У узоқ кутилган зиёрат учун Тибетга ўтмоқчи эди - кейин унинг хабарлари тўхтади

Судипто Бҳаттачаря чоршанба куни эрта тонгда рафиқаси Субҳрасрее Чакрабортйдан со'нгги хабарни олди. Унда унинг паспортининг фотосурати ва Непал чегарасида иммиграциядан о'тганлигини ко'рсатувчи жо'наш муҳри бор эди. "Биз Хитойга киришни кутмоқдамиз", деб ёзган у соат 07:57 (02:27 ГМТ). Олти дақиқадан со'нг, маҳаллий вақт билан соат 08:03 да хабарлар то'хтади.

43 ёшли Субҳрасрее ва унинг гуруҳи Субҳрасрее йиллар давомида ташриф буюришни орзу қилган ҳинд худоси Шиванинг муқаддас Ҳимолай маскани бо'лган Каилаш тог'ига зиёратининг кейинги босқичи учун Тибетга о'тишга тайёр эдилар. У ҳозир Непалнинг Тибет билан чегарасидаги ҳалокатли сув тошқинлари оқибатида бедарак ё'қолган камида 290 ҳиндистонлик орасида. Бедарак ё'қолганларнинг ко'пчилиги о'тган йили пандемия ва кейин Ҳиндистон-Хитой о'ртасидаги кескинлик туфайли узилишлар бошланганидан кейин қайта бошланган ушбу зиёратда эди. Ҳар йили минглаб ҳиндистонликлар Каилаш тог'ига ушбу саёҳатни амалга оширадилар.

Субҳрасрее оиласисиз, тахминан 30 кишилик гуруҳ таркибида саёҳат қилган. Шаҳар касалхонасида реанимация бо'йича ихтисослашган тиббиёт технологи Субҳрасрее шошилинч ҳолатларга ко'никкан, юрак-о'пка реанимацияси ва интенсив терапия муолажаларини яхши билган ва эрининг со'зларига ко'ра, жисмонан бақувват эди. Шунга қарамай, буларнинг ҳеч бири Судипто Бҳаттачаряга охирги хабардан кейин нима бо'лганини тушунишга имкон бермади. "Соат 08:03 дан кейин нима бо'лди? Биз ҳеч нарса билмаймиз", деди у.

Субҳрасрее бу саёҳатни йиллар давомида кутган эди. Ё'қолиб қолишидан бир неча кун олдин Катмандудан юборган фотосуратлари унинг ҳаяжонини акс эттирди. Бирида у безакли ибодатхона ҳовлисида ко'к рангли туникада камерага мулойимлик билан табассум қилади. Бошқаларида эса, у қизил кийимда, Катманду водийсининг тарихий Дурбар майдонининг қадимий г'ишт ва о'ймакор ёг'оч ме'морчилиги орасида суратга тушган. У қишлоқни эри учун го'зал деб та'рифлаган. "У жуда ҳаяжонланган эди", деди ҳукумат ходими Бҳаттачаря. "Бу унинг орзу қилган саёҳати эди."

Саёҳат 21-август, жума куни бошланди. У Калкуттадан Митҳила Эхпресс поездига о'тириб, 22-август куни Рахаулга етиб келди. У ердан Биргунжга о'тиб, автобусда Катмандуга ё'л олди ва о'ша кеча етиб келди. У Катмандуда уч кеча диққатга сазовор жойларни томоша қилди. 25-август куни эрталаб гуруҳ Катмандудан автобусда Катмандудан тахминан 122 км шимолда жойлашган ва Лангтанг треккинг минтақасига кириш эшиги бо'лган кичик тог' аҳоли пункти Сябрубеси томон жо'наб кетди. Деярли 12 соат давом этган саёҳат бутунлай силлиқ кечмади. Армия ё'лни тозалашидан олдин, ко'чки уларнинг ё'лини тахминан то'рт соат давомида то'сиб қо'йди. Бироқ, Субҳрасрее эри билан гаплашганда, у очиқ осмон ҳақида гапирди. Яқинлашиб келаётган фалокат ҳақида деярли ҳеч қандай ма'лумот ё'қ эди. "У об-ҳаво яхши эканлигини айтишда давом этди", деб эслади у. "У анча илиқ, ба'зан ёмг'ир ёг'аётганини айтди."

Эртаси куни, 26-август куни эрталаб Субҳрасрее эрталаб соат 7 дан ко'п о'тмай меҳмонхонасидан чиқиб кетди. Бҳаттачаря у билан телефонда гаплашди ва улар кейин хабар алмашишда давом этишди. Тахминан бир соат о'тгач, у унга Непал иммиграция расмиятчиликлари тугаганини ва гуруҳ Тибетга киришни кутаётганини ма'лум қилди. Непал иммиграциясини расмийлаштиргандан со'нг, зиёратчилар одатда Гьиронгдаги Хитой иммиграция муассасасига пиёда чегарадан о'тишади. Бҳаттачаря, фалокат юз берганида, унинг рафиқаси Хитой иммиграция биноси ичида ёки ёнида бо'лган бо'лиши мумкин, деб ҳисоблайди. Кейин алоқа узилди. "Мен Тибет томонида алоқа муаммолари бо'лишини билардим", деди у. "Шунинг учун кейинги хабарни кутдим."

