Европа тикланиш ва тараққиёт банки Ўзбекистондаги ўсиш ва инвестицияларнинг ўсишини баҳолади

Евроосиё Тараққиёт Банки (ЙТБ) Ўзбекистон мустақиллигининг 35 йиллигига бағишланган таҳлилий ҳисоботни эълон қилди ва унда мамлакатнинг иқтисодий ўсиши ва инвестициялар буми юқори баҳоланди.

ЙТБ маълумотларига кўра, Ўзбекистон иқтисодиёти юқори ўсиш суръатларини намойиш этишда давом этмоқда: ЯИМ 2025-йилда 7,7% га ўсди ва иқтисодий фаоллик 2026-йилнинг биринчи ярмида 8,5% гача тезлашди. 2025-йилда ЯИМнинг бу ўсиш суръати сўнгги ўн йилликдаги энг юқори кўрсаткичлардан бири бўлиб, глобал ўртача 3,4% дан икки баравар кўпдир.

Шу шароитда Ўзбекистон инвестициялар, саноат ишлаб чиқариши ва бозор хизматлари ҳажмини фаол равишда кенгайтирмоқда, халқаро ривожланиш банклари эса лойиҳаларни молиялаштиришни оширмоқда.

Истеъмол талаби, инвестициялар ва хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш иқтисодий ўсишнинг асосий омили бўлиб қолмоқда. 2026-йил январидан июнгача чакана савдо 20,2% га, асосий капиталга инвестициялар 17,5% га ва бозор хизматлари ҳажми 16,9% га ўсди. Реал даромадлар ЯИМ ўсишидан 9,2% га ўсди.

Шу билан бирга, инфляция секинлашмоқда. 2026-йил май ойида у тарихий энг паст ко'рсаткич - 5,5% га етди ва аста-секин 5% мақсадли даражага яқинлашиши кутилмоқда. ЙТБ Марказий банкнинг пул-кредит сиёсатининг нархлар босимини пасайтиришдаги муҳим ролини та'кидлайди.

Саноат ишлаб чиқариши 2026-йилнинг биринчи ярмида 8% га ошди, ишлаб чиқариш саноат маҳсулотининг умумий ҳажмининг 86,3% ни ташкил этди. Ишлаб чиқариш қувватини кенгайтириш технологик модернизация ва қиймат занжирларини кенгайтиришни о'з ичига олган давлат саноатни ривожлантириш дастури доирасида амалга оширилмоқда. 2026-йилда жами 782 та саноат ва инфратузилма лойиҳаларини ишга тушириш режалаштирилган.

О'збекистон хорижий инвесторлар учун жуда жозибадор бо'либ қолмоқда. Евроосиё Тараққиёт Банкининг О'заро инвестициялар мониторинги ма'лумотларига ко'ра, Евроосиё минтақаси ва Осиё мамлакатларидан то'планган то'г'ридан-то'г'ри хорижий инвестициялар ҳажми 39,6 миллиард долларга етди ва со'нгги беш йил ичида 2,5 баравардан ко'проққа ошди.

Энг йирик инвесторлар Хитой, Россия, Форс ко'рфази мамлакатлари, Туркия ва Корея Республикасидир. Хитой инвестициялари со'нгги беш йил ичида беш баравар о'сиб, 11,5 миллиард долларга етди, Форс ко'рфази мамлакатларидан инвестициялар эса 20 баравардан ко'проққа о'сиб, 9,8 миллиард долларга етди. Россия иккинчи йирик инвестор бо'либ қолмоқда, 2025 йил охирига келиб то'планган то'г'ридан-то'г'ри хорижий инвестициялар тахминан 10 миллиард долларни ташкил этди.

Хорижий инвестициялар таркиби ҳам сезиларли даражада о'згарди. Электр энергетикаси соҳасига инвестициялар айниқса тез о'сди: 2020 йилда ушбу соҳа то'планган хорижий инвестицияларнинг 2 фоизини ташкил этган бо'лса, 2025 йилга келиб унинг улуши 42 фоизга ёки 16,6 миллиард долларга етди. Евроосиё Тараққиёт Банки бу о'сишни қайта тикланадиган энергияга инвестицияларни фаол равишда раг'батлантириш билан бог'лайди.

Халқаро молия институтлари мамлакат иқтисодиётини молиялаштиришда муҳим рол о'йнайди. Со'нгги беш йил ичида улар О'збекистонга 26,6 миллиард долларлик инвестицияларни ма'қулладилар, шундан 7,6 миллиард доллари давлат кафолатисиз суверен бо'лмаган молиялаштиришдир. Ушбу турдаги молиялаштириш тахминан 30 фоизни ташкил этади ва о'сишда давом этмоқда. Фақат 2026-йилнинг биринчи ярмида халқаро молия институтлари 700 миллион доллардан ортиқ суверен бо'лмаган инвестицияларни ма'қуллади. Со'нгги 15 йил ичида О'збекистонда суверен бо'лмаган битимлар ҳажми тахминан 12 баравар ошди: 2008-2010 йилларда йилига о'ртача тахминан 100 миллион доллардан 2023-2025 йилларда йилига тахминан 1,5 миллиард долларгача.

О'збекистон 2025-йилда Евроосиё Тараққиёт Банкига қо'шилди. Евроосиё Тараққиёт Банки аллақачон мамлакатда фаол иш олиб бормоқда ва О'збекистон иқтисодиётининг узоқ муддатли молиялаштиришга киришини кенгайтирмоқда.

Банкнинг фикрича, ташқи савдо ва инвестицияларнинг ко'пайиши, ички талабнинг ортиши, саноат ва инфратузилманинг ривожланиши О'збекистонда о'рта муддатли истиқболда юқори иқтисодий о'сиш сур'атларини сақлаб қолиш учун асос яратади.

Евроосиё Тараққиёт Банки Евроосиёда фаолият юритувчи ко'п қиррали ривожланиш банкидир. 2026-йил июн ойи охирига келиб, унинг то'планган портфели умумий инвестиция ҳажми 22,1 миллиард долларни ташкил этган 348 та лойиҳани о'з ичига олган. Ушбу лойиҳаларнинг аксарияти транспорт инфратузилмаси, рақамли тизимлар, яшил энергия, қишлоқ хўжалиги, саноат ва машинасозлик соҳаларида интеграция эффектига эга лойиҳалардир. ЕТТБнинг 2022–2026 йилларга мўлжалланган стратегияси доирасида банк учта мегалойиҳани амалга оширмоқда: "Марказий Осиё сув-энергетика комплекси", "Евроосиё транспорт доираси" ва "Евроосиё товарларни тақсимлаш тармоғи".