Учинчиси — ҳар доим ҳам ортиқча эмас
Al Jazeera: Москва Кабул ва Исломобод ўртасидаги тарангликни камайтиришга ҳаракат қилмоқда
Учинчиси — ҳар доим ҳам ортиқча эмас
Россия Афғонистон ва Покистон ўртасидаги муносабатлар ёмонлашгани фонида ушбу икки мамлакат билан алоқаларни кучайтирди. Al Jazeera нашрининг 16 октябрь куни эълон қилинган таҳлилий материалида ёзилишича, Россия юқори мартабали вакилларининг Қобул ва Исломободга бир вақтда амалга оширган ташрифлари Москванинг можарони ҳал қилишда ёрдам бериш интилишидан далолат бериши мумкин.
14 октябрь куни Россия Ташқи разведка хизмати директори Сергей Нарышкин Қобулда толиблар администрацияси Разведка бош бошқармаси раҳбари Абдул Ҳак Васиқ билан учрашди. «Ўша куни Россия ички ишлар вазири Владимир Колокольцев Покистоннинг Равалпинди шаҳрида Покистон Ислом Республикаси Мудофаа кучлари қўмондони фельдмаршал Асим Мунир билан музокаралар ўтказди», — хабар берди Россия ИИВ расмий вакили Ирина Волк.
Учрашувлар ҳақидаги расмий хабарларда муҳокама мавзулари бўйича тафсилотлар берилмаган. Россия ва Афғонистон вакиллари Нарышкиннинг толиблар разведкаси раҳбари билан ўтказган музокаралари мазмунини очиқламади. Покистон томони Колокольцев ва Мунирнинг учрашуви хавфсизлик соҳасидаги икки томонлама ҳамкорлик масалалари ва минтақавий вазиятга бағишланганини маълум қилди.
Al Jazeera баҳолашича, Москва Қобул ва Исломобод ўртасидаги кескинликни камайтиришга кўмаклашиш учун ҳар икки томон билан мустаҳкамланган муносабатларидан фойдаланишга ҳаракат қилиши мумкин. Бундан олдин Россия президентининг Афғонистон бўйича махсус вакили Замир Кабулов ТАСС агентлигига Москва, агар ҳар икки томон шундай илтимос билан мурожаат қилса, Қобул ва Исломобод ўртасида воситачи бўлишга тайёрлигини билдирган эди.
Покистоннинг Россиядаги элчиси Файсал Ниаз Тирмизи март ойида Исломобод ушбу масала бўйича Москвага мурожаат қилиб бўлганини маълум қилганди. Шу билан бирга, толиблар Россия томонидан воситачилик қилишни ошкора сўрамаган, деб қайд этади Al Jazeera.
5 октябрь куни Москвадаги музокараларда силжишга эришиш бўйича аввалги уриниш сезиларли натижа бермади. Чорасиз масалалардан бири терроризм ҳақидаги таъриф бўлди. Покистон қуролли гуруҳлар, жумладан «Техрик-и-Талибан Пакистан» (ТТП) фаолиятини ўз хавфсизлигига асосий таҳдидлардан бири деб ҳисоблайди ва Афғонистон расмийларини уларга бошпана бераётганликда айблайди. Толиблар Афғонистон ҳудудидан бошқа мамлакатларга ҳужум қилиш учун фойдаланишга йўл қўйишаётгани ҳақидаги айбловларни рад этмоқда.
Экспертлар Москванинг дипломатик имкониятларини можаро томонларига бўлган реал таъсири билан аралаштириб юбормаслик кераклигига эътибор қаратмоқда. Россия толиблар администрацияси билан ҳам, Покистон раҳбарияти билан ҳам муносабатларни сақлаб турмоқда, бироқ бунинг ўзи Қобул ва Исломободнинг ён беришга тайёрлигини кафолатламайди. Қатар, Туркия ва Хитойнинг аввалги воситачилик ҳаракатлари ҳам тўқнашувларнинг барқарор тўхтатилишини таъминлай олмаган эди.
Москванинг минтақада ўз манфаатлари ҳам бор. Россия расмийлари Россияда тақиқланган ташкилот — «Ислом давлати»нинг Афғонистондаги бўлими томонидан таҳдиддан хавотирда. Москва хавфсизлик соҳасида толиблар билан ҳамкорликни, жумладан, ушбу таҳдидга қарши туриш ва қуролли зўравонликнинг Марказий Осиёга тарқалиш хавфини камайтириш усули деб қарайди.
Шу билан бирга, толибларга ТТПга қарши чоралар кўриш талаби билан босим ўтказиш Москванинг Қобул билан муносабатларини мураккаблаштириши мумкин. Al Jazeera экспертларга таяниб қайд этишича, Россия ошкора равишда «Ислом давлати»нинг Афғонистондаги бўлими томонидан бўлаётган таҳдидга алоҳида эътибор қаратмоқда, аммо Москванинг толиблардан Покистон қуролли гуруҳларига қарши аниқ ҳаракатларни талаб қилишга тайёрлиги ноаниқлигича қолмоқда.
Шу тариқа, Россия вакилларининг ташрифлари Москванинг минтақадаги дипломатик имкониятларини кенгайтиришга бўлган интилишидан далолат бериши мумкин. Бироқ ҳозирча Нарышкин Қобулга муаммони ҳал қилиш бўйича аниқ режа олиб келгани ёки томонлар янги музокаралар ҳақида келишиб олгани тўғрисида тасдиқлар йўқ. Россиянинг эҳтимолий воситачилик роли, авваламбор, Афғонистон ва Покистоннинг мулоқот шартларини келишиб олишга тайёрлигига боғлиқ бўлади.