Украина Россиянинг нефтни қайта ишлаш заводларига ҳужум қилар экан, Россия Украинанинг ёқилғи қуйиш шохобчаларини нишонга олмоқда
Ёқилғи компаниялари ҳалокатли ҳужумлар тўлқинидан сўнг мижозларни насосларда узоқ турмасликка чақирмоқда.
Украина Россия нефтни қайта ишлаш заводларини нишонга олаётган бир пайтда, Россия Украина ёқилг'и қуйиш шохобчаларига зарба бермоқда.
Бир таҳлил марказининг хабар беришича, Россия апрел ойидан бери 200 дан ортиқ Украина ёқилг'и қуйиш шохобчаларига ҳужум қилган.
"Тезроқ то'лдиринг ва давом этинг", деб маслаҳат берди шаҳар ҳокими Игор Терехов Украинанинг иккинчи йирик шаҳри Харковдаги ҳайдовчиларга.
Душанба куни Россия дронлари Украинанинг шимоли-шарқида жойлашган Харковдаги иккита ёқилг'и қуйиш шохобчасига ҳужум қилиб, икки киши жароҳат олди, деб хабар беради маҳаллий расмийлар. О'тган ҳафта Кривой Рог яқинидаги ёқилг'и қуйиш шохобчасига қилинган алоҳида ҳужум уч кишининг о'лимига олиб келди.
Россиянинг фуқаролик ёқилг'и қуйиш шохобчаларини дронлар ва ракеталар билан мунтазам равишда нишонга олиши апрел ойида, асосан фронт чизиг'и ҳудудларида кучайди ва бу ҳужумлар тобора тезлашиб бормоқда.
Шу билан бирга, Россия Украина дронларининг Россия нефтни қайта ишлаш заводларига ҳужумлари туфайли бутун мамлакат бо'йлаб ёқилг'и танқислигининг иккита муҳим то'лқинини бошдан кечирди.
Украина энергетика таҳлил маркази Нафто Рйнок ("Нефт бозори") таҳлилчиси Александр Сиренконинг та'кидлашича, Россия шу кунгача Украина бо'йлаб камида 246 та ёқилг'и қуйиш шохобчасига зарба берган.
Фақат июл ойида очиқ манбали текширув ўтказувчи нотижорат ташкилот бўлган Ахборотга чидамлилик маркази Россиянинг ёқилғи қуйиш шохобчаларига 114 та ҳужумини тасдиқлади, бу ўтган ойдаги 66 та ҳужумга нисбатан сезиларли даражада кўп.
Хавфни ҳисобга олган ҳолда, полиция махсус кўрсатмалар чиқарди, уларда ҳайдовчиларни ёқилғи қуйиш шохобчаларини тарк этишга ва агар керак бўлса, ҳаво ҳужуми ҳақида огоҳлантиришлар берилганда транспорт воситаларини ташлаб кетишга чақирилди.
"Сиз машинангизни таъмирлашингиз мумкин, аммо ҳаётингизни қайтариб олмайсиз", деб огоҳлантирди Днепропетровск вилоятидаги полиция кучлари.
Етказиб берилган зарар жуда катта ҳалокатли ва тинч аҳоли учун катта хавф туғдиради.
Сиренконинг таъкидлашича, дастлаб ҳужумлар учун кичикроқ, масофадан бошқариладиган дронлар ишлатилган, аммо кейинчалик Россия Эронда ишлаб чиқарилган каттароқ, қимматроқ ва вайронкорроқ Шаҳед дронларини жойлаштиришни бошлади.
Битта Шаҳед дронининг нархи 20 000 доллардан (14 500 фунт стерлинг) 50 000 долларгача (36 000 фунт стерлинг) баҳоланмоқда.
"Битта ёқилғи қуйиш шохобчаси бешта Шаҳед зарбасига учради", деди Сиренко ББСга. "Бу Шаҳидлар ёқилг'и қуйиш шохобчасидан қимматроқ."
Маҳаллий аҳолига ёқилг'и қуйиш шохобчаларида қолиб кетмаслик ҳақида огоҳлантирилди.
Харков ва Днепрни бог'лайдиган ё'л каби ба'зи муҳим ё'лларда энди ишлайдиган ёқилг'и қуйиш шохобчалари ё'қ.
Қо'шни Полтава вилоятидаги катта қишлоқ бо'лган Опишня атрофидаги барча ёқилг'и қуйиш шохобчалари вайрон қилинган.
"Душманимизнинг стратегиясини ко'ришингиз мумкин. Улар бизни ёқилг'идан маҳрум қилмоқчи", деди қишлоқ бошлиг'и Николай Ризник. Фасебоокдаги видеода у маҳаллий ҳокимият турли жойларда оз миқдорда ёқилг'и то'плашни бошлаганини айтиб о'тди.
Украина жанубидаги Николайвда маҳаллий аҳоли ва ҳайдовчи Катерина Стоколя ёқилг'и қуйиш шохобчалари ҳаво огоҳлантиришлари пайтида ишини то'хтатиш борасида анча қаттиққо'л бо'лаётганини кузатди.
