Трампнинг мағлубияти мамлакат ичидаги ваколатларини чеклайди, аммо хорижда аҳвол бошқача бўлиши эҳтимолдан холи эмас

Трампнинг мағлубияти унинг мамлакат ичидаги кучини чеклайди, аммо хорижда манзара бошқача бўлиши мумкин

Дональд Трамп бўрттириб гапиришни яхши кўради, шунинг учун Америка сайловчиларининг катта кўпчилиги томонидан унга етказилган мағлубият кўламида муайян сиёсий пичинг бор.

Аммо у ўзининг сиёсий фаолиятининг сўнгги пайтларида жимгина чеккага чиқишини кутманг. АҚШ Конгрессининг иккала палатасини ҳам бой бериш унинг мамлакат ичида ўз иродасини ўтказиш, манёвр қилиш ва издан чиқариш имкониятларини чеклайди.

Хорижда эса, эҳтимол, вазият тамоман бошқача бўлади.

АҚШ президенти ва унинг қуролли кучлари олий бош қўмондони сифатида у ҳанузгача Американинг ҳарбий қудратини ишга солиш бўйича кенг ваколатларга эга.

Дональд Трампнинг ҳаракатларини олдиндан тахмин қилиш қийин. Президент сифатида у сиёсий кескин бурилишларни қуролга айлантирди. Шунга қарамай, баъзи нарсалар ўзгаришсиз қолмоқда.

Шулардан бири — унинг ўзи мағлуб деб ҳисоблайдиганларга нисбатан нафрати ва ҳеч қачон мағлуб сифатида кўринмаслик қароридир.

Президент хориждаги ҳаракатлар орқали оралиқ сайловлардаги қақшатқич мағлубият изини ўчиришга уриниб кўриши мумкин. У, барча далилларга қарамай, фақат ўзи бюллетенда бўлмагани учун бой берилган деб таъкидлаётган сайловлардан тасирланмаган кучли президентнинг ҳал қилувчи ва зафарли ҳаракатлари сифатида кўрсата оладиган қадамларни ташлашга уриниши мумкин.

Оралиқ сайловлардан олдинги ҳафталарда АҚШ кучларининг жойлаштирилиши ва Трампнинг ўзининг тез-тез янграган жанговар баёнотлари АҚШ Эрон билан қайта урушга тайёргарлик кўраётгани ҳақидаги гап-сўзларни авж олдирди.

Сайловлар арафасида АҚШ Форс кўрфазидаги Эрон оролига чекланган бомба зарбасини берди.

Инсульт туфайли касалхонага ётқизилишидан олдин демократ, АҚШ сенатори Крис