Яшил университет ўрмон хўжалигини ривожлантириш ва инновацион ин-витро лабораториясини яратиш билан шуғулланмоқда.
Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгариши университетида (Яшил университет) Ўрмон ва манзарали ўсимликлар инновацион лабораторияси ҳамда Ўрмон ва манзарали дарахтлар ин-витро лабораториясининг очилиш маросими бўлиб ўтди. Асосан, бешта бўлинмадан иборат бутун лаборатория мажмуаси яратилди: ин-витро лаборатория, доривор ўсимликлар лабораторияси, тупроқшунослик лабораторияси, ўсимликларни ҳимоя қилиш лабораторияси ва консервация, қайта ишлаш ва […] лабораторияси.
Яшил Университет ўрмон хўжалигини ривожлантиришда фаол иштирок этиб, инновацион ин-витро лабораториясини очмоқда.
Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгариши университетида (Яшил университет) Ўрмон ва манзарали ўсимликлар инновацион лабораторияси ҳамда Ўрмон ва манзарали дарахтлар ин-витро лабораториясининг очилиш маросими бўлиб ўтди.
Бешта бўлимдан иборат тўлиқ жиҳозланган лаборатория мажмуаси яратилди: ин-витро лабораторияси, доривор ўсимликлар лабораторияси, тупроқшунослик лабораторияси, ўсимликларни ҳимоя қилиш лабораторияси ва ўрмон ўсимликлари уруғларини сақлаш, қайта ишлаш ва униб чиқиш лабораторияси.
Университетнинг Илмий ва инновацион ишланмаларни тижоратлаштириш бо'лими бошлиг'и Баҳодир Эщанов Яшил Университет доирасидаги янги тузилманинг мақсад ва вазифаларини муҳокама қилди: "Лаборатория ин-витро о'симликларни ко'пайтириш ва доривор, о'рмон ва манзарали о'симликларни сақлаш учун мо'лжалланган.
Ин-витро лабораториясининг асосий мақсади ноёб о'симликларни клонлаш орқали ко'пайтириш, уларни о'сиш нуқтасидан олишдир. Иккинчи мақсад вируслар ва касалликлардан холи о'симликларни о'стиришдир. Бу ко'пайтириш жараёнида генларнинг бир о'симликдан иккинчисига бирма-бир о'тишини та'минлайди. Ин-витро лабораториясидан олиб ташлангандан со'нг, бу о'симликлар акклиматизация жараёнидан о'тади ва кейин далага экилади, у ерда улар асл о'симликка о'хшаш ишлайди.
Лаборатория ҳозирда очилиш жараёнида, аммо ба'зи ишлар аллақачон олиб борилмоқда. У тадқиқот ва ишлаб чиқариш жараёнларини то'лиқ қо'ллаб-қувватлаш учун замонавий ускуналар билан жиҳозланган.
Лабораториянинг вазифаларига қуйидагилар ҳам киради: стерил озуқавий муҳитларни тайёрлаш ва сифатни назорат қилиш; эксплантларни танлаш, ювиш ва стерилизация қилиш; ин-витро о'симликларни етиштириш ва микроко'пайтириш; о'симликларнинг илдиз отиши ва о'сишини раг'батлантириш; иссиқхона шароитларига мослашиш ва иқлимлаштириш; вируссиз экиш материалини олиш ва фитосанитария назоратини о'тказиш; генетик хилма-хилликни сақлаш ва коллексиялар яратиш; илмий тадқиқотлар, тажрибалар ва инновацион ишланмалар о'тказиш; натижаларни таҳлил қилиш ва уларни амалда қо'ллаш.
Лабораторияда сог'лом, ёш о'симлик материаллари танланади ва сирт стерилизация қилинади, я'ни у стерил шароитларда тозаланади. Кейин материал озуқавий муҳитга экилади ва инкубация қилинади. Озиқ моддалар ва гормонларнинг ма'лум нисбатларидан фойдаланган ҳолда куртаклар ко'пайтирилади. Илдиз тизимини ривожлантириш учун о'симликлар махсус озуқавий муҳитда о'стирилади. Шундан со'нг иқлимлаштириш босқичи - о'симликларни ташқи шароитларга мослаштириш амалга оширилади. Ниҳоят, сог'лом ко'чатлар иссиқхонага ко'чирилади.
Ушбу лаборатория юқори сифатли, вируссиз экиш материалини ишлаб чиқаришга, ко'п сонли ко'чатларни тез етиштиришга, генетик жиҳатдан барқарор ва қимматли навларни сақлашга, фитосанитария учун хавфсиз плантацияларни яратишга, биотехнологик янгиликларни жорий этишга ва қишлоқ хо'жалиги ва о'рмон хо'жалигида самарадорликни оширишга ёрдам беради.
