УзАуто Моторс энди қоидаларни талаб қилмайдими? Ўзбекистон автомобил бозори қандай ўзгармоқда
Бир неча ўн йиллар давомида Ўзбекистон автомобил бозори сотувчи диктатураси ҳукмронлик қилган. Божхона тўловлари, мураккаб сертификатлаш тартиблари ва тарифсиз тўсиқлар автомобил нархининг деярли ярмини сарфлаган. Шу билан бирга, маҳаллий танлов жуда чекланган эди, талаб эса ўсишда давом этди.

УзАуто Моторс монополиясини ё'қотяптими? О'збекистон автомобил бозорининг о'згариши
О'нлаб йиллар давомида О'збекистон автомобил бозорида сотувчилар ҳукмронлик қилган. Юқори божхона то'ловлари, мураккаб сертификатлаш процедуралари ва тарифсиз то'сиқлар автомобиллар нархини деярли икки баравар оширди. Шу билан бирга, ички бозорда моделларни танлаш жуда чекланган эди, аммо талаб о'сишда давом этди.
Яқин вақтгача ёпиқ дилерлик марказлари, ноаниқ шартнома тузиш схемалари, сун'ий шов-шув ва чексиз навбатлар одатий ҳол эди. Исталган автомобилни сотиб олиш имкониятлари йилига атиги икки марта пайдо бо'лди ва атиги бир неча соат давом этди. Буларнинг барчаси кундалик ҳаётнинг ажралмас қисми сифатида қабул қилинди.
Бироқ, бу о'згармоқда.
Келинг, ички бозорда асосий о'йинчи ва амалда монопол бо'лган УзАуто Моторснинг савдо сиёсатини ко'риб чиқайлик. Дастлаб, автомобил ишлаб чиқарувчи Траскер ва Оних моделлари учун дастлабки то'лов билан то'лов режаларини таклиф қилди. Кейинчалик бу имконият Дамасга ҳам кенгайтирилди.
Аммо ҳақиқий бурилиш нуқтаси мамлакатдаги энг ко'п талаб қилинадиган автомобил - Собалт учун то'лов режалари мавжуд бо'лганда юз берди. Харидор нархнинг 50 фоизини олдиндан то'лайди, қолган қисмини эса о'н бир ой давомида ортиқча то'ловларсиз то'лайди.
Бундан ташқари, компания то'г'ридан-то'г'ри чегирмаларни жорий қилди: Собалт нархи 15 миллион со'мга, Саптива эса 45 миллион со'мга туширилди.
Нега қарийб о'ттиз йиллик тарихга эга автомобил гиганти то'сатдан бундай имтиёзларга ё'л қо'йди? Компания шунчаки сахий бо'лишга ҳаракат қиляптими? Албатта ё'қ. Бу мисли ко'рилмаган қадамлар ортида чуқур иқтисодий омиллар турибди.
**Биринчи омил:**
Бозор таклифи жуда катта сур'атларда о'сиб бормоқда. О'зингиз баҳо беринг: 2017-йилда мамлакатда атиги 135 000 та автомобил ишлаб чиқарилган. Ва 2025-йилда бу рақам деярли 458 000 тага етади! Атиги саккиз йил ичида ишлаб чиқариш ҳажми деярли 3,5 баравар ошди. 2021-йилги пандемия йилидан ташқари, маҳаллий автомобил саноати деярли узлуксиз ривожланиб бормоқда.
Бу фуқароларнинг кундалик ҳаётига та'сир ко'рсатди. Автомобилларга эгалик қилиш даражаси қандай о'сганига қаранг. 2010-йилда ҳар бешинчи оилада автомобил бор эди. 2015-йилга келиб бу рақам деярли ҳар икки оиладан бирига етди. 2026-йилга келиб эса статистика ма'лумотларига ко'ра, ҳар 100 хонадонга 61 та автомобил то'г'ри келади.
Бошқача қилиб айтганда, бугунги кунда мамлакатдаги оилаларнинг катта қисми о'з автомобилига эга. Бу рақамлар бозорнинг тез то'йиниб бораётганидан далолат беради. Автомобил танқислиги о'тмишда қолди ва энди О'збекистонда ҳар бир харидор учун чинакам шиддатли кураш бошланмоқда.

