Узбекистонда Президент администрацияси аъзоларининг дахлсизлигини бузганлик учун жиноий жавобгарлик жорий этилди
Ўзбекистонда Президент администрацияси аъзоларининг дахлсизлигини бузганлик учун жиноий жавобгарлик жорий этилди
Ўзбекистонда бир қатор мансабдор шахслар учун назарда тутилган дахлсизлик ва иммунитет кафолатларини бузганлик учун жиноий жавобгарлик белгиланди. Бу билан бирга, қонун ҳимояланадиган шахсларга нисбатан тергов ва тезкор-қидирув тадбирларини ўтказишнинг алоҳида тартибини жорий этади, шунингдек, Президент администрацияси ходимлари томонидан хизмат вазифаларини бажариш чоғида етказилган зарар учун давлат бюджетидан компенсация тўланишини назарда тутади.
Шавкат Мирзиёев қонунни 14 октябрда имзолади ва у 15 октябрдан кучга кирди. Тўзатишлар бешта қонун ҳужжатларига: Жиноят ва Жиноят-процессуал кодексларига, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга, "Тезкор-қидирув фаолияти тўғрисида"ги қонунга ва давлат органлари ҳамда уларнинг мансабдор шахслари томонидан етказилган зарарни қоплаш тўғрисидаги қонунга дахлдор бўлди.
Жиноят кодексида дахлсизлик ва иммунитет кафолатларини бузиш тўғрисидаги 230-1-модда пайдо бўлди. Ҳимояланадиган шахсни била туриб ноқонуний ушлаб туриш, уни мажбурий олиб келиш, унга нисбатан тезкор-қидирув ёки тергов ҳаракатларини ўтказиш, шунингдек, тегишли фармойишлар бериш учун уч йилдан беш йилгача озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш назарда тутилган.
Оғирлаштирувчи ҳолатларда — такроран бузиш, қилмишни олдиндан тил бириктириб бир гуруҳ шахслар томонидан содир этиш, зўравонлик ишлатиш, далилларни сохталаштириш, ноқонуний қамоққа олиш ёки жиноий жавобгарликка тортишда — озодликдан маҳрум қилиш муддати беш йилдан ааьти йилгачани ташкил этади.
Терговни бошлаш учун рухсат олиш керак бўлади
Қонун дахлсизлик кафолатларига эга шахсларга нисбатан жиноят ишларини қўзғатиш, ушлаб туриш, қамоққа олиш, тинтув ўтказиш ва бошқа процессуал ҳаракатларни амалга оширишнинг алоҳида тартиб-таомилларини жорий этади. Уларнинг мақоми ва чоранинг хусусиятига қараб, тегишли ваколатли органнинг, шу жумладан Президент, Бош прокурор, парламент палатаси ёки суд органининг розилиги талаб қилинади.
Президент администрацияси мансабдор шахслари ва уларнинг оила аъзоларига нисбатан тезкор-қидирув фаолиятига умуман йўл қўйилмайди. Администрациянинг бошқарув ходимлари учун бундай тадбирлар фақат хизмат билан боғлиқ бўлмаган ҳаракатлар учун ва фақат давлат раҳбарининг ёзма розилиги билан мумкин. Бошқарув ходимларининг оила аъзоларига нисбатан бундай тадбирларни ўтказиш учун Президент администрациясининг ёзма розилиги назарда тутилган.
Шу тариқа, алоҳида тергов ва тезкор тадбирларни ўтказиш имконияти нафақат қонуний асосларнинг мавжудлигига, балки махсус келишув тартиб-таомилидан ўтишга ҳам боғлиқ. Бунда иммунитет кафолатларининг ўзи қонунда белгиланган қоидаларни бекор қилмайди, балки уларни қўллашнинг алоҳида тартибини белгилайди.
Ушбу талабларни бузган ҳолда қабул қилинган қарорлар ва содир этилган ҳаракатлар ноқонуний деб топилади ва бекор қилиниши керак. Дахлсизлик ва иммунитет тўғрисидаги қоидаларни бузган ҳолда олинган далиллар мақбул эмас деб топилади ва айблов учун ишлатилиши мумкин эмас.
Алоҳида норма Президент администрацияси мансабдор шахслари ва бошқарув ходимлари томонидан хизмат вазифаларини бажариш чоғида қабул қилинган қарорлар ёки содир этилган ҳаракатлар билан етказилган зарарга тегишлидир. Бундай зарар Давлат бюджети ҳисобидан қопланади, бунда давлат тўланган маблағларни регресс тартибида амалдорларнинг ўзидан ундириб ололмайди.
Натижада, бундай ҳаракатларнинг молиявий оқибатлари қонунда назарда тутилган ҳолларда аниқ бир ходимга эмас, балки давлат зиммасига тушади. Бунда етказилган зарарни қоплаш тартиби алоҳида қонун билан тартибга солинади.
, Президент администрацияси ходимларининг алоҳида ҳуқуқий мақоми август ойида имзоланган конституциявий қонун билан мустаҳкамланган эди.