Замонавий Ипак йўли: Исроил ва Ўзбекистон ҳамкорлиги

**Замонавий Ипак Ё'ли: Исроил ва О'збекистон ипакчилик соҳасида ҳамкорлик қилмоқда**

Вейзманн Илмий Институти профессори Уляна Шиманович яқинда О'збекистон бо'йлаб 21 кунлик илмий ва саноат сафарини якунлади. Исроилнинг О'збекистондаги элчихонаси ва О'збекистон Енгил саноат агентлиги ко'магида ташкил этилган ташриф академик ва саноат ҳамкорлигини о'рнатишга қаратилган эди. Сафарнинг мақсади ипакчилик ва илг'ор биоматериалларни О'збекистоннинг ипак ва то'қимачилик ишлаб чиқаришдаги кенг тажрибаси ва инфратузилмаси билан бирлаштириш имкониятларини о'рганиш эди.

Тарихий Ипак Ё'лининг марказида жойлашган О'збекистон бундай ҳамкорлик учун идеал платформа ҳисобланади. Мамлакат ипакчиликнинг барча босқичларини қамраб олувчи яхши ривожланган экотизимни сақлаб қолади: ипак қуртларини ко'пайтириш ва пилла ишлаб чиқаришдан тортиб, ипакни қайта ишлаш, то'қимачилик ишлаб чиқариш, тадқиқотлар, муҳандислик ва ан'анавий ҳунармандчиликгача.

Профессор Шимановичнинг саёҳати қадимги Ипак Ё'лининг асосий нуқталаридан бири бо'лган Самарқандда бошланиб, Бухоро, Тошкент, Фарг'она водийси ва Марг'илон орқали давом этди.

**Бухорода циклик ипак ишлаб чиқариш**

Биринчи муҳим то'хташ тарихий савдо ва то'қимачилик ишлаб чиқариш маркази бо'лган Бухоро бо'лди. Бухоро ипак фабрикасида профессор Шиманович деярли бутун ипак сиклини қамраб олувчи вертикал интеграциялашган ишлаб чиқариш тизими билан танишди: ипак қуртларини боқиш ва пилла ишлаб чиқаришдан тортиб, ёг'сизлантириш, узлуксиз ипак толаларини очиш, ип тайёрлаш ва то'қимачилик ишлаб чиқаришгача.

У, айниқса, компаниянинг чиқиндиларни минималлаштиришга ёндашувидан таассурот олди. Ан'анавий ип учун яроқсиз бо'лган қисқа ва узлуксиз ипак толалари гипоаллерген ёстиқ пломбаларига қайта ишланади. Ипак қурти қо'г'ирчоқлари мойни олиш учун, шу жумладан потенциал фармацевтика қо'лланмалари учун ишлатилади. Бу ан'анавий ипакчиликни замонавий айланма ва барқарор ишлаб чиқариш консепсиялари билан қандай интеграция қилиш мумкинлигини ко'рсатади.

**Тошкентда фан ва саноатни бог'лаш**

Тошкентда асосий э'тибор тадқиқотлар, технологиялар ва икки томонлама ҳамкорлик имкониятларига қаратилди. То'қимачилик саноати институтида (исми тасдиқланиши керак) профессор Шиманович катта пилла ишлаб чиқариш ва ипак ҳосилдорлигини оширишга қодир бо'лган такомиллаштирилган ипак қурти штаммларини яратиш дастурлари, шунингдек, боқиш ва боқиш учун муҳим бо'лган хусусиятларни яхшилаш дастурлари ҳақида билиб олди.

О'збекистон Енгил саноат агентлигидаги муҳокамалар Исроил ва О'збекистон о'ртасида академик ва саноат ҳамкорлиги имкониятларига қаратилди. Хусусан, О'збекистоннинг то'қимачилик саноатидаги мавжуд имкониятларини Исроилнинг материалшунослик, биотехнология ва ипак асосидаги технологиялар соҳасидаги ютуқлари билан бирлаштириш салоҳияти о'рганилди.

О'збекистон-Корея то'қимачилик технологиялари паркида профессор Шиманович замонавий то'қимачилик сифатини назорат қилиш технологиялари, жумладан, рангнинг мустаҳкамлиги, ишқаланиш ва аşıнмая чидамлилик ва иссиқлик барқарорлигини баҳолаш ҳақида тушунчага эга бо'лди. Бундай инфратузилма, айниқса, янги ипак асосидаги материалларни лаборатория тадқиқотларидан саноат қо'лланилишига о'тказиш учун фойдали бо'лиши мумкин.

