Видеоўйинлар римейклари носталгия кучидан қандай фойдаланади

Видеоўйинларнинг римейклари қўмсаш туйғусидан қандай фойдаланади

The Legend of Zelda: Ocarina of Time кўпинча энг буюк видеоўйинлар қаторидан жой олади

Кейси Доран The Legend of Zelda: Ocarina of Time римейкидан олинган лавҳаларни кўргач, дарҳол телефонига ёпишди. У бу ҳақда синглисига айтиши керак эди.

«Буни кўрдингми?» деб ёзди Доран ҳаяжон билан.

Деярли 30 йил аввал 10 ёшли Доран оилавий телевизор қаршисида ўтириб, ўзидан бир ёш кичик синглисига экрандаги мулоқотларни овоз чиқариб ўқиб берар эди. Улар биргаликда Nintendo 64 учун чиққан аслият ўйиннинг жумбоқларга бой, бепоён ер ости қалъаларини забт этишарди. Ocarina’нинг эртакнамо сюжети ва жозибали мусиқаси иккаласини ҳам мафтун этган эди.

Бу Доран ҳаётида бошидан охиригача ўйнаб тугатган илк ўйин ҳам эди. Эндиликда, шу йилнинг охирида Switch 2 платформасида чиқиши кутилаётган тўлиқ қайта ишланган талқиннинг лавҳаларини томоша қилар экан, хотиралар оқими қайта жунбушга келди.

Синглиси шундай жавоб қайтарди: «Кўзимга ёш келгани йўқ… СЕНИНГ кўзингга ёш келди».

Носталгия — қўмсаш туйғусининг қудрати ана шунда, бу видеоўйинлар ушбу ҳис-туйғуни қандай уйғота олишига ёрқин мисолдир. Доран ҳозирда Нью-Жерсидаги Роуэн университетида киберспорт бўйича дарс беради. Унинг айтишича, 1998 йилда чиқарилган аслият Ocarina of Time ўзида «сеҳрли» жозибани мужассам этган бўлиб, у бу туйғуни яна ҳис қилишни ва синглисининг фарзандларига ҳам улашишни хоҳлайди.

Видеоўйинлар саноати азалдан римейкларга таяниб келади. Mario Kart’дан тортиб Final Fantasy туркуми ва ҳатто Pac-Man’гача бўлган муайян ўйинлар янги авлод ўйинчилари етишиб чиқиши ва компьютер аппарат таъминоти ривожланиши билан янада бой графика ва кенгроқ ўйин дунёларини таклиф этган ҳолда янгиланган талқинларда қайта-қайта тақдим этилмоқда.

Ҳиссиётлар даъвати энг катта жозиба бўлиши мумкин бўлса-да, римейкни чиқариш икки тиғли қиличдир. Баъзи геймерлар ўзларининг севимли ўйинларини қизғин ҳимоя қилишади ва янги талқинлар ҳар доим ҳам баъзи мухлисларнинг ўта юқори умидларини оқлайвермайди.

Германиянинг Бохум шаҳридаги Илғор интернет тадқиқотлари маркази ходими Тим Вульфнинг айтишича, қўмсаш — муҳим, аммо мураккаб туйғу. Унинг ижобий томонлари билан бирга, бироз ғамгинлик аломати ҳам бор. Бу биз учун қадрли бўлган нарсаларни эслаш қувончи ва айни пайтда ўша давр энди ортда қолганини англашдир.

«Бу ижтимоий туйғудир, чунки бизда носталгия уйғотадиган хотиралар бошқа инсонлар билан боғлиқдир», — деб тушунтиради у ва қўмсаш туйғуси ўз-ўзини қадрлаш ҳиссини мустаҳкамлаш билан бирга, муҳим ижтимоий алоқаларни ҳам таъкидлашини қўшимча қилади.

Вульфнинг таъкидлашича, видеоўйинлар носталгияни уйғотишда айниқса самаралидир, чунки ўйинчилар «ўша муҳитга қайта шўнғишлари» мумкин. Бошқача айтганда, ўйинлар эмоционал вақт машинаси кабишлайди ва доимо ўзгариб турадиган дунёда севимли маконларга қайта ташриф буюриш барқарорлик ёки таскинлик ҳиссини бериши мумкин.

Дораннинг ўзи эса севимли эски ўйинга қайтишда ва илгари ўрганилган кўникмалардан фойдаланишда қандайдир мароқли нарса борлигини айтади. Бу ерда нима қилиш кераклигини биласиз, яна ғалаба қозоняпсиз. Худди эски даврлардагидек.

Ampere Analysis компаниясининг ўйинлар бўйича тадқиқотлар бўлими раҳбари Пирс Хардинг-Роллснинг айтишича, ремастер ва римейкларни чиқариш ўйин саноати учун «жуда муваффақиятли» ёндашув бўлиб келмоқда.

«Шаклланган аудитория билан боғланиш ва мавжуд контентга таяниш кўплаб компаниялар учун анча хавфсиз йўлдир», — деб қўшимча қилади у. Кўп ҳолларда мавжуд ўйинни янгилаш янгисини нўноқдан бошлаб яратишдан кўра арзонроқ тушади.

Катта аудиторияни жалб қилган бошқа яқиндаги римейклар орасида Resident Evil 4 ва Assassin’s Creed Black Flag бор.