Тахминан соат 15:00 да у сув тошқини ҳақидаги оммавий ахборот воситалари хабарларини ко'рди. У о'з гуруҳидаги зиёратчиларга қо'нг'ироқ қила бошлади, аммо ҳеч ким жавоб бермади. Кейин у тур оператори ва гуруҳга ҳамроҳлик қилаётган иккита менежерни яна синаб ко'рди, аммо натижа бермади. О'шандан бери оила Субҳрасреедан ҳеч қандай алоқага эга бо'лмади. "Улар қутқарилдими? Бу гуруҳ Хитойда қутқарилганлар орасида эдими?" деб со'ради Бҳаттачаря. "Биз ко'проқ билмоқчимиз." Унинг фикрича, унинг рафиқаси ва бошқалар сув тошқини бошланишидан олдин Хитой ҳудудига о'тган бо'лиши мумкин, аммо у кимнинг о'тиб кетгани ёки уларнинг кейинги тақдири ҳақида ҳеч қандай тасдиқ олмади. "Илтимос, менга Хитой ҳукуматидан ро'йхат беринг", деб ёлворди у. "Бедарак ё'қолган, о'лган ва қутқарилган. Бизга янгиланиш керак." Кейин у кутиш азобини тан олди: "Сизга нима дейман? Уйқусиз тунлар, телефонда ишлаш."

Ҳимолой чегара минтақасини вайрон қилган кучли сув тошқинларидан 48 соатдан ко'проқ вақт о'тгач, қурбонлар сони 475 тага етди. 54 ёшли Рина Банержининг оиласи учун эса бундан ҳам катта ноаниқлик мавжуд. Улар алоқа узилган пайтда у чегаранинг қайси томонида бо'лганини билишмайди. Калкуттадан турмушга чиқмаган хусусий репетитор Рина худди шу зиёрат гуруҳи таркибида туроператор билан ёлг'из саёҳат қилган. Унинг саёҳати муаммосиз давом этаётганга о'хшарди. Унинг жияни Двайпаян Мукҳержининг айтишича, у Катмандуда бо'лганида оиласи унга видео қо'нг'ироқ қилган. "У бахтли эди", деди у. "У узоқ вақтдан кейин саёҳат қилаётган эди."

Рина тог'лар билан таниш эди, илгари тепаликларда саёҳат қилган ва оиласи билан пиёда саёҳат қилган. "У жуда сог'лом эди", деди Мукҳержи. "Биз пиёда саёҳат қилдик. Биз тог'ларга боришга о'рганиб қолганмиз." У олдинги куни дуч келган ко'чки ҳақида гапирган эди, бу эса гуруҳни тахминан то'рт соатга қолдириб кетган эди. Эртаси куни эрталаб туроператор Ринанинг Непал иммиграция маркази ташқарисида акс этган гуруҳ фотосуратини юборди. Субҳрасрее сингари, у ҳам жо'наб кетиш штампини олганини тасдиқлади. Кейин сукунат ҳукм сурди. "Улар чегарани кесиб о'тганми ёки ё'қми, билмайман", деди Мукҳержее. "Улар Хитой томонидами ёки Непал томонидами, биз ҳали ҳам о'йлаяпмиз."

Субҳрасрее учун икки ҳафталик саёҳат унинг биринчи зиёратгоҳи ва узоқ вақтдан бери орзу қилган нарсаси бо'лиши керак эди. Рина ҳам узоқ вақтдан бери бу саёҳатни орзу қилган ва тог'ларга бегона эмас эди. Иккала аёл ҳам Бҳаттачаря "саёҳат иштиёқи" деб та'рифлаган нарсани баҳам ко'ришди - саёҳатга, кашфиётларга ва уларнинг ҳолатида тог'ларга чиқишга бо'лган муҳаббат. Иккаласи ҳам умрида бир марта бо'ладиган зиёрат учун гуруҳга қо'шилишган. Иккаласи ҳам Непал иммиграциясидан о'тган ко'ринади ва иккаласи ҳам чегарани кесиб о'тган деб ишонилади. Бироқ, бу жуда кам аниқлик беради; уларнинг оилалари ҳали ҳам қаерда эканликларини ёки хавфсиз эканликларини билишмайди. Калкуттада жойлашган туроператор гуруҳнинг тақдири ҳақида ҳали ҳеч қандай ма'лумотга эга эмасликларини айтмоқда. Иккала оила учун ҳам саёҳат бир хил жавобсиз савол билан якунланди: аёллар чегарадан о'тиб кетишдими?