Хитой Тайваннинг Тинч океани форумидаги иштирокидан норози бўлди ва бунинг оқибатларидан огоҳлантирди

Хитой Тайваннинг Тинч океани ороллари форумидаги иштирокидан норозилигини билдирди ва бунинг оқибатларидан огоҳлантирди.

Палауда бўлиб ўтаётган Тинч океани ороллари форумининг очилиш маросимида Тайван иштирок этганидан сўнг, Хитой расмийси бунинг оқибатлари бўлишидан огоҳлантирди. Хитой Тайванни ўз ҳудуди деб ҳисоблайди ва бу келишмовчилик минтақавий бирликни кўрсатиши керак бўлган учрашувда яққол намоён бўлди.

Хитойнинг Тинч океани ороллари ишлари бўйича махсус вакили Сян Бо: "Бунинг ўз оқибатлари бўлади. Бу таҳдид эмас", деди. У қандай оқибатлар бўлишига аниқлик киритмади, аммо 31-август куни Палаудаги очилиш маросимидан сўнг шундай деди: "Бунга ҳамма қарши. Шунинг учун бу ҳолат содир бўлмаслиги керак эди. Биз буни жуда номақбул деб ҳисоблаймиз."

500 дан ортиқ оролдан иборат Палау Тайван билан дипломатик алоқаларни сақлаб қолган. Австралия бош вазири Энтони Албанесе Хитой вакилининг сўзларига жавобан шундай деди: "Бу ерда нима бўлишини бошқа мамлакат эмас, Тинч океани ороллари форуми ҳал қилади." У 1-сентябр куни қўшимча қилди: "Бу, биринчи навбатда, Тинч океани оиласининг йиғилиши. Мен мулоқотни сабрсизлик билан кутмоқдаман."

Янги Зеландия ташқи ишлар вазири Уинстон Питерс ҳам бу фикрни қўллаб-қувватлаб, гуруҳ ташқаридаги мамлакатлардан кўрсатма олмаслигини таъкидлади.

Тайван ташқи ишлар вазири Лин Чиа-лунг 31-август куни шундай деди: "Тайван Тинч океанида ҳамкор бўлиб хизмат қилишдан мамнун. У минтақани янада фаровон ва тинч қилиш учун ҳамма билан бирга ишлашни давом эттиради." Лин Чиа Лунг форум доирасидаги учрашувлар ва тадбирларга таклиф қилинган. Тайван форумнинг расмий мулоқот ҳамкори эмас, балки ривожланиш бўйича ҳамкоридир. Хитой, АҚШ, Европа Иттифоқи, Буюк Британия, Канада, Ҳиндистон ва Япония эса 21 та мулоқот ҳамкорлари қаторига киради.

Хитой шу кунгача Тайван билан расмий алоқага эга Тинч океани мамлакатлари сонини аста-секин камайтирди. Ҳозирда улардан фақат учтаси қолган: Палау, Тувалу ва Маршалл ороллари.

18 та аъзодан иборат гуруҳга Австралия, Янги Зеландия ва Тинч океани орол давлатлари киради. Фижи, Вануату, Самоа, Соломон ороллари ва Кирибати раҳбарлари саммитга келмади, уларнинг ўрнига вазирлар қатнашмоқда.

Хитой Австралиянинг энг йирик савдо ҳамкори бўлишига қарамай, Канберра Пекиннинг минтақадаги таъсири ортиб бораётганидан хавотирда. Австралия Хитойнинг доимий ҳарбий иштирокига йўл қўймаслик учун орол давлатлари билан хавфсизлик ва ривожланиш алоқаларини кучайтирди.

Австралия, Янги Зеландия ва АҚШ Тинч океанининг жанубий қисмини азалдан ўз таъсир доираси деб билади. 1-сентябр куни саммит давомида Янги Зеландия ва АҚШ қўшма баёнот бериб, Кук оролларидаги Иккинчи жаҳон уруши даврига оид портни таъмирлашни биргаликда молиялаштиришини эълон қилди.

Аввалроқ Тайван 2027-йилда мудофаа харажатларини 16 фоизга ошириши ҳақида хабар берилганди. Мамлакат Вазирлар маҳкамаси 2027-йил учун 1,1 триллион Тайван долларидан ортиқ мудофаа бюджетини 20-август куни тақдим этиши керак эди.