Венесуела мухолифати етакчиси Мария Мачадо ватанига қайтди

Венесуела мухолифати етакчиси Мария Мачадо ватанга қайтди

Венесуела мухолифати етакчиси ва Нобел мукофоти соҳиби Мария Корина Мачадо 10 ойдан ортиқ давом этган қочқинликдан кейин ватанига қайтди, деб хабар бермоқда. “Венесуелада! Биргаликда! Эркинлик учун!” — деб ёзди Мачадо Х ижтимоий тармоғида. У постига машинасини ўраб олган тарафдорларини олқишлаётгани акс этган видеони ҳам илова қилди. Кейинроқ сиёсатчи Венесуела пойтахти Каракасга етиб борганини маълум қилди.

Мачадонинг маслаҳатчилари айтишича, сўнгги бир неча ой давомида у Венесуелага етти марта қайтишга уринган, бироқ ҳар сафар бунинг уддасидан чиқа олмаган.

Мачадонинг қайтиши АҚШ, Панама ва Колумбия ҳукуматлари билан келишилган, деб ёзади. Агентлик суҳбатдошларига кўра, Мачадо Панамадан Колумбияга хусусий самолётда учиб келган ва якшанба куни Венесуела билан чегарани қуруқлик орқали кесиб ўтган. Унинг ҳаракатидан хабардор манбанинг билдиришича, парвоз ўтган ҳафта охирида амалга оширилган ва сафар давомида уни АҚШнинг хусусий хавфсизлик агентлиги ходимлари қўриқлаган. Ушбу манбага кўра, АҚШ Венесуела ҳукуматини жараёнга аралашмаслик ёки Мачадонинг хавфсизлигига таҳдид туғдирмаслик ҳақида огоҳлантирган.

АҚШ давлат котиби Марко Рубио Мачадонинг қайтишини таъминлаган музокараларда Вашингтон иштирок этганини тасдиқлади.

“Мачадо хонимнинг Венесуелага хавфсиз қайтишига шароит яратган омиллар АҚШ томонидан қўллаб-қувватланган ярашув музокараларининг тўғридан тўғри натижасидир. Ушбу музокаралар шарофати билан юзлаб сиёсий маҳбуслар озодликка чиқди ва юзлаб сиёсий мухолифат вакиллари сургундан қайтди… Бу Венесуела учун сўнгги 30 йил ичида нафақат эркин ва адолатли сайловлар ўтказиш, балки барқарор демократия барпо этишга тинч йўл билан эришишнинг энг яхши имкониятидир”, — деб ёзди у Х тармоғида.

Мачадо мухолифатдаги фаолияти сабабли таъқибга учрашдан қўрқиб, 2024-йилдан бери Венесуела ҳукуматидан яшириниб юрганди. Ўша йили мамлакатда президентлик сайловлари бўлиб ўтган ва унинг ғолиби сифатида Николас Мадуро эълон қилинганди.

Мухолифатнинг дастлабки сайловларида ғалаба қозонган Мачадо президентлик пойгасида қатнаша олмади: маъмурий қонунбузарликлар, халқаро санксияларни қўллаб-қувватлаш ва коррупсион схемага алоқадорликда айбланган расмийлар унга 15 йил давомида давлат лавозимларини эгаллашни тақиқлаб қўйганди. Мачадо бу айбловларни рад этган.

2025-йил охирида мухолифатчи яширинча Венесуелани тарк этиб, Норвегияга борди ва у ерда унга Тинчлик бўйича Нобел мукофоти топширилди. Мукофот унга “Венесуела халқининг демократик ҳуқуқларини илгари суришдаги тинимсиз меҳнати ҳамда диктатурадан демократияга адолатли ва тинч йўл билан ўтиш учун кураши учун” берилди.

2026-йил январида АҚШ ҳарбий операция натижасида Николас Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флоресни қўлга олди ҳамда уларни гиёҳванд моддалар савдосини ташкил этиш бўйича суд қилиш учун Ню-Ёркка олиб кетди. Уларга наркотерроризм, кокаин контрабандаси ва қурол сақлаш бўйича айбловлар қўйилди.

Иккаласи ҳам айбловларни тан олмади.

Октабр ойида прокуратура Мадуро ва Флоресга нисбатан қийноқлар қўллаш мақсадида тил бириктирганлик бўйича қўшимча айбловларни ҳам илгари сурди.

Мадуро ағдарилганидан сўнг мухолифат ҳокимиятни ўз қўлига олишга тайёрлигини маълум қилди. Бироқ АҚШ президенти маъмурияти Венесуела вице-президенти Делси Родригесни қўллаб-қувватлади.

Доналд Трамп Мачадони “ёқимли аёл” деб атаган, лекин унинг етакчи бўлиши жуда қийинлигини таъкидлаган. “У мамлакат ичида қўллаб-қувватлов ва ҳурматга эга эмас. У жуда яхши аёл, аммо унга нисбатан ҳурмат йўқ”, — деганди у ўшанда.

СНН нашрининг қайд этишича, Родригес Трамп маъмуриятининг деярли барча талабларини, жумладан, юзлаб сиёсий маҳбусларни озод қилиш ва АҚШ компанияларининг Венесуела иқтисодиётига сармоя киритиши учун қулайроқ шароитлар яратишни бажарган.

Ўша йилнинг январ ойида Мачадо Оқ уйга ташриф буюриб, бир неча бор мукофотни олиш истагини билдирган Трампга ўзининг Нобел лауреати медалини совға қилганди.

АҚШ президенти унга “ўзаро ҳурматнинг бундай ажойиб ишораси” учун миннатдорлик билдирган. Нобел қўмитаси эса ўшанда мукофотни “қайтариб олиш, бўлишиш ёки бошқа шахсга бериш мумкин эмаслигини” маълум қилганди.