчилик деб ҳисоблаш мумкин: асл аниме том ма'нода ёзги муҳитни ифодалайди ва пауза қилишдан қо'рқмайди.

Идеал ҳолда, сиз худди шу номдаги анимени томоша қилишингиз керак. Агар сиз манга билан танишмоқчи бо'лсангиз ёки китобни совг'а сифатида танламоқчи бо'лсангиз, бу ажойиб сан'ат асарлари ва мафтункор бош қаҳрамонга эга ажойиб ҳикоя. Шуни та'кидлаш керакки, аксарият аниме мухлислари филмни аллақачон ко'рган бо'лиши мумкин, шунинг учун манга асосан жанрни эндигина о'рганаётганлар учун мос келади.

**Муаллиф:** Камоме Шираҳама

ИСБН:** 978-5-6043443-0-9

**Сеҳрли қалпоқчалар ателиери**

"Сеҳрли қалпоқчалар ателиери" ко'п жилдли манга бо'либ, ҳозирда 16 та нашрдан иборат. Ко'пгина машҳур сериаллар сингари, у ҳали тугалланмаган, аммо аллақачон бутун дунё бо'йлаб бесцеллерга айланган. Таққослаш учун, ко'пчиликка аниме ва со'нгги телесериаллари билан ма'лум бо'лган афсонавий "Оне Пиесе" 1997 йилдан бери босма нашрда ва аллақачон 114 жилдга эга. "Ателиер" фақат 2016 йилда нашр этила бошланди, шунинг учун манга стандартлари бо'йича у ҳали ҳам нисбатан янги серия. Биринчи япон нашридан бутун дунё бо'йлаб машҳурликка эришиш ё'ли ко'пинча йиллар давом этади.

Ҳикоя сеҳрли дунёда содир бо'лади, бу ерда ҳамма сеҳргар бо'либ туг'илиши керак деб о'йлайди. Коко - кунларини сеҳр ҳақида орзу қилиб (ёки бугунги кунда айтилганидек, унга берилиб) о'тказадиган оддий тикувчининг орзули қизи. Унинг қизиқиши уни сеҳргарлар ҳақиқатан ҳам мавжудлигини кашф этишга олиб келади, аммо бу жуда қаттиқ ҳимояланган сир. Тасодифан сеҳрдан фойдаланиб, Коко онасини биллурга айлантиради ва сеҳргар Кифрининг шогирдига айланади. Шундай қилиб, у о'зини бошқа қизлар билан бирга сеҳр о'рганадиган устахонада топади. Унинг биринчи синови, "Қиролнинг рухсати", уни кутмоқда, бу унга шогирд сифатида жой топишга ёрдам беради. Лекин у фақат махсус китоб топиш орқали онасининг сеҳрини бузиши мумкин бо'лади. Коко бир марта уни шубҳали ниқобли сеҳргардан сотиб олган ва кейин ё'қотиб қо'йган.

Асосий сюжет сеҳрдан фойдаланишни чеклайдиган Пактни ё'қ қилишга интиладиган "Чекили шляпалар" (уларнинг рақиблари, сиз тахмин қилганингиздек, чеккали шляпалар кийишади) деб номланган махфий гуруҳ атрофида айланади. Айнан шундай одам бир пайтлар Кокога ярмаркада китоб сотган. Ба'зи элементлар Гарри Поттерни эслатади, аммо афсуски, о'рганиш жараёнига камроқ э'тибор берилади. Бу, эҳтимол, о'қувчини саргузаштларга тезроқ жалб қилиш учун қилинган. Бироқ, бу мангада кутилмаган ҳодисалар ё'қ дегани эмас.

Бу ерда сеҳр жисмоний нарсаларга рунларни чизиш орқали ишлайди. Бу жиддий чеклов, аммо у мантиқан дунё тузилишига интеграциялашган. Сеҳргар сеҳрли доираларни чизишда қанчалик моҳир бо'лса, уларнинг сеҳрлари шунчалик мураккаб ва кучли бо'лиши мумкин.

