Янгиликлар ОАВ долзарблигини сақлаб қолиши керак, акс ҳолда «жамият қийин аҳволда қолади», дейди Бутунжаҳон янгиликлар куни раҳбари
Бутунжаҳон янгиликлар куни янгиликлар етказувчиларнинг муҳим воқеаларни суриштириш ва тушунтиришдаги ролини ёритиб беришни мақсад қилган.
Жаҳон янгиликлар куни раҳбари: ОАВ долзарблигини сақлаб қолиши керак, акс ҳолда «жамият қийналади»
Душанба куни бутун дунё бўйлаб 1000 дан ортиқ янгиликлар провайдери Жаҳон янгиликлар кунини қўллаб-қувватлашга қўшилди. Бу ташаббус ташкилотчиларнинг фикрига кўра, соҳа «экзистенциал таҳдид»га дуч келаётган бир пайтда журналистиканинг ролини тарғиб қилишга қаратилган.
Иштирокчи оммавий ахборот воситалари, жумладан, New York Times, Reuters ва Kyiv Independent «ишончли журналистика»нинг аҳамиятини таъкидлаш учун таҳририят мақолалари, рекламалар ва карикатураларни чоп этмоқда.
Reuters институтининг сўнгги Рақамли янгиликлар ҳисоботига (Digital News Report) кўра, 2026 йилда янгиликларга бўлган ишонч глобал миқёсда янги энг паст даражага тушди. Ҳисоботда одамлар янгиликлар олиш учун ижтимоий тармоқлар ва сунъий интеллект чат-ботларидан тобора кўпроқ фойдаланаётгани қайд этилган.
Жаҳон янгиликлар куни ҳамташкилотчиси Бранко Бркич бир пайтлар рақобатчи бўлган медиа ташкилотлар энди ҳамкорлик қилиши кераклигини айтиб, шундай қўшимча қилди: «Агар биз ўйин қоидаларини ўзгартирмасак, шунчаки мавжуд бўлмай қоламиз».
Жаҳон янгиликлар куни 2018 йилда ташкил этилганидан бери кенгайиб бормоқда ва унинг «ишончли журналистика муҳим аҳамиятга эга» деган мурожаати янгиликлар провайдерларининг муҳим воқеаларни суриштириш ва тушунтиришдаги ролини таъкидлашга қаратилган.
Ушбу кампания Reuters институтининг яқинда эълон қилинган ҳисоботида жамоатчилик орасида янгиликларга нисбатан «хавотир, қизиқишнинг йўқолиши ва цинизм» деб таърифланган, «аммо шу билан бирга янги манбалар ва форматларга очиқлик ҳамда янгиликлар ўз энг яхши кўринишида нима тақдим эта олишига бўлган ишончнинг давом этиши» кузатилаётган бир пайтга тўғри келди.
Ўтган йили ижтимоий тармоқлар ва видеоплатформалар онлайн янгиликларнинг асосий манбаси сифатида янгиликлар ташкилотларининг шахсий веб-сайтлари ва иловаларини ортда қолдирди, гарчи ҳисоботда уларга камроқ ишонилиши айтилган бўлса-да.
Бироқ, ҳисоботда айтилишича, танлов имконияти ошгани билан бир қаторда, кимга ва нимага ишониш борасидаги ноаниқлик ҳам ортган. Ofcom ташкилотининг билдиришича, анъанавий провайдерлар ҳали ҳам онлайн платформаларга қараганда ишончлироқ, аниқроқ ва холисроқ деб ҳисобланади.
Жанубий Африканинг Daily Maverick нашрига асос солган Бркич медиа макони ўзгарганини ва таниқли янгиликлар ташкилотлари мослашиши кераклигини тан олишини айтди.
«Эски кунлар қайтиб келмайди. Биз янги мувозанатни шакллантиришимиз керак ва бунга эришишнинг ягона йўли — кучларни бирлаштиришдир», деди у.
«Агар шу тарзда давом этсак, биз шунчаки йўқ қилинишини кутаётган заиф якка тартибдаги иштирокчилар бўлиб қоламиз. Агар биз жуда муҳим ва жуда тез фурсатда ниманидир тубдан ўзгартирмасак, шунчаки йўл четидаги қурбонга айланамиз».
Бркичнинг айтишича, етакчи оммавий ахборот воситалари «хатоларга йўл қўйган», аммо профессионал ва ишончли журналистлар жамият учун жуда муҳим бўлиб қолмоқда.
«Биз аудиториямиз билан гаплашишимиз ва уларга ҳақиқат ва ишончни танламаслик уларнинг манфаатларига зид эканлигини тушунтиришимиз керак», деди у.
«Биз ҳақиқат деб аталадиган нарсасиз, фактларсиз яшай олмаймиз».
Бироқ, АҚШ Президенти Дональд Трампнинг ўзи «сохта янгиликлар медиаси» деб атайдиган ОАВ билан узоқ давом этган кураши кўрсатганидек, «ҳақиқат» сўзининг маъноси тез-тез баҳс-мунозараларга сабаб бўлади.
Бркич қўшимча қилди: «Бу ахборотга асосланган жамиятдир. Биз ушбу ахборотга асосланган жамиятнинг инфратузилмасимиз. Ва бу жамият бизсиз ҳақиқатан ҳам жуда қийналади».