Бу ерда юқори сифатли ёг'оч ишлаб чиқарадиган тез о'садиган ва қимматли дарахт турларини ко'пайтириш, шунингдек, ко'пайтириш, уруг'лантириш соҳаларида тадқиқотлар олиб борилади. ёнг'оқ дарахтлари ва буталари учун экиш материалларини ишлаб чиқариш ва етиштириш.
Тадқиқот шунингдек, о'рмон хо'жалиги ва унга алоқадор соҳаларда о'қув қо'лланмалари, монографиялар ва илмий мақолаларни ишлаб чиқишда ҳам қо'лланилади.
Бундан ташқари, лаборатория чиринди миқдорини ва муҳим тупроқ озуқа моддаларининг (НПК) умумий ва ко'чма шаклларини аниқлайди: Н-НО₃, Н-НҲ₄, П₂О₅ ва К₂О. Шунингдек, у тупроқ намлигини (СВ), унинг механик таркиби ва тузилишини, шунингдек, шо'рланиш даражасини ҳам аниқлайди. О'рмон хо'жалиги тупроқлари кузатилади, ко'чатхона тупроқларининг озуқавий ҳолати аниқланади, о'г'ит қо'ллаш бо'йича тавсиялар ишлаб чиқилади ва тупроқ деградацияси ва эрозиясининг олдини олиш учун агрономик ва о'рмон мелиоратив усуллари жорий этилади.
Бу о'рмон хо'жалиги тупроқларининг унумдорлигини кузатиш, унумдорлигини ошириш ва о'рмон экотизимларининг сог'лиг'ини яхшилаш бо'йича илмий асосланган тавсияларни ишлаб чиқиш орқали уларнинг экологик ҳолатини баҳолашни осонлаштиради.
Бундан ташқари, лаборатория о'рмон, манзарали ва чо'л о'симликлари уруг'ларининг лаборатория таҳлилини о'тказади. Униб чиқиши, тозалиги, намлик миқдори ва экишга яроқлилиги аниқланади ва уруг'лик материаллари стандарт талабларга мувофиқ баҳоланади ва сертификатланади. Саралаш, тозалаш, қуритиш ва сақлаш бо'йича тавсиялар ишлаб чиқилади. Уруг'лар, сақлаш ва қайта ишлаш технологиялари такомиллаштирилмоқда, илмий тадқиқотлар олиб борилмоқда, янги усул ва технологиялар жорий этилмоқда, илмий ходимлар о'қитилмоқда, ёш тадқиқотчилар қо'ллаб-қувватланмоқда ва халқаро ҳамкорлик ривожланмоқда.
Лаборатория қайин ва игнабаргли дарахтлар, манзарали дарахтлар, буталар, чо'л о'симликлари, доривор о'симликлар, майсазор ва ер қоплайдиган о'симликлар, субтропик ва ноёб о'симликлар ҳамда бошқа о'симлик турларининг уруг'ларини таҳлил қилади.
Тадқиқот натижалари юқори сифатли уруг'лик материалини ишлаб чиқариш, уруг'ларнинг униб чиқиши ва сифат ко'рсаткичларини аниқ аниқлаш, шунингдек, о'рмон хо'жалиги корхоналарини юқори сифатли уруг'лар билан та'минлаш имконини беради, бу уларнинг сақлаш муддатини узайтиради ва ё'қотишларни камайтиради.
Лаборатория ходимлари ёки мутахассисларини тайёрлаш учун биология, кимё ва шунга о'хшаш фанлар бо'йича билимларни о'з ичига олган махсус ко'никмалар ва малакалар талаб этилади.
"Биз ушбу фанлар бо'йича билимга эга бо'лган магистр ва бакалавр даражасига эга ходимларни ишга оламиз ва уларнинг ушбу соҳада мутахассис бо'лишлари учун тренинглар о'тказамиз", деди Баҳодир Эщанов.
Ишлаб чиқаришга келсак, ушбу лабораториядаги муаммоларга ечимлар ҳам миллий, ҳам халқаро даражада о'рганилади.
"Биз маҳаллий жамоалар ёки о'рмон хо'жалиги ташкилотлари дуч келадиган муаммоларни о'рганамиз ва уларга ечимларни таклиф қиламиз. Бу миллий даражада амалга оширилади. Бундан ташқари, бизнинг ишлаб чиқариш лабораториямиз, албатта, тижорат асосида ҳам иш олиб боради." "Бу шуни англатадики, у ерда етиштирилган ко'чатлар, навлар ва турли о'симликлар маҳаллий аҳолига ёки давлат ташкилотларига сотилиши ёки чет элга экспорт қилиниши мумкин", деб қо'шимча қилди Баҳодир Эщанов.
Мутахассисларнинг фикрича, янги лабораториянинг очилиши нафақат о'рмон, манзарали ва чо'л о'симликларининг генофондини сақлаб қолиш, балки ривожлантиришга ҳам ёрдам беради.