Япония ўсиб бораётган нархларни жиловлаш учун фоиз ставкасини сўнгги 31 йилдаги энг юқори даражага кўтарди
Дунё бўйлаб марказий банклар энергия ташувчиларнинг юқори нархлари инфляцияни ошираётгани сабабли ставкаларни кўтарди.

Япония ўсиб бораётган нархларни жиловлаш учун фоиз ставкасини сўнгги 31 йилдаги янги энг юқори даражага кўтарди
Япония банки ставкани 2024 йилдан бери, у минус 0,1% бўлган пайтдан бошлаб ошириб келмоқда
Япония марказий банки ўнлаб йиллар давомида амал қилган ўта паст қарз олиш харажатларидан узоқлашишда давом этар экан ва мамлакат ўсиб бораётган иқтисодий босимга дуч келаётган бир пайтда, ўз асосий фоиз ставкасини сўнгги 31 йилдаги янги энг юқори даражага кўтарди.
Жума куни кенг кутилган қарорга кўра, Япония банки (BOJ) ставкани 1% дан 1,25% гача кўтарди — бу даража охирги марта 1995 йилда кузатилган эди.
Ушбу қарор бутун дунё бўйлаб йирик марказий банклар ставкаларни ошираётган, Эрон уруши туфайли юзага келган энергия ресурслари нархининг кўтарилиши эса инфляцияни кучайтиришга ёрдам бераётган бир пайтда қабул қилинди.
Чоршанба куни АҚШ Федерал захира тизими сўнгги уч йилдан ортиқ вақт ичида биринчи марта ўзининг базавий фоиз ставкасини оширди, Европа марказий банки ҳам шу ой бошида қарз олиш харажатларини кўтарган эди.
Япония банки ставкани 2024 йилдан бери, у минус 0,1% даражасида бўлган пайтдан бошлаб ошириб келмоқда.
Эндиликда у сўнгги икки ярим йил ичида ставкаларни олти марта оширди.
Ўшандан бери банк бошқа йирик иқтисодиётлар даражасига яқинлашишга интилиб, ставкани босқичма-босқич кўтариб келмоқда.
Марказий банк ставкаларни оширганда, одатда мамлакат миллий валютаси мустаҳкамланади, чунки у трейдерлар учун жозибадорроқ бўлади.
Япония бир қатор иқтисодий қийинчиликларга, жумладан, иенанинг давомли заифлашуви, нархларнинг ошиши ва ишчи кучининг қисқаришига дуч келмоқда.
Япония банки баёнотидан олдин жума куни эълон қилинган расмий маълумотлар ўтган ойда инфляция бироз пасайганини кўрсатди.
Базавий инфляция август ойида ўтган ойдаги 1,8% дан 1,7% гача тушди, бироқ у банкнинг 2 фоизлик мақсадли кўрсаткичига яқин бўлиб қолмоқда.
Япониядаги инфляция даражаси глобал стандартлар бўйича юқори бўлмаса-да, нархларнинг ошиши иқтисодиётда нисбатан яқинда юз берган ҳодисадир.
Яқин вақтгача мамлакатда тахминан уч ўн йиллик давомида жуда паст инфляция ёки дефляция — нархларнинг пасайиши кузатилаётган эди.
Эрон уруши ҳаётий муҳим Ормуз бўғози орқали юк ташишда жиддий узилишларга олиб келганидан кейин бу йил жаҳонда нефть ва газ нархлари кўтарилди.
Япония ушбу таъминот узилишларига айниқса заифдир, чунки у Яқин Шарқдан келадиган энергия ресурсларига жуда боғлиқ.
Мамлакат валютаси ҳам сўнгги ойларда босим остида қолди.
Август ойида Токио ва Вашингтон иена 40 йиллик янги энг паст даражага тушиб кетганидан кейин унинг пасайишини тўхтатиш учун биргаликда интервенция ўтказганларини тасдиқладилар.
Мувофиқлаштирилган интервенция 2011 йилдан бери биринчи марта амалга оширилди, ўшанда иккала мамлакат Япония шарқида юз берган вайронкор зилзила ва цунамидан кейин иенани заифлаштириш учун биргаликда ҳаракат қилган эди.
Ўша пайтда Япония Молия вазирлиги ҳам, АҚШ Молия вазири Скотт Бессент ҳам келажакда яна қўшма интервенциялар ўтказишдан тортинмасликларини айтган эди.
Бессент, шунингдек, иенани қўллаб-қувватлаш учун Япония банкига фоиз ставкаларини ошириш бўйича босимни кучайтириб, унинг раҳбари Казуо Уэдани "тўғри иш қилишга" чақирди.