Бироқ Ocarina of Time алоҳида ажралиб туриши мумкин, чунки илк чиқарилганидан бери кўпчилик уни яратилган энг буюк ўйинлардан бири деб ҳисоблайди. «Мен билан ишлайдиган сиртдан Z авлодига мансуб барча ёшларнинг қизиқиши жуда юқори», — дейди Хардинг-Роллс. Кучли таъбир билан айтганда, The Legend of Zelda асонаси.

Шубҳасиз, одамларнинг римейкка қизиқишига фақат носталгия сабаб эмас ва замонавий аудитория бугунги стандартларга жавоб берадиган ўйинни кутади.

Агар ўйин компаниялари янги тажрибаларга бўлган талабни қондиришни хоҳлашса, замонавий аудиторияни ўтмиш билан боғлашда инновацияларни давом эттиришлари керак, дейди Вульф. Вульфнинг ўзи аслиятнинг катта мухлиси бўлган бўлса-да, Ocarina of Time римейкига шахсий қизиқиши йўқ. «Мен янги ўйинни хоҳлайман – эски ўйинни ўйнашни истамайман», — дейди у. Қўмсаш туйғуси ҳамма учун ҳам ҳар доим етарли бўлавермайди.

Танқидчиларнинг таъкидлашича, аслият ва римейклар ўртасида тез-тез кескинлик юзага келади. Қайси талқин узил-кесил тўғри ҳисобланади? 2021 йилда Square Enix ажабтовур номланган Nier Replicant ver.1.22474487139... — 2010 йилда биринчи марта чиқарилган ўйиннинг ремастерини тақдим этди.

Тақризчилардан бири шундай деб ёзган эди: «Бизга қолгани — ҳақиқий Nier бўлиш учун ўзаро рақобатлашаётган иккита деярли бир хил Nier’дир».

Агар ремастер ёки римейк аслият манбасига муносиб бўла олмаса, мухлислар салбий муносабат билдиришлари мумкин. Ўйин оламида эса мухлисларнинг ғазабли эътирози жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин.

«Ҳар доим майда-чуйдасигача айб қидирадиган мухлислар базаси ёки одамлар гуруҳи топилади», — дейди NNESAGA консалтинг ва креатив агентлиги ижрочи директори ва асосчиси Стефани Ижома.

Охир-оқибат, римейклар устида ишлаётган девелоперлар мухлисларни мамнун қилиш ва ўзларига манба билан ижодий ёндашишга имкон бериш ўртасида «тўғри мувозанатни топишлари» керак, дейди у. «Қўрқув билан санъат яратиб бўлмайди, қўрқув билан ижод қилиб бўлмайди».

Ижома Final Fantasy VII’ни мисол қилиб келтиради. Биринчи марта 1997 йилда чиқарилган ушбу ўйин 2020 йилда интиқлик билан кутилган римейкга эга бўлди.

У ушбу ўйинни 1990-йилларнинг охирида ўйнаган ва бугунги кунда уни ёш ўйинчилар билан улаша олганидан мамнун бўлган.

Римейклар бундай бўлишишни имконли қилади, чунки эски компьютер аппарат таъминоти ёки видеоўйин приставкаларини ишлатиш, баъзилар учун қадрли ҳобби бўлса-да, ҳамма учун ҳам имконли эмас.

«Мен Silent Hill 2’ни бир неча бор ўйнашга ҳаракат қилдим, чунки эски ўйинларга қизиқаман, лекин бугунги кунда бу ўйинга киришиш жуда қийин», — дейди Neckbolt студиясини бошқарадиган мустақил инди-ўйин девелопери Никлас Халлин. «Улар римейк қилишди ва у шу қадар равонки, шунчаки ишлайди. Сизнинг замонавий аппаратингизда ишлайди».

Халлин болалигида кўп ўйин ўйнамаган, шунинг учун у қўмсаш туйғуси у учун катта рағбат эмаслигини айтади. Шунга қарамай, у ўз ўйинларида мумтоз ўйинларга нозик услубий ишораларни киритишни яхши кўради, чунки геймерлар бунга муносабат билдиришини билади.

Инди-девелоперлар ретро ўйин эстетикасидан нафақат одамларга ёққанлиги учун, балки уларни ишлаб чиқариш осонроқ бўлгани учун ҳам тез-тез фойдаланишади. «Сиз миллиард долларлик бюджетлар, ўта юқори аниқликдаги, Triple A графикалари билан рақобатлаша олмайсиз», — дейди у.

Бир савол очиқ қолмоқда. Визуал жиҳатдан, бугунги кунда бир неча йил фарқ билан чиқарилган ўйинлар ўртасидаги фарқ жуда кичик. Хўш, 2026 йилги ўйинни, айтайлик, 2038 йилда қайта ишлаб чиқаришдан мантиқ бўладими? Ўшангача технология шу қадар ривожланиб кетадимики, бу ҳақиқатан ҳам ўзини оқлайдими?

Хардинг-Роллснинг тахмин қилишича, ўйин компаниялари янгиланишлар орқали янги аудиторияни мумтоз ўйинлар билан боғлашга барибир ҳаракат қиладилар.

Римейклар график янгиланишлардан кўра кўпроқ таҳририй ўзгаришлар тусини олиши мумкин. «Қайта талқинлар», — дейди у. «Ёки қўшимча контентга эга талқинлар».

Иш ҳеч қачон «ўйин тугади» билан якунланмайди, шундай эмасда?