"Энди ҳамма бунга ё'л қо'ймоқда ва бу муаммо эмас", деди у ББСга. "Хавфсизлик биринчи о'ринда туради. Агар ҳозир ёқилг'и қуя олмасангиз, кейинроқ қуясиз. Навбатлар ёки ваҳима қо'зг'аш ё'қ."
Стоколя Россиянинг бу ҳужумлардан мақсади "жамоатчиликни қо'рқитиш, шунинг учун биз ҳукуматни таслим бо'лишга ёки Украина фойдасига бо'лмаган келишувларни қабул қилишга мажбурлаш" деб ҳисоблайди.
Қисман босиб олинган Херсон вилоятининг Украина назоратидаги ҳудудларида ёқилг'и қуйиш шохобчаларининг деярли ярми фаолиятини то'хтатган. Вилоят ма'мурияти раҳбарининг о'ринбосари Александр Толоконниковнинг со'зларига ко'ра, қолганларига Россия дронлари "деярли ҳар куни" ҳужум қилади.
Россия билан шимоли-шарқий чегарага яқин жойлашган қарийб 20 000 аҳолига эга Тростянец шаҳридаги барча ёқилг'и қуйиш шохобчалари вайрон қилингани хабар қилинган. Бунга жавобан маҳаллий ҳокимият ёнилг'ини то'г'ридан-то'г'ри ё'л систерналаридан тарқатишни бошлади, улар зарба бериш хавфини минималлаштириш учун тез-тез о'з жойларини о'згартирадилар.
Украиналиклар расмий маслаҳатларга амал қилаётганга о'хшайди.
"Мижозлар энди ё'лакларни кезиб, жавонларимизда нима борлигига қарашмаяпти", деди БРСМ Нафта ёқилг'и қуйиш шохобчалари тармог'ининг стратегик маркетинг бо'лими бошлиг'и Александр Мелничук. "Улар ёқилг'и қуйишади ва иложи борича тезроқ ё'лга чиқишга интилишади."
Унинг компанияси саккизта ёқилг'и қуйиш шохобчасини ё'қотди ва ҳозирда зарар ко'рган яна иккитасини қайта тикламоқда.
Мижозларни ҳимоя қилиш учун БРСМ Нафта о'зининг автомагистралларида бетон бошпаналар қуриб, уларни дронларга қарши то'рлар билан қопламоқда. Шунингдек, ба'зи жойларда иш вақтини ва ходимлар сонини қисқартирди.
О'лимга олиб келган ҳужумларга қарамай, таҳлилчилар Украинанинг ёқилг'и та'минотига та'сири унчалик катта эмаслигини та'кидлашмоқда.
Бироқ, дрон ҳужумлари ҳозирча ёқилг'и та'минотига сезиларли та'сир ко'рсатмади. Украина Миллий банкининг ҳисоботига ко'ра, мамлакатдаги ёқилг'и қуйиш шохобчаларининг 4 фоизи шикастланган ёки вайрон бо'лган, аммо бозорга та'сири унчалик катта эмас.
"Фронт чизиг'идан ёки Россия билан чегарадан узоқроқда жойлашган минтақаларда савдо ҳажмининг ошиши вайрон бо'лган стансияларда ё'қотилган савдо ҳажмини қоплади", дейилади ҳисоботда.
Украинанинг Россия нефтни қайта ишлаш заводлари ва бошқа инфратузилмаларга ҳужумлари кампаниясидан со'нг, Россиядаги вазият кескин фарқ қилади.
Натижада Россия деярли барча минтақаларда ёқилг'и тақчиллигини бошдан кечирди. О'тган ҳафта Россиянинг машҳур "Известия" газетаси Россия ёқилг'и қуйиш шохобчаларининг атиги 28 фоизида бензин мавжудлиги ҳақида хабар берди.
Россиядан фарқли о'лароқ, Украина заиф йирик нефтни қайта ишлаш заводлари ва ёқилг'и омборларига қарам эмас, балки ёқилг'ини танкер юк машиналари ёрдамида автомобил ё'ли орқали импорт қилади.
Сиренконинг тушунтиришича, Украина бозори ко'плаб ёқилг'и қуйиш шохобчалари билан то'йинган, улар одатда ма'лум бир ҳудудда бир ёки бир нечтаси нишонга олинган тақдирда ҳайдовчиларга алтернативаларни таклиф қилади.
"Сиз ла'нат айтасиз ва бошқа ёқилг'и қуйиш шохобчасига борасиз. Хо'ш, сиз келишиб олганингиздан 10 км ко'проқ ё'л босиб о'тасиз, лекин бу унчалик катта муаммо эмас", деди у.
Агар бирор нарса бо'лса, АҚШ ва Эрон о'ртасидаги можаро маҳаллий ёқилг'и нархларига ко'проқ та'сир ко'рсатмоқда, деб қо'шимча қилди у. Одатда, ёқилг'и қуйиш шохобчаларининг энг қиммат компонентлари, масалан, ер ости бензин ва дизел баклари, Россия ҳужумларидан зарар ко'рмаган.