**Фарг'онадаги янги академик ва илмий имкониятлар**

Саёҳат Марказий Осиёдаги энг йирик тарихий ипакчилик ва то'қимачилик ҳунармандчилиги марказларидан бири бо'лган Фарг'она водийсида давом этди. Фарг'она давлат университетида қо'шма тадқиқотлар ва талабалар алмашинуви ва о'қув дастурларини о'з ичига олган потенциал академик ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди.

Ташриф давомида ипакнинг ан'анавий ипак қуртидан ташқаридаги салоҳияти ҳам о'рганилди. Асаларичилар уюшмаси билан учрашув асаларилар билан бог'лиқ ипакка о'хшаш оқсил материалларини о'рганиш имкониятини берди. Кейинги тавсифлаш учун намуналар то'планди, бу табиий фибрилляр материаллар бо'йича қиёсий тадқиқотлар учун янги ё'л очиши мумкин.

**Марг'илон: Ан'аналар муҳандислик билан учрашади**

Асрлар давомида о'зига хослиги ипак билан узвий бог'лиқ бо'лган Марг'илон шаҳрида профессор Шиманович Табиий толалар институтига ташриф буюрди. Бу ерда ипакни қайта ишлашнинг турли босқичларидаги имкониятлари намойиш этилади. Институт ушбу жараёнларни илмий ва муҳандислик жиҳатдан оптималлаштиришга алоҳида э'тибор қаратади, индивидуал ишлаб чиқариш босқичларини такомиллаштириш ва ипакни қайта ишлаш технологияларини янада самарали ва ко'п қиррали қилишга интилади.

Ёдгорлик ипак фабрикасига ташриф бошқача нуқтаи назарни тақдим этди. Авлоддан авлодга о'тиб келаётган қо'лда ипак матоларини ясашнинг ан'анавий усуллари у ерда ҳали ҳам сақланиб қолган. Ан'анавий ҳунармандчилик, замонавий ишлаб чиқариш ва илмий тадқиқотларнинг биргаликда мавжудлиги О'збекистоннинг ипак билан муносабатларининг ажойиб узлуксизлиги ва узлуксиз ривожланишини намойиш этади.

Замонавий илмий Ипак ё'ли сари

Ташриф икки мамлакатнинг бир-бирини то'лдирувчи кучли томонларини та'кидлади. Веизманн Фанлар Институтидаги тадқиқотлар ипак оқсилларининг консентрланган биологик хом ашёдан қандай қилиб ниҳоятда кучли толаларга айланишини ва бу тамойиллардан қандай қилиб "дастурлаштириладиган" ипак толалари ва янги функционал оқсилга асосланган материалларни яратиш учун фойдаланиш мумкинлигини тушунишга қаратилган. О'з навбатида, О'збекистон ипак қурти генетикаси ва пилла ишлаб чиқаришдан тортиб, саноатни қайта ишлаш, то'қимачилик ишлаб чиқариш, муҳандислик ва ишлаш синовларигача бо'лган барча босқичларни қамраб олувчи ривожланган экотизимни таклиф этади.

Ушбу имкониятларни бирлаштириш фундаментал кашфиётларни кенгайтириладиган технологияларга айлантиришнинг ноёб ё'лини тақдим этиши мумкин, шу билан бирга молекуляр даражадаги илмий тушунчани о'рнатилган ипак ишлаб чиқариш жараёнларига қо'ллайди.

Асрлар давомида Ипак ё'ли нафақат маданиятлар о'ртасида қимматли материалларни, балки технологиялар, билим ва г'ояларни ҳам олиб келган. Ушбу ташриф давомида о'рнатилган алоқалар ушбу алмашинувнинг замонавий версиясини ифодалаши мумкин, бу О'збекистоннинг ко'п асрлик ипак мероси ва ишлаб чиқариш тажрибасини Исроил фани ва инновацияси билан бог'лайди, тадқиқот, та'лим, барқарор ишлаб чиқариш ва илг'ор материаллар соҳасида узоқ муддатли ҳамкорлик учун асос яратади.