Хитой сунъий интеллект борасида «ғаразли рақобат» олиб бораётгани ҳақидаги фикрни танқид қилди

Хитой сунъий интеллект (СИ) бўйича «ғаразли рақобат» олиб бораётгани ҳақидаги даъволарни рад этди

Хитой СИ бошқаруви атрофидаги «таҳдид ривоятлари» деб атаган баёнотларга қарши чиқиб, «қарама-қаршилик ва ғаразли рақобатга киришиш»дан огоҳлантирди.

Бу баёнотлар Anthropic бош директори Дарио Амодеи СИ ривожланишини секинлаштиришга чақирганидан кейин янгради — бироқ бу Хитойнинг СИ пойгасида олдинга ўтиб кетишига йўл қўймайдиган тарзда амалга оширилиши керак.

Ўтган ҳафта давомида АҚШнинг етакчи СИ лабораторияларидаги юқори лавозимли шахслар СИнинг эҳтимолий хавф-хатарлари ҳақида жуда кескин оҳангда огоҳлантиришди, баъзилар эса бу инсониятни йўқ қилиб юбориши мумкинлигини айтди.

АҚШ Президенти Дональд Трамп эса унинг устувор вазифаси АҚШ ушбу технологияни Хитойдан кўра тезроқ ривожлантиришини таъминлаш эканлигини билдирди.

Хитой Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Го Цзякунь душанба куни журналистларга «таҳдид, қарама-қаршилик ва ғаразли рақобат ҳақидаги ривоятлар фақат глобал СИ бошқаруви жараёнига халақит беришга хизмат қилади ва ҳеч кимнинг манфаатларига жавоб бермайди», деб айтди.

«Барча томонлар СИни очиқ, кенг қамровли, ҳамма учун фойдали ва эзгуликка йўналтирилган тарзда ривожлантириш учун биргаликда ҳаракат қилишлари керак», дея қўшимча қилди у.

Унинг фикрлари дунёнинг икки етакчи СИ давлати ўртасида келишувга эришиш қанчалик қийинлигини кўрсатиб турибди.

АҚШ ва Хитой ўртасида СИ ривожланишини тартибга солиш бўйича келишувга эришиш «деярли имконсиз», дейди Сингапурдаги С. Ражаратнам халқаро тадқиқотлар мактабининг ҳарбий тадқиқотлар дастури ассистент профессори Чанг Жун Ян.

«Ҳар бир давлатнинг миллий хавфсизлик соҳасидаги асосий манфаатларининг бир қисми сифатида, СИ билан боғлиқ масалаларда ишларни секинроқ ва хавфсизроқ олиб бориш бўйича ҳамкорлик қилиш эҳтимоли жуда ва жуда паст».

Дунёнинг икки энг йирик иқтисодиёти илғор технологияларда устунлик учун курашаётган бир пайтда, СИ ҳозирда АҚШ ва Хитой ўртасидаги рақобатнинг марказида турибди. АҚШнинг муҳим чиплар экспортига қўйган тақиқларига қарамай, Хитойнинг СИ соҳасидаги инновациялари очиқ кодли технологиялар ва Пекиннинг қўллаб-қувватлаши туфайли ўсишда давом этди.

Кўплаб экспертлар ҳали ҳам АҚШ олдинда деб ҳисоблашади, Хитой компаниялари эса Америка СИ соҳасига киритилаётган юзлаб миллиард долларлик инвестицияларни жалб қилишга интилиб, уларга етиб олишга ҳаракат қилмоқда.

Бироқ Пекин, жумладан, Хитой раҳбари Си Цзиньпиннинг ўзи ҳам СИ келтириб чиқарадиган хавфлар ҳақида гапирган. Хитой «ривожланиш ва хавфсизликни мувозанатлаштириши», тегишли қонунлар ва одоб-ахлоқ қоидаларини жорий этиши ва такомиллаштириши, шунингдек, «халқ манфаатлари ва миллий хавфсизликни ҳимоя қилиш» учун хавфларнинг олдини олишни кучайтириши керак, деб ёзди якшанба куни давлат хавфсизлиги вазири Чэнь Исинь.

У хорижий разведка каби «душман кучлар» томонидан СИдан фойдаланиш хавфидан огоҳлантирди ва халқаро ҳамкорликка чақирди.

«Вашингтон ва Пекин илғор хавф-хатарлар борасида умумий тушунчага эга эканлиги ҳақида кучли сигналлар бор», деб ёзди яқинда Атлантика кенгашининг Хитой бўйича катта илмий ходими Кентон Тибо.

Унинг фикрича, Хитойнинг АҚШ билан ҳамкорлик қилиши учун «техник сабаблар» мавжуд, чунки унинг дастурчилари ўз моделлари Хитойдан ташқарида қандай қўлланилаётганини кўришлари, заиф томонларни аниқлашлари ва тушунишлари мумкин бўлади.

Июль ойида Хитой глобал СИ бошқарувини шакллантиришни мақсад қилган Бутунжаҳон СИ ҳамкорлик ташкилотини ташкил этди. Якшанба куни Ҳиндистонда бўлиб ўтган БРИКС саммитида сўзлаган Си Цзиньпин очиқ кодли СИ учун ҳамжамият яратишни таклиф қилди.

Буларнинг барчаси АҚШда СИни тартибга солиш бўйича чақириқлар кучайган бир пайтда юз бермоқда, айниқса Anthropic собиқ тадқиқотчиси Жейкоб Коксон ўтган ҳафта агар ҳозирги ривожланиш суръати давом этса, «яқин келажакда ҳаммамиз ҳалок бўлишимизнинг кучли эҳтимоли бор» деб айтганидан кейин.

Ўшандан бери Амодеи каби соҳанинг етакчи раҳбарлари жараённи секинлаштиришга ва кўпроқ тартибга солишга чақиришди.

«Биз модел имкониятларининг ривожланишидан кўра мослашиш ва хавфсизлик усуллари олдинда бўлишини таъминлаш йўлларини топишимиз керак», деб ёзди Open AI бош директори Сэм Альтман душанба куни X тармоғида. Бу фикрни Microsoft раҳбари Сатья Наделла ҳам қўллаб-қувватлаб, СИ ривожланишини «бир ҳовуч ташкилотлар назорат қила олмаслигини» айтди.

Бироқ АҚШ Президенти Дональд Трамп хавфларни пасайтириб кўрсатди ва АҚШнинг Хитойдан устунлигини сақлаб қолмоқчи эканлигини айтди, чунки «ким СИда ғалаба қозонса, у умумий ғалабага эришади».

Рақобат шиддатли. Anthropic собиқ ходими Коксон BBC'га берган интервьюсида «агар халқаро миқёсдаги пойгадан қочмоқчи бўлсак, Хитой билан қандайдир мувофиқлаштирилган секинлашув бўлиши керак» деб айтди.

Трамп келаси ҳафта Оқ уйда Си Цзиньпинни қабул қилишга тайёргарлик кўраётган бир пайтда, икки томон СИ масаласини кун тартибига киритишга ҳаракат қилмоқда, деб хабар беради South China Morning Post.

Бу масала, шунингдек, келаси ҳафтадаги саммитдан олдин учрашишга ҳаракат қилаётган АҚШ Молия вазири Скотт Бессент ва Хитой Бош вазири ўринбосари Хэ Лифэн ўртасидаги музокараларда ҳам кўтарилиши эҳтимоли бор, деб ёзади газета. Бош вазир ўринбосари Хэ мамлакатнинг иқтисодий режалаштирилишини, жумладан, СИ ривожланишини назорат қилувчи идорага раҳбарлик қилади.

АҚШ ва Хитой ўртасидаги ҳамкорлик муҳим аҳамиятга эга бўлса-да, экспертларнинг таъкидлашича, иккала давлат учун ҳам хавф жуда юқори.

«Агар Хитой илғор СИ соҳасида барқарор етакчиликни қўлга киритса, бу Вашингтонда шунчаки технологик пойгада ютқазиш сифатида қабул қилинмайди», дейди Гонконгда жойлашган Forani Investments фирмаси бош директори Чейсен Неветт.

«Бу кейинги саноат даврининг стратегик инфратузилмаси бир қисмини йўқотиш сифатида баҳоланади».