Вулқон отилишидан кейин Индонезияда иккита янги орол пайдо бўлди

Индонезияда вулқон отилишидан кейин иккита янги орол пайдо бўлди

Индонезиядаги Анак-Кракатау вулқонининг сентябрь ойидаги отилишидан кейин унинг яқинида оролсимон иккита янги тузилма ҳосил бўлди. Шу билан бирга, лава оқимлари ва бошқа отилган материаллар ҳисобига вулқон оролининг ўз майдони тахминан 32,8 гектарга кенгайди.

Вулқон отилиши 4-6 сентябрь кунлари тахминан 25 соат давом этди. Индонезия Геология агентлиги маълумотларига кўра, лава шимоли-ғарбий, ғарбий ва жануби-ғарбий йўналишларда тарқалиб, оролнинг ғарбий қисми шаклини ўзгартирган.

Янги тузилмаларни вулқон яқинидан ўтиб кетаётиб, қирғоқ чизиғидаги ўзгаришларни суратга олган денгизчилар ва кўнгиллилар пайқаб қолишди. Улардан бири қирғоқдан тахминан 760 метр шимоли-ғарбда, иккинчиси эса тахминан 500 метр жануби-шарқда жойлашган.

Орол юзасидаги ўзгаришлар, шунингдек, 8 август ва 20 сентябрь кунлари олинган Copernicus Sentinel-2 суратларида ҳам қайд этилган. Кейинги тасвирларда оролнинг жанубий ва ғарбий қисмларида кенг лава ётқизиқлари кўзга ташланади, янги қуруқлик майдони эса тахминан 200 минг квадрат метрга баҳоланмоқда.

Шу билан бирга, мутахассислар ҳозирча ушбу тузилмаларнинг келиб чиқишини аниқ белгилай олмаяптилар. Геология агентлигининг қайд этишича, сунъий йўлдош суратлари орқали уларнинг таркибини аниқлаш ва янги вулқон оғизлари пайдо бўлиши билан боғлиқлигини тасдиқлаш имконсиз.

Олимлар камида иккита вариантни кўриб чиқмоқдалар: ороллар янги сувости магма чиқишлари туфайли ёки Кракатаунинг эски вулқон қозони ичидаги тайёзликда отилган материалларнинг тўпланиши натижасида шаклланган бўлиши мумкин. Агар гап янги оғизлар ҳақида кетаётган бўлса, бу вулқон фаоллиги марказий канал чегарасидан ташқарига чиққанини англатиши мумкин.

Янги тузилмалар сув устида қоладими-йўқми, бу ҳам ҳозирча номаълум. Уларнинг кейинги тақдири денгиз сатҳидан баландлиги ва эрозия тезлигига боғлиқ бўлади. Анак-Кракатаунинг ўзи ҳам мавжудлигининг дастлабки йилларида бир неча бор сув остида пайдо бўлиб, йўқолиб кетган: сувости отилишлари 1927 йилда бошланган, орол эса узил-кесил тахминан 1930 йилга келиб шаклланган.

Орол 1883 йилда Кракатаунинг ҳалокатли отилишидан кейин пайдо бўлган. Ўшанда дастлабки оролнинг катта қисми вайрон бўлган, 36 мингдан ортиқ киши ҳалок бўлган, вулқон отилиши келтириб чиқарган цунами эса кенг кўламли вайронагарчиликларга сабаб бўлган эди.

Аввалроқ олимлар 2026 йилнинг сентябридан 2027 йилнинг февралигача дунёда 450 мингдан ортиқ киши ҳалок бўлиши мумкинлигидан огоҳлантирган эди. Энг оғир оқибатлар тропик мамлакатларда прогноз қилинмоқда, тадқиқотчиларнинг баҳолашича, аномал иссиқлик туфайли юқори ўлим кўрсаткичи 2027 йилнинг ўрталаригача сақланиб қолиши мумкин.