Заҳарли туманни тарқатишга умид қилган Индонезия ўз осмонини қуруқ муз билан сепмоқчи
Жануби-Шарқий Осиёда ёнғинлар минтақани тутун билан қоплагани сабабли, ҳокимият органлари об-ҳавони сунъий ўзгартириш усулига мурожаат қилдилар.
**Заҳарли туманни тарқатишга жон-жаҳди билан уринаётган Индонезия ўз осмонига қуруқ муз сепмоқчи**
Индонезия сўнгги ўн йилликдаги энг ёмон ўрмон ёнғинлари мавсумига дуч келмоқда.
Индонезия ўрмонлари ва торфзорларидаги ўрмон ёнғинларидан заҳарли смог кўтарилишда давом этар экан, мутасаддилар туманни тарқатишнинг экспериментал усулини ўрганмоқдалар.
Пайшанба куни ўтказиладиган синов доирасида самолёт тумондан энг кўп жабр кўрган ҳудудлардан бири бўлмиш Жанубий Суматра провинцияси осмонига қуруқ муз — қаттиқ карбонат ангидрид гранулаларини ташлайди.
Индонезия сўнгги 10 йилдаги энг шиддатли ўрмон ёнғинлари мавсумини бошдан кечирмоқда, ғайриоддий даражада кучли Эль-Ниньо ҳодисаси қурғоқчилик шароитини оғирлаштириб, ёнғинларни ўчиришни янада қийинлаштирмоқда.
Хавфли ҳавони тозалаш ҳаракатлари кучайгани сайин, Индонезия ва қўшни Малайзия ҳукуматлари об-ҳавони сунъий ўзгартиришнинг бир қанча усулларига мурожаат қилишди.
Улар орасида муз кристалларини ҳосил қилиш учун кумуш йодид каби моддаларни сочиш орқали булутларда сув буғининг конденсацияланиши табиий жараёнини тезлаштирадиган булутларни экиш усули ҳам бор.
Бу каби амалиётлар бир неча ҳафтадан бери давом этмоқда.
Бироқ, пайшанба кунги қуруқ муз синови бошқача.
Сиёсий ва хавфсизлик масалалари бўйича мувофиқлаштирувчи вазир Дудунг Абдурахманнинг таъкидлашича, ёмғир ёғдириш учун булутлар билан ишлаш ўрнига, қуруқ муз атмосферанинг қуйи қатламидаги туманни “парчалаб”, “юқорига кўтарилишини таъминлаш”га қаратилган.
“Агар ушбу синов муваффақиятли ўтса, биз Марказий калимантан ва унинг атрофи каби туман маркази бўлган бошқа ҳудудларда ҳам давом этамиз.”
Расмийларга кўра, синовда 1,5 тонна қуруқ муз ишлатилади.
Индонезия Президенти Прабово Субианто идораларни ўрмон ёнғинларини ўчириш ва олов ўчоқларидан тарқалаётган заҳарли смогнинг таъсирини камайтириш бўйича ҳаракатларни кучайтиришга чақирди.
Марказий Калимантаннинг тумандан жабр кўрган бошқа бир ҳудудида ҳам пайшанба ва жума кунлари булутларни сунъий экиш бўйича қўшимча амалиётлар ўтказилиши режалаштирилган.
Яна шуни айтиш керакки, жойлардаги ўт ўчирувчилар назоратдан чиққан олов билан курашишни давом эттирмоқда ва расмийлар ўрмон ёнғинларини ўчиришга ёрдам бериш учун ўнлаб вертолётларни юборишган, гарчи бу ҳаракатларга баъзан тумандаги ёмон кўриниш халақит бераётган бўлса-да.
Бутун Калимантан ва Жанубий Суматра аҳолиси заҳарли смогдан энг кўп азият чекмоқда, кўплаб шаҳарларда ҳаво чангли қаҳрабо рангига кирмоқда.
Ифлослантирувчи моддалар қўшни Сингапур ва Малайзияга ҳам ўтиб, ҳаво сифати кўрсаткичлари соғлиқ учун хавфли даражага кўтарилгани сабабли жамоат саломатлигидан хавотирни оширмоқда.
Малайзиянинг туман айниқса кучли бўлган қисмларида, жумладан, пойтахт Куала-Лумпур ва Сингапур яқинидаги Жохор-Баруда маҳаллий ҳокимият органлари булутларни экиш бўйича ўз амалиётларини ўтказдилар.
Ўтган ойда Индонезия Малайзия идораларига икки мамлакатнинг умумий чегараси бўйлаб булутларни экиш учун ўз ҳаво ҳудудига киришга рухсат берди.
Nusantara Atlas мустақил ўрмон мониторинги платформасига кўра, жорий йилда Индонезияда бир миллиондан ортиқ ўрмон ёнғинлари ўчоқлари қайд этилган бўлиб, 900 000 гектарга яқин ер майдони ёниб кетган.
Жамоатчиликнинг катта ғазаби катта майдонларни тозалашнинг арзон усули сифатида ўсимликларни ёқиб юборадиган қишлоқ хўжалиги компанияларига қаратилган.
Индонезия полицияси ёнғинларга алоқадорликда гумонланувчи сифатида 200 дан ортиқ жисмоний шахс ва тўққизта компанияни аниқлади.