Зўравонлик учун умрбод қамоқ жазоси, рақамли форматдаги пенсиялар ва фуқароларнинг ҳаддан ташқари қарздорлиги — ҳафта янгиликлари
Зўравонлик учун умрбод қамоқ, рақамли пенсиялар ва фуқароларнинг қарздорлиги — ҳафта янгиликлари
Ўзбекистонда болаларга нисбатан жинсий хусусиятдаги жиноятлар учун умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси таклиф этилмоқда. Пенсия тизими рақамли форматга ўтказилмоқда: пенсияларнинг бир қисми автоматик тарзда тайинланади, бўлажак тўловни эса олдиндан ҳисоблаб чиқиш мумкин бўлади. Аҳоли тобора кўпроқ кредитларга ботмоқда — олти йил ичида қарздорлик олти баробар ошди. Рухсатсиз кўп қаватли уйларни ноқонуний қурганлик учун 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси назарда тутилмоқда. Шахмат Олимпиадаси чемпионларини уй-жой, автомобиллар ва 200 минг доллардан пул мукофоти кутмоқда. Давлат органлари Янги Тошкентга кўчмоқда, уларнинг бинолари эса сотувга қўйилмоқда.
Болаларга қарши жиноятлар учун умрбод қамоқ: жазо кучайтирилмоқда
Сенат 14 ёшга тўлмаган болаларга нисбатан жинсий зўравонлик учун жавобгарликни сезиларли даражада кучайтирувчи — ҳаттоки умрбод озодликдан маҳрум қилишгача бўлган қонунни маъқуллади.
Жазони кучайтириш учун асослар жиддий: депутат Гулруҳ Аъзамованинг маълумотларига кўра, 2022–2025 йиллар давомида 14 ёшга тўлмаган болаларга нисбатан жинсий зўравонлик ҳолатлари бўйича 445 та жиноят иши қўзғатилган. Янги қонун 25 йилгача ёки умрбод озодликдан маҳрум қилишни, ўта оғир жиноятлар бўйича даъво муддатини бекор қилишни, шунингдек, қасддан содир этилган жиноят боланинг ўлимига олиб келган ҳолларда шартли ва муддатидан олдин озод қилишни тақиқлашни назарда тутади. Шу билан бирга, нафақат жазо чораси ўзгармоқда: жабрланган болаларга бепул юридик ёрдам кўрсатилади, сўроқ жараёнлари видеотасвирга олинади, қариндошлар томонидан зўравонлик содир этилганда эса жараёнга васийлик ва ҳомийлик органлари албатта жалб этилади.
Энди муҳим масала — бу чоралар амалиётда қанчалик самарали ишлашида: жазонинг кучайтирилиши жиноятлар учун жавобгарликни ошириши мумкин, бироқ зўравонликни эрта аниқлаш, тергов пайтида болани ҳимоя қилиш ва бундай ҳолатларнинг реал профилактикасини таъминлаш ҳам худди шундай муҳимдир. Қонун президент томонидан имзоланганидан кейин кучга киради.
Пенсия рақамли форматга ўтмоқда
Ўзбекистон пенсия тизимини сезиларли ўзгаришлар кутмоқда: қоғозбозлик камаяди, автоматик қарорлар кўпаяди ва кексаликда давлат қанча тўлашини олдиндан билиш имконияти пайдо бўлади.
2027 йилдан бошлаб Пенсия жамғармаси тўлиқ рақамли форматга ўтади — қоғоз ҳужжатларни қабул қилиш тўхтатилади, пенсияларнинг бир қисми эса автоматик тарзда тайинланади. Шу билан бирга, айрим фуқароларда пенсияга эртароқ чиқиш имконияти пайдо бўлади: камида 25 йил иш стажига эга 58–60 ёшли эркаклар ва камида 20 йил иш стажига эга 53–55 ёшли аёллар, агар ишдан бўшатилганидан кейин уч ой давомида уларга муносиб иш топилмаса, муддатидан олдин пенсияга чиқиш ҳуқуқига эга бўладилар. Расмийлаштириш ЯИДХП орқали амалга оширилади, хизматнинг ўзи эса бепул кўрсатилади.