Юбка кийган, босмасмаликда юрадиган маймунча. Тошкентда ёввойи примат билан хавфли сайрларга ойлаб эътибор берилмаяпти. Видео

Юбка кийган, боғичдаги маймунча. Тошкентда бир неча ойдан бери ёввойи примат билан хавфли сайрларга эътибор берилмаяпти. Видео

Ёрқин юбка кийган маймунчани боғичда сайр қилдириб юрган момо ижтимоий тармоқларда бир неча бор постлар қаҳрамонига айланди. Айрим фойдаланувчилар Тошкент кўчаларидаги экзотик уй ҳайвонидан завқланишда давом этаётган бўлса, бошқалар мутлақо ўринли савол бермоқда: ёввойи ҳайвонни уйда сақлаш ва уни шаҳарда сайр қилдириш қанчалик қонуний?

Podrobno.uz мухбири тушунтириш олиш учун ҳайвонларни сақлашнинг ҳуқуқий ва этик жиҳатларини мунтазам ёритиб келувчи ҳуқуқ ҳимоячиси ва жамоат арбоби Елена Бабенкога мурожаат қилди.

Экспертнинг таъкидлашича, бундай воқеаларда ташқи экзотика ортида ҳуқуқий контекст яширинган. Биринчи навбатда, ҳайвоннинг турини, эгасида пайдо бўлиш манбасини ва шаҳар муҳитида сайр қилдириш учун қонуний асослар мавжудлигини аниқлаш зарур.

Эълон қилинган видеоёзувга қараганда, сайрга олиб чиқилган ҳайвон, тахминларга кўра, мартишкасимонлар оиласига мансуб макакалар уруғи вакили ҳисобланади. Демак, гап айнан алоҳида сақлаш тартибини талаб қиладиган ёввойи ҳайвон ҳақида кетмоқда.

Бу масалада ҳуқуқий база аниқ шакллантирилган. Адлия вазирлиги томонидан 2012 йил 21 июнда 2373-сон билан рўйхатга олинган Ёввойи ҳайвонларни аҳоли пунктларида сақлаш қоидаларига кўра, уларни Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши қўмитасининг махсус рухсатномасисиз сақлаш тақиқланади. Қонун бундай турларни асосан ҳайвонот боғларида ёки ихтисослаштирилган питомникларда, хавфсизлик шартларига қатъий риоя қилинган ва ҳужжатларнинг тўлиқ пакети мавжуд бўлган тақдирда сақлашга йўл қўяди.

"Ёввойи ҳайвон — бу ит ёки мушук билан бир хил нарса эмас. Ҳайвоннинг қўлга ўргатилгани ва одам ёнида ўзини хотиржам тутиши уни уй ҳайвонига айлантириб қўймайди", — дея таъкидлади Елена Бабенко.

Ҳуқуқ ҳимоячиси юридик нормалардан ташқари, масаланинг ахлоқий томонига ҳам эътибор қаратади. Ёввойи турларни асирликда сақлаш махсус муҳит яратишни талаб қилади, эгасининг жавобгарлиги эса нафақат йўловчилар хавфсизлигини, балки ҳайвоннинг жисмоний ҳолатини ҳам ўз ичига олади.

"Бу ерда қонун, биринчи навбатда, ҳайвонларнинг ўзлари фаровонлиги, биохилма-хилликни сақлаш ва одамлар хавфсизлиги учун керак. Шунинг учун, ғайриоддий уй ҳайвонидан завқланишдан олдин, у одамда қаердан пайдо бўлганини ва қандай асосда сақланаётганини аниқлаш лозим", — дея хулоса қилди эксперт ва амалдаги қоидалар ёввойи фаунанинг "жонли ўйинчоқлар"га айланишига йўл қўймаслик учун мўлжалланганини қўшимча қилди.

Ушбу ҳолат бўйича экология инспекцияси ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларидан ҳозирча расмий шарҳлар берилмади.

Ҳуқуқий ва ахлоқий томонлардан ташқари, ўта муҳим омил — ҳаётга таҳдид ҳам мавжуд. Ёввойи приматларни маиший шароитда сақлаш кўпинча фақат биринчи қарашда хавфсиздек туюлади, бироқ оддий эҳтиёт чораларига риоя қилмаслик бир неча бор фожиали оқибатларга олиб келган.

Даҳшатли воқеа шу йилнинг июль ойида Адигеяда юз берди. У ерда озодликка чиқиб кетган примат 84 ёшли аёлни ғажиб ўлдирди ва унинг 39 ёшли набирасини оғир жароҳатлади. Тергов аниқлашича, оддий дала ҳовли ҳудудида оила ноқонуний питомник ташкил қилган ва у ерда бир вақтнинг ўзида ўнта маймун асирликда сақланган. Фожиа оддий овқатлантириш вақтида юз берган: пенсионер аёл вольерни очган, шундан сўнг ғазабланган ҳайвон ташқарига отилиб чиқиб, одамларга тажовузкорлик билан ҳужум қилган. Аёл олган жароҳатлар ҳаёт билан тўғри келмайдиган бўлиб чиқди. Одам ўлими факти бўйича ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари эҳтиётсизлик орқасида ўлимга олиб келиш моддаси билан жиноят иши қўзғатди.

Примат билан сайр қилиш акс этган видеоёзувлар ижтимоий тармоқларда бир неча ойдан бери пайдо бўлаётганига қарамай, Тошкент шаҳар экология инспекцияси ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари томонидан ҳалигача расмий муносабат билдирилмади.