Хитойлик олимлар ўзини қайта тиклайдиган мато ихтиро қилди

Хитойлик тадқиқотчилар ўз-ўзини тиклайдиган мато яратишди

Хитойнинг Шенчжен илғор технологиялар институти олимлари кийим-кечак саноатида инқилобий янгиликка қўл уришди. Улар Сордйсепс милитарис номли махсус қўзиқорин мицелийси (илдиз иплари) асосида ўз-ўзини тозалайдиган, эскирган сиртини янгилайдиган ва энг муҳими, йиртилган жойларини мустақил равишда тиклай оладиган материални ихтиро қилдилар. Ушбу матонинг ўзига хослиги шундаки, у кийим ҳолига келтирилганидан кейин ҳам ўзининг тириклик хусусиятини сақлаб қолади.

Мато қандай қилиб ўзини ўзи таъмирлайди?

Йиртилган ёки тешилган жойни тиклаш учун унга картошка қайнатилган махсус озуқавий сув суртиб, устига озгина тирик қўзиқорин бўлаги қўйиш кифоя. Шунда мато ичидаги "уйқудаги" толалар уйғониб, ўса бошлайди. Янги иплар йиртилган жойни елим ёки чокларсиз ўз-ўзидан кўпайиб, тўқиб юборади. Бундан ташқари, мато сув ўтказмайдиган хусусиятга эга, яъни унинг устига тушган кирлар сув билан шунчаки сирғалиб тушиб кетади ва кийим ўз-ўзини тозалайди.

Профессор Ке Ли бощилигидаги тадқиқотчилар қўзиқорин толаларини ўзига хос "пойдевор" сифатида ишлатишмоқда. Масалан, унга бошқа хамиртуруш ёки замбуруғларни қўшиш орқали матога табиий кўк ранг бериш ёки уни қуёшнинг зарарли ултрабинафша нурларидан ҳимоя қиладиган қилиш мумкин.

Янги ихтиронинг ҳайратланарли имкониятлари:

* **Уйқу режими:** Мато 45 даража иссиқда қуритилганда, ўзига хос "гипноз" ҳолатига ўтади. У озуқа суви қуйилмагунча ўсмайди ва ўз шаклини узоқ вақт сақлаб тура олади.

* **Мустаҳкамлик ва мослашувчанлик:** Ушбу қўзиқорин матосидан эшилган бор-йўғи тўртта ингичка тасма нақд 1 килограмм юкни кўтаришга бардош беради. Унга глицерин билан ишлов берилса, худди оддий кийимдек юмшоқ ва эгилувчан бўлади — уни бемалол кесиш, тикиш ёки буклаш мумкин.

* **Экологик тоза:** Атроф-муҳитни пластик ва синтетик чиқиндилардан қутқариш учун бу айни муддао. Чунки ушбу кийим ерга кўмилганда бор-йўғи 41 кун ичида тупроққа қоришиб, бутунлай йўқ бўлиб кетади.

Албатта, матонинг камчиликлари ҳам йўқ эмас. У юмшоқ тери ёки матога ўхшаб кийишга жуда қулай бўлса-да, олимлар уни ҳали кир ювиш машинасида ювиб кўришмаган, кийганда ҳаво ўтказиши ва узоққа чидашини охиригача синашмаган. Қолаверса, йиртиғи битиши учун ҳозирча одам ўзи қўлда дори суртиши шарт.

Ушбу мато турининг сотувга чиқишига ҳали вақт бор бўлишига қарамай, бу келажак сари улкан қадам бўлди.

Олимлар Пеелшере кийим бренди билан ҳамкорликда ушбу матодан илмий-фантастик кинолардагидек ғайриоддий кўйлак тикиб кўришди.

"Бу материал мода олами ва архитекторлар учун ажойиб топилма. Унда ўзгача кўриниш, табиий ранг ва шикастланган жойни назорат остида қайта тиклаш хусусияти бор. Экология биринчи ўринга чиқаётган бугунги замонда эски кийимни шунчаки боғдаги ерга кўмиб юбориш имконияти ҳақиқий инқилобдир", — дейди профессор Ке Ли.

Экспертларнинг огоҳлантиришича, бундай кийимларни дўкон пештахталарида кўришимизга ҳали бироз вақт бор. Кундалик ҳаётда кийишдан аввал унинг чидамлилиги ва намликка бардошини яхшилаш керак. Акс ҳолда, биринчи ёмғир остида қолган одамнинг кийими лойга айланиб, титилиб кетиши ҳеч гап эмас.

Шунга қарамай, экспертларнинг фикрича, бу ихтиро шунчаки қизиқарли тажриба ёки оддий намуна эмас. Бу — келажакда биологик хусусиятларини худди болалар ўйнайдиган конструктор каби исталган вазифага мослаб, қайтадан йиғиш мумкин бўлган "дастурлаштириладиган жонли кийимлар" даври бошланаётганидан дарак берувчи улкан қадамдир.