Го'зал дунё о'қувчини биринчи саҳифаларданоқ кутиб олади. У худди ака-ука Гримм эртакидан олингандек, ХВ ва ХВИ асрлардаги Европа шаҳарларига о'хшайди. Рассом Камоме Шираҳама шу билан то'хтамайди: сеҳргарлар ательеси ниҳоятда шинам ва пухта батафсил ко'ринади. Қаҳрамонлар порталлар орқали етиб борадиган г'айриоддий жойлар ҳам о'қувчини хурсанд қилади.

Расмлар жуда батафсил. Камоме Шираҳаманинг иллюстрациялари япон мангаси ва америкалик комикслар ан'аналарини уйг'унлаштиради, бу унинг Марвел ва ДС учун ишлаган тажрибаси билан бог'лиқ. Рассом ҳали ҳам ко'плаб замонавий муаллифлар сингари график планшетда эмас, балки қог'озга ёг'оч ручкалар билан ко'пгина саҳифаларни чизади. Шунинг учун, бу манга ан'анавий япон манга услубини қадрламаслигидан қо'рқадиганлар учун яхши танлов бо'лиши мумкин.

"Сосо" - бу бир қатор ахлоқий муаммолар. Сеҳргарлар дунёси қоидалар ва тақиқларга то'ла, аммо қизнинг некбинлиги ва сеҳр дунёни ёрқинроқ жойга айлантиради деган самимий ишончи унга дуч келадиган барча қийинчиликларни енгишга ёрдам беради. Агар сизга сеҳрли мактаблар ҳақидаги ҳикоялар ва Студио Гҳибли визуал услуби ёқса, бу манга сизга жуда ёқади. У 9 миллиондан ортиқ нусхада сотилган ва 2020 ва 2025 йилларда у Эиснер ва Ҳарвей мукофотларига сазовор бо'лган - бу манга учун ноёб халқаро э'тироф, ко'пинча комикс саноатининг Оскарлари билан таққосланади. Бироқ, янги жилдлар жуда секин чиқарилишига тайёр бо'линг.

Сиз шунингдек, аниме томоша қилишингиз мумкин, лекин менинг фикримча, у мангага қараганда секинроқ ривожланади ва бадиий жиҳатдан унчалик батафсил эмас. Нашр 12+ баҳоланган, аммо бу ко'проқ расмиятчилик. Бош қаҳрамон тахминан 10-12 ёшда ва кайфият, сюжет ва қаҳрамонлар бу ҳикояни о'ша ёшдаги болалар учун жуда мос қилади.

**Муаллиф:** Эндо Тацуя

ИСБН:** 978-5-6047235-9-3

**Жосуслар оиласи**

"Жосуслар оиласи" энг машҳур мангалардан бири ва бутун дунё бо'йлаб 42 миллион нусхада тиражланган ҳодисадир. У бир нечта жанрларни - вазият комедиясини, жосуслар триллерини ва оилавий драмани бирлаштиради. Бу деярли "Жаноб ва хоним Смит"га о'хшайди, лекин бола билан.

Муаллиф Эндо Тацуя узоқ вақтдан бери қоронг'у ҳикоялар яратиб келаётган эди, бир куни муҳаррир унга енгилроқ нарса яратишни таклиф қилмагунча. "Жосуслар оиласи" шундай пайдо бо'лган. Ҳикоя Совуқ уруш даврида бо'линган Германияни эслатувчи хаёлий дунёда ривожланади. Икки урушаётган давлат - Весталис ва Остания - можаро ёқасида. Весталисдан келган Дуск лақабли супер жосус Остания сиёсатчиси Донавон Десмондни жосуслик қилиш учун тайинланади. Бунинг учун у нишонининг о'г'ли о'қийдиган элита мактабига васий болани киритиши керак. Аммо Эден академияси директори нафисликка берилиб кетган (со'раманг), шунинг учун у ерга кириш жуда қийин.

Дускнинг на фарзанди, на хотини бор ва оиласи бо'лмаганда, у шубҳали ко'ринарди. Шундай қилиб, ҳикоя унинг шошилинч равишда бола ва хаёлий хотин топишга муҳтожлиги билан бошланади. Флопҳоусега о'хшаш болалар уйида у Аня исмли қизни асраб олади ва Ёр билан тасодифан учрашади. Аня жуда ақлли бола бо'либ чиқади ва унинг янги онаси камтарлик ва меҳр-оқибатнинг тимсолидир. Твилигҳт ҳали билмаган нарса шундаки, Аня фикрларни о'қий олади ва Ёр профессионал қотил. Лекин агар бу етарли бо'лмаса, фолбинлик қила оладиган ит кейинчалик уларга қо'шилади.

