Ёзги таътилдан сўнг бола тез-тез касал бўлса: фарзандлар иммунитетини ошириш сирлари

Ёзги таътилдан сўнг болаларнинг тез-тез касал бўлиши: иммунитетни мустаҳкамлаш йўллари

Болаларда шамоллаш одатда ўткир респиратор вирусли инфексия (ЎРВИ) билан боғлиқ бўлиб, кўпинча риновируслар (баъзан бактериялар) сабаб бўлади. Бу инфексия ҳаво-томчи йўли орқали юқади: касал одам йўталганида ёки аксирганида вирус зарралари ҳавога тарқалади. Болалар ифлосланган юзаларга тегиш, қўл бериб саломлашиш ёки вирусли ҳаводан нафас олиш орқали касалликни юқтириши мумкин.

Ўқув йили бошланганда ЎРВИ касалликлари нима учун кўпаяди?

1. **Болалар катта жамоага қайтади:** Мактаб ёки боғча бошланганда болалар тенгдошлари билан кўпроқ вақт ўтказади ва яқинроқ мулоқотда бўлади. Синф ёки гуруҳ каби ёпиқ жойларда вируслар очиқ жойларга нисбатан кўпроқ тўпланади, бу эса инфексия юқтириш хавфини оширади.

2. **Гигиенага риоя қилмаслик:** Ёш болалар ювилмаган қўлларини оғзига солиш ёки қалам, ручка, ўйинчоқ каби ифлос нарсаларни татиб кўриш одатига эга. Бу вирусларнинг осонроқ юқишига олиб келади.

3. **Хонадаги ҳавонинг қуруқлиги:** Иситиш мосламалари (радиаторлар ва бошқалар) синфлардаги намлик даражасини пасайтиради. Натижада болаларнинг бурун шиллиқ қавати қурийди ва вирусларга чалиниш эҳтимоли ортади.

4. **Уйқу етишмаслиги:** Ёзги таътилда кўплаб ўқувчиларнинг кун тартиби бузилади. Мактаб бошланганда эрта туриш ва кўпроқ ақлий меҳнат қилиш зарурати уйқу етишмаслигига олиб келади. Уйқуга тўймаслик иммунитетга салбий таъсир кўрсатиб, организмнинг инфексияларга қаршилик қобилиятини сусайтиради.

Болалар иммунитетини қандай ошириш мумкин?

* Фарзандингизга қўлларни тез-тез ювиш ва ифлос қўллар билан бурун, оғиз ва кўзларга тегмаслик кераклигини мунтазам эслатиб туринг.

* Хоналарни доимий равишда шамоллатиб туринг.

* Фарзандингизни ва ўзингизни эмлатинг, чунки ваксинация юқумли касалликлар, жумладан мавсумий гриппнинг олдини олишда энг самарали усулдир.

* Фарзандингизнинг етарлича ухлашига ишонч ҳосил қилинг. 6 ёшдан 12 ёшгача бўлган болалар кунига 8-12 соат, 13 ёшдан 18 ёшгача бўлган ўсмирлар эса 8-10 соат ухлашлари лозим.

* Болага ҳар куни бир вақтда уйқуга ётиш ва уйғониш одатини шакллантиришга ёрдам беринг. Дам олиш кунларида ҳам бу режимга риоя қилиш муҳим.

* Ухлашдан бир соат олдин экран вақтини чекланг: бола уйқудан олдин телефон ўйнамаслиги ва телевизор кўрмаслиги керак.

* Фарзандингизнинг жисмонан фаол бўлишига кўмаклашинг, чунки мунтазам жисмоний фаоллик иммун тизимини мустаҳкамлайди.

Шамоллашга қарши қандай усуллар самарасиз?

Дорихоналарда грипп ва ЎРВИ профилактикаси учун таклиф қилинадиган кўплаб дори воситалари самарасиздир.

* **С витамини:** С витаминини қабул қилиш вирус юқишидан ҳимоя қилмайди ва касаллик давомийлигини сезиларли даражада қисқартирмайди. Витамин қабул қилганлар ва қилмаганлар ўртасидаги фарқ атиги 8-14 фоизни ташкил этади.

* **Вирусга қарши воситалар:** Риновирусларнинг юзлаб турлари мавжуд бўлиб, уларнинг ҳар биридан бир хил даражада ҳимоя қиладиган дори воситаси йўқ. Шамоллашнинг олдини олиш мақсадида антивирус препаратларни қабул қилиш халқаро тиббий тавсияларда профилактика чораси сифатида кўрсатилмаган. Улар кўпинча дори ишлаб чиқарувчи компаниялар томонидан реклама қилинади, аммо уларнинг самарадорлиги исботланмаган.

* **Оксолин малҳами:** Ушбу малҳам бурун шиллиқ қаватида физик тўсиқ яратиб, вирус зарраларининг танага киришига тўсқинлик қилади, дейилади. Аслида, бу малҳам бурундаги табиий ҳимоя толаларини блоклаб, уларнинг ишига халақит беради. Қолаверса, малҳам 50 йилдан ортиқ вақт давомида қўлланилишига қарамай, унинг самарадорлигини тасдиқловчи бирорта ҳам тадқиқот мавжуд эмас.

* **Болани жуда иссиқ кийинтириш:** Вирусли инфексия танага киргандагина одам касал бўлади, кийимнинг бунга алоқаси йўқ. +15 °С ҳароратда бир нечта қаватли кийим кийиш сизни ва фарзандингизни инфексиядан ҳимоя қилмайди. Болангизни об-ҳавога мос равишда кийинтиринг.

Фарзандингиз касал бўлиб қолганда нима қилиш керак?

Касалликнинг дастлабки белгиларида болани бошқаларга юқтирмаслик учун уйда қолдириш керак. Иммун тизими бир неча кун ичида вирусни ўзи енгади. Бу вақтда боланинг ҳолатини яхшилаш учун қуйидаги тавсияларга амал қилиш мумкин:

* Тана ҳарорати 38,5 °С дан ошганда ҳароратни туширувчи дорилар беринг (доза тана массасига қараб белгиланади).

* Бурун ва томоқ шиллиқ қаватини намлаш учун бурунни тузли эритма билан ювинг.

* Хонани шамоллатинг ва ҳавони намлантирувчи воситалардан фойдаланинг.

* Фарзандингиз кўпроқ дам олишига ва етарлича суюқлик ичишига ишонч ҳосил қилинг.

Қачон шифокорга мурожаат қилиш лозим?

Агар болангизда қуйидаги белгилар мавжуд бўлса, дарҳол шифокорга мурожаат қилинг:

* Нафас олишда қийналиш ёки жуда тез нафас олиш.

* Сувсизланиш белгилари.

* Иситма тўрт кундан ортиқ давом эца.

* Ҳолат аста-секин яхшиланмаса ва 10 кундан ортиқ давом эца.

* Сурункали касалликлар кучайса.

Бундай ҳолларда тез ёрдам чақириш зарур.