Туркманистон ўз улушини қўлдан бой бермайди
Ўрта йўлак учун кураш: Туркманистон транзит рентасини Қозоғистондан тортиб олишга ҳаракат қилмоқда
Туркманистон ўз имкониятини қўлдан бой бермайди
Туркманистон Оралиқ коридор (Транскаспий халқаро транспорт йўналиши — ТХТЙ) транзит юк оқимларини ўз ҳудуди орқали йўналтириш ҳаракатларини кучайтирди. Бундан кўзланган мақсад — одатий Қозоғистон йўналишига рақобат туғдириш ва Каспий денгизидаги асосий логистика хаби сифатида ўз мавқеини мустаҳкамлашдир.
Бу йўналишдаги муҳим қадамлардан бири Хитой томонидан ТХТЙнинг жанубий тармоғини амалий синовдан ўтказилиши бўлди. Ўзбекистон ва Туркманистон орқали Озарбайжонгача ўтадиган янги пилот темир йўл йўналиши Ақтау ва Қуриқ портлари орқали ўтадиган Қозоғистон транзитига самарали муқобил сифатида тақдим этилмоқда. Дастлабки баҳолашларга кўра, жанубий йўналиш бўйича ташиш юкларни Европага етказиб бериш вақтини ўртача бир кунга қисқартириш имконини беради.
Шу билан бирга, Ашхобод дипломатик воситалар ёрдамида халқаро майдондаги ўз позициясини мустаҳкамлашга интилмоқда. Туркманистон Ташқи ишлар вазирлиги департаменти бошлиғи Ровшен Аннабердиев мамлакатда БМТ шафелигида халқаро савдо логистикаси ва ҳамкорлик марказини ташкил этиш режалари ҳақида маълум қилди. Таҳлилчиларнинг фикрича, ушбу ташаббус ТХТЙ бошқарувини байналмилаллаштиришга қаратилган. Бундай қадам, АҚШ ва Европа Иттифоқи Global Gateway стратегияси доирасида ривожлантиришдан манфаатдор бўлган амалдаги Қозоғистон йўналишларини четлаб ўтиб, Туркманбоши портининг аҳамиятини ошириши керак.
Туркманистон ўз транспорт ташаббусларини илгари суришда БМТдаги иттифоқчилар гуруҳи, жумладан, Хитой, Россия, Туркия, Озарбайжон ва Жанубий Корея кўмагига таянади. Сеулга яқинда амалга оширган ташрифи чоғида Президент Сердар Бердимуҳамедов Жанубий Корея раҳбари Ли Чжэ Мён билан корейс инвестициялари ва технологик экспертизасини Туркманистоннинг «Шарқ — Ғарб» ва «Шимол — Жануб» йўналишларидаги логистика коридорларини ривожлантиришга жалб этиш масаласини муҳокама қилди.
Бироқ, Қозоғистон Каспий бўйидаги қўшнисининг ушбу ҳаракатларига тезкорлик билан жавоб қайтармоқда. Республика Президенти Қосим-Жомарт Тоқаев Сеулга Туркманбоши портидан фойдаланишни назарда тутмайдиган муқобил ташиш схемасини таклиф қилиб улгурди. Қозоғистон логистика занжири Корея портларидан юкларни Ляньюньгандаги қўшма Қозоғистон-Хитой терминали орқали Қозоғистон ҳудуди бўйлаб тўғридан-тўғри Кавказнинг TRIPP коридорига етказиб беришни назарда тутади. Бундан ташқари, Остона Жанубий Кореянинг энг йирик Пусан порти ва Қозоғистоннинг Каспийдаги бандаргоҳлари ўртасида тўғридан-тўғри ҳамкорликни ташкил этишни таклиф қилиб, Осиё ва Европа ўртасидаги асосий транзит кўприги мақомини ўз қўлида сақлаб қолмоқда.