Хусусий етказиб берувчилар ва дўконларда баллонлар сотилиши. Суюлтирилган газ бозори қандай ислоҳ қилинади
Ўзбекистонда суюлтирилган газ бозорини босқичма-босқич либераллаштириш режалаштирилмоқда. 2027 йил май ойигача эркин нархлар бўйича таклифлар тайёрланади, кейинчалик эса LPG-Trade ҳудудий бўлинмаларини хусусийлаштириш ҳамда савдо шохобчаларида ҳажми 5 ва 10 кг бўлган баллонларни сотишга рухсат бериш кўзда тутилган.
Хусусий етказиб берувчилар ва баллонларнинг дўконларда сотилиши. Суюқлантирилган газ бозори қандай ўзгартирилмоқда
Ўзбекистонда 2027 йил май ойига қадар аҳоли учун суюқлантирилган газ нархини либераллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш назарда тутилмоқда.
Ҳужжат суюқлантирилган газ нархларини тартибга солишни янада юмшатишни ва уни аҳолига етказиб беришда хусусий сектор иштирокини кенгайтиришни назарда тутади.
Лойиҳага кўра, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Энергетика вазирлиги билан биргаликда 2027 йил 1 майга қадар ҳукуматга нархларни либераллаштириш бўйича таклифлар киритиши керак. Уларни тайёрлашда суюқлантирилган газ бозорининг ривожланиш даражаси, пилот лойиҳалар якунлари ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш заруратини ҳисобга олиш керак.
Шу билан бирга, лойиҳада барча маиший истеъмолчилар учун эркин нархларга ўтишнинг аниқ муддатлари белгиланмаган.
Еслатиб ўтамиз, президентнинг 2026 йил 12 сентябрдаги қарори билан 1 октябрдан бошлаб Андижон вилоятида эксперимент ўтказиш назарда тутилган.
Пилот лойиҳа доирасида хусусий тадбиркорларга суюқлантирилган газни импорт қилиш ва уни маиший баллонларда эркин нархларда тўғридан-тўғри аҳолига етказиб беришга рухсат берилди.
Ҳокимият органлари томонидан тайёрланган тушунтириш материалларида қайд этилишича, биринчи босқичда тартибга солинадиган тизим доирасидаги етказиб беришлар сақланиб қолади. Bir вақтнинг ўзида хусусий операторлар истеъмолчиларга бозор нархларида қўшимча газ ҳажмларини таклиф қилишлари мумкин бўлади.
Андижон вилоятидаги эксперимент якунлари бўйича ушбу моделни Ўзбекистоннинг бошқа ҳудудларига ҳам татбиқ етиш имкониятини кўриб чиқиш режалаштирилмоқда.
Келгусида хусусий компанияларнинг суюқлантирилган газни импорт қилиш, сақлаш ва аҳолига етказиб беришдаги иштирокини кенгайтириш назарда тутилган.
Ислоҳот, шунингдек, «Ҳудудгазтаъминот» АЖ ҳузурида суюқлантирилган газни биржада харид қилиш ва уни маиший истеъмолчиларга етказиб беришни ташкил етиш учун ташкил этилган LPG-Trade компаниясига ҳам дахлдор бўлади.
Ҳокимият органларининг тушунтириш материалларига кўра, халқаро консалтинг компанияларини жалб қилган ҳолда LPG-Trade активларини хусусийлаштириш стратегиясини ишлаб чиқиш режалаштирилмоқда. Хусусан, компаниянинг ҳудудий бўлинмаларини тайёр бизнес лойиҳалари сифатида босқичма-босқич хусусийлаштириш назарда тутилган.
Истиқболда ҳокимият органлари аҳолини суюқлантирилган газ билан таъминлашнинг амалдаги моделини ўзгартирмоқчи, унда истеъмолчилар асосан белгиланган даврийлик билан 20 килограммлик баллонларни олишади.
Фуқаролар етказиб берувчини, керакли газ ҳажмини ва харид қилиш учун қулай вақтни ўзлари танлашлари мумкин бўлиши тахмин қилинмоқда.
Хусусан, 5 ва 10 кг ҳажмли маиший баллонлардаги суюқлантирилган газни эркин сотиш имконияти кўриб чиқилмоқда. Уларни нафақат хусусий операторлар орқали уйга етказиб бериш билан, балки савдо шохобчаларида, жумладан оддий дўконлар ва супермаркетларда ҳам харид қилиш мумкин бўлади.
Тушунтириш материалларида айтилишича, бундай моделга ўтиш рақобат ривожланиши ва хусусий етказиб берувчилар фаолияти кенгайишига қараб босқичма-босқич амалга оширилади.
Газ баллонларини чакана дўконлар орқали сотишни бошлаш муддатлари ҳозирча белгиланмаган.
Лойиҳанинг алоҳида қоидаси бир хонадонда яшайдиган бир нечта оилани суюқлантирилган газ билан таъминлашга тегишли.
Уйнинг битта кадастр рақами бўлса ҳам, ҳар бир оилага алоҳида маиший газ баллони беришга рухсат бериш таклиф этилмоқда. Бундай мустаснога алоҳида ёки умумий ошхона, шунингдек техник талабларга жавоб берадиган газ плитаси мавжуд бўлганда йўл қўйилади.
Алоҳида баллонларни олиш учун «маҳалла еттилиги» ва газ таъминоти ташкилоти вакиллари хонадонни кўздан кечиришлари ва тегишли далолатнома тузишлари керак бўлади.
Ушбу ўзгаришларни 2026 йил 1 ноябрдан жорий этиш таклиф қилинмоқда.
Бугунги кунда Ўзбекистонда 4 миллионга яқин маиший суюқлантирилган газ истеъмолчиси бор. Ушбу ислоҳот доирасида Иқтисодиёт ва молия вазирлиги аҳоли учун суюқлантирилган газнинг тартибга солинадиган чакана нархини бир килограмм учун 2000 сўмдан 5000 сўмгача — 2,5 бараварга оширишни таклиф қилди.
Ҳокимият органлари ушбу қайта кўриб чиқишни ички ишлаб чиқаришнинг қисқариши, импортнинг ортиши ва етказиб бериш ҳажмининг етарли емаслиги билан изоҳламоқда.
Муҳтож оилалар учун олинган ҳар бир килограмм газ учун ойига 20 кг доирасида 3000 сўм миқдорида компенсация назарда тутилмоқда. Максимал компенсация миқдори ойига 60 минг сўмни ташкил этади.
Газнинг биржадаги харид нархи ва давлат томонидан аҳоли учун белгиланган нарх ўртасидаги фарқни LPG-Trade субсидиялари орқали республика бюджетидан қоплаш тахмин қилинмоқда.
Еслатиб ўтамиз, исbound иситиш мавсуми арафасида 1 миллиондан ортиқ муҳтож оилага ноябрь ойида 1 миллион сўмдан тўлаб бериш режалаштирилмоқда. Шунга кўра, електр енергияси, газ ва кўмир учун компенсация олувчилар доирасини кенгайтириш, тўловларни узайтириш ва газ таъминоти бўлмаган ҳудудлар аҳолиси учун електр енергиясининг базавий нормасини 350 кВт·соатгача ошириш таклиф этилмоқда.