Хо'ш, нега манга бунчалик машҳур бо'либ кетди? Унда кескин жосуслик ҳаракати (ба'зан деярли супер жосус), чинакам ҳазил ва та'сирли лаҳзалар мавжуд. Ҳар бир бош қаҳрамоннинг о'з мақсади бор: Твилигҳт миссияни бажариши керак, Анянинг энг катта қо'рқуви - яна етимхонага қайтиш ва Ёр қотил сифатида ишлашни давом эттириш учун ишончли муқова ҳикоясига муҳтож. Лекин энг жозибалиси - тасодифан ҳақиқий оилага айланган учта ёлг'из одамнинг ҳикояси.

Анянинг телепатик қобилиятлари "буталардаги пианино" каби ко'риниши мумкин. Улар билан у жавобларни жуда осон топади. Бошқа томондан, улар бола катталарнинг сирларини биладиган, лекин буни очиқчасига тан олмайдиган ко'плаб кулгили вазиятларни яратади. Бу ҳам комедия, ҳам драманинг двигателидир. Ва унинг юз ифодалари аллақачон бутун дунё бо'йлаб интернет мемига айланган.

Папа Твилигҳт - архетипал жосус. Ба'зан унинг фитна ва яширин таҳдидларни қидиришга бо'лган қизиқиши бироз мажбуран ва безовта қилувчидек туюлади, аммо бундай ан'аналарсиз бунчалик ко'п оригинал вазиятлар юзага келиши эҳтимолдан йироқ.

Кундалик ҳаётда Ёр она ноқулай ва доим суст. Ҳамма ва уларнинг ити уни безорилик қилади. Бироқ, у ишга киришгандан со'нг, бу бепарво аёл шафқациз қотиллик машинасига айланади. Аввалига бундай о'згаришга ишониш қийин. Бироқ, аста-секин унинг одамлар билан қандай мулоқот қилишни о'рганишга вақти ё'қлиги аён бо'лади. Ёр болалигидан бери ёлланган қотил бо'либ ишлаган ва у суҳбатлашишдан ко'ра нишонларни ё'қ қилишда анча яхши бо'лгани учун, у дастлаб ҳар қандай муаммони энг таниш усулда ҳал қилишга ҳаракат қилади.

"Жосус оиласи" деярли ҳамма учун мос келади. Бу аниқ сюжетга эга енгил, кулгили ҳикоя. Ҳа, ко'плаб қотилликлар мавжуд ва бу о'йлаб ко'ришга арзийди, аммо акс ҳолда, бу биз о'зимиз учун танлаган оила ҳақида жуда илиқ ҳикоя. 12+ ёшдаги болалар учун рейтинг то'лиқ оқланган ко'ринади: 10 ёш атрофидаги болалар ҳам бу мангани қизиқарли деб топишлари мумкин, гарчи онанинг ёлланган қотил сифатида тасвирланиши саволлар туг'дириши мумкин.

Ушбу шарҳдаги олдинги мангалар сингари, "Жосуслар оиласи" ҳам аниме мослашувига эга. У манга сюжетини деярли со'зма-со'з кузатиб боради, аммо қо'шимча саҳналарни ҳам о'з ичига олади, шунинг учун уни томоша қилишга ҳам арзийди.

Матн муаллифи Азамат Шамузафаров.

Суратлар: Эвгений Сорочин.

Матн ва график материалларга бо'лган барча ҳуқуқлар Газетага тегишли. Газета веб-сайтида жойлаштирилган материаллардан фойдаланиш шартларини ушбу ҳавола орқали топишингиз мумкин.

Қизиқарли нарсани биласизми ва уни дунё билан баҳам ко'рмоқчимисиз? Ҳикоянгизни [email protected] манзилига юборинг.

О'зингиз афзал ко'рган хизматдан фойдаланиб, Gazeta.uzga обуна бо'линг: Телеграм, Фасебоок, Инстаграм, Твиттер, ЁуТубе.