Хили мудофаани молиялаштириш учун вазирликларга харажатларни 1% га қисқартиришни топширди

Хили мудофаа харажатларини молиялаштиришга ёрдам бериш учун вазирликларга 1% га қисқартиришни топширди

Канцлер Жон Хили Мудофаа инвестиция режасини молиялаштиришдаги 4,7 миллиард фунт стерлинглик камомадни қоплашга ёрдам бериш учун барча ҳукумат вазирликларига капитал бюджетларини 1% га қисқартириш нуқталарини аниқлашни топширди.

Ушбу қисқартиришлар режанинг умумий 15 миллиард фунт стерлинглик қийматидан дастлабки 10,3 миллиард фунт стерлингини молиялаштиришга ёрдам бериш учун шу йил бошида вазирликлардан сўралган 1%лик қисқартиришларга қўшимча ҳисобланади.

Режа мудофаа харажатларини оширди, аммо канцлер 2030 йилга келиб мудофаа учун миллий даромаднинг 3 фоизини сарфлаш бўйича кейинги мажбуриятни қандай бажаришини тушунтириб бериш босими остида қолмоқда.

Консерваторлар етакчиси Кеми Баденок канцлер шунчаки "режага эга бўлиш режасини" таклиф қилаётганини айтиб, шундай қўшимча қилди: "Палак урган бўлардим, [Владимир] Путин ҳозир жуда қўрқиб кетгандир."

Бюджетни тақдим этиш чоғида Хили ушбу мақсадга эришиш харажатларни янада қисқартиришни англатишини тахмин қилиб, депутатларга бу "давлат харажатларига жиддий қарашни" талаб қилишини айтди.

У Буюк Британия 2030 йилга келиб 3%лик мақсадга ва 2035 йилга келиб ЯЎМнинг 3,5%ига қандай эришишини кейинги йилги харажатлар шарҳида тушунтириб беришини айтди.

Ҳукумат вазирликлари ўзларининг капитал бюджетларидан нималар олиб ташланишини ҳали ҳал қилишгани йўқ.

Капитал бюджетлар кундалик харажатлар учун эмас, балки узоқ муддатли инвестициялар учун ишлатилади. Шу йил бошида, мудофаа харажатларининг дастлабки ошишини тўлашга ёрдам бериш учун вазирликлардан капитал бюджетларни қисқартириш талаб қилинганда, бир нечта йирик йўлларни яхшилаш лойиҳалари бекор қилинган эди.

Баденок Хилини ўз Бюджетидан мудофаани молиялаштиришни 3% га қандай оширишини кўрсатиш учун фойдаланмагани учун танқид қилди.

"У мамлакатимизни камроқ хавфсиз қилаётган одамдир. У ўз синовидан ўта олмади. Бу унинг бўйнида ва буни ҳеч ким ҳеч қачон унутмайди", деди у.

Консерваторлар ҳукуматни ижтимоий таъминот харажатларини қисқартириш орқали мудофаани молиялаштиришга чақириб бўлишган.

НАТО Бош котиби Марк Рюттенинг айтишича, Буюк Британия "Гаагада НАТОнинг барча иттифоқчилари томонидан қабул қилинган мажбуриятни бажариш сари ишончли йўлда — тажовузнинг олдини олиш ва озодлигимиз ҳамда хавфсизлигимизни ҳимоя қилишга тайёр ва қодир бўлиб қолиш учун зарур бўлган нарсаларга ҳаммамиз инвестиция киритишимизни таъминлаш йўлидадир".

Жамоалар палатасининг мудофаа қўмитаси раиси ва Лейбористлар партияси депутати Тан Дхеси "мудофаа харажатлари бўйича баъзи асосий қарорлар афсуски кейинги йилги харажатлар шарҳигача кечиктирилганини" айтди.

У қўшимча қилди: "Ҳаракатсизликнинг ўз баҳоси бор. Миллатимиз мудофааси ва хавфсизлигига киритиладиган инвестицияларни кейинга суриб бўлмайди."

Шу йил бошида Хили мудофаа вазири лавозимидан истеъфога чиқиб, ўшандаги Бош вазир сэр Кир Стармерни Буюк Британияни хавфсиз сақлаш учун етарлича маблағ ажратмаганликда айблаган эди.

Кескин танқидий истеъфо хатида у 2030 йилга келиб 3%лик мақсадга эришиш жуда муҳим деган ўз қарашини алоҳида таъкидлаган эди.

Ҳозирда канцлер бўлган Хили чоршанба куни Жамоалар палатисида шундай деди: "Кейинги йилги харажатлар шарҳида мен 2030 йилда 3%лик мақсадли муддат билан, 2035 йилга келиб мудофаага ЯЎМнинг 3,5%ини сарфлаш бўйича НАТО олдидаги мажбуриятимизни қандай бажаришимиз тафсилотларини баён қилишимни тасдиқлайман.

"Ва бугун мен у ерга бюджет жиҳатидан барқарор равишда етиб бориш учун ишларни бошлаяпман."

Давлат харажатларини қайта кўриб чиқиш билан бир қаторда, Хили "хусусий сектор ва халқаро иттифоқчиларимиз билан биргаликда янада инновацион молиялаштиришдан" фойдаланишни хоҳлашини айтди.

Унинг айтишича, бу қуйидагиларни ўз ичига олади: иттифоқчиларга ресурсларни баҳам кўриш имконини берувчи "кўптомонлама мудофаа механизми"ни яратиш учун Финляндия, Польша ва Нидерландия билан шартнома музокараларини бошлаш; давлат-хусусий шериклик орқали мудофаага хусусий инвестицияларни ошириш; Миллий бойлик жамғармаси ва Британия бизнес банкини "мудофаа, икки хил мақсадли технологиялар ва суверен имкониятлар"га 5 миллиард фунт стерлинг инвестиция қилишга йўналтириш.

Бюджет масъулияти бошқармасининг ҳисоб-китобларига кўра, Буюк Британия ҳукуматининг 2035 йилга келиб мудофаа харажатларини ЯЎМнинг 3,5%ига етказиш мақсади 35 миллиард фунт стерлингга тушади.

Фискал тадқиқотлар институти директори Хелен Миллиер шундай деди: "Мудофаа компанияларига инвестицияларни ошириш мақсадга ҳисса қўшиши мумкин, аммо бу Буюк Британиянинг мудофаа имкониятларини қанчалик ошириши ноаниқ.

"Мудофаа бўйича ЯЎМнинг 3%ига етиб бориш учун ҳали анча йўл бор ва ушбу ҳукумат харажатлар умумий миқдорини тўлдирмасдан у ерга етиб боришни хоҳлашига ишониш қийин."

Оз бюджет нутқида Хили, шунингдек, заёмлар ва экспорт кафолатлари орқали тақдим этиладиган Украина учун 10 миллиард фунт стерлинглик иқтисодий ва ҳарбий ёрдамни эълон қилди.

Ушбу пакет Жаҳон банки кафолатлари орқали 5,5 миллиард фунт стерлинглик заёмларни ва Жаҳон банки Халқаро тараққиёт ассоциациясининг инқирозли фондига грант ажратмасини ўз ичига олади.

Яна 3 миллиард фунт стерлинг Украинага Буюк Британиянинг экспорт кредит агентлиги бўлмиш UK Export Finance томонидан ташкиллаштирилган заёмлар орқали ажратилади.

Хили Жаҳон палатисига ҳафта Россиянинг "шафқатсиз баллистик ракета ҳужуми" билан бошланганини айтди ва қўшимча молиялаштириш "Москвага аниқ сигнал" юборишини билдирди.

Унинг айтишича, телефон орқали сўзлашувда Украина етакчисига қўшимча қўллаб-қувватлаш ҳақида хабар берганида, Президент Владимир Зеленский: "Кунимни хушнуд этдингиз", деб жавоб берган.

Кейинчалик ижтимоий тармоқларда Зеленский молиялаштиришни олқишлаб, шундай деди: "Украинани мустаҳкамлаш сари қўйилган ҳар бир қадам Россияни ўзи бошлаган ушбу урушни тугатиши кераклигини англашга яқинлаштиради."

Бу пуллар Буюк Британиянинг Украинага камида 2030-31 йилларгача 3 миллиард фунт стерлинглик ҳарбий ёрдам кўрсатиш ваъдасига қўшимча сифатида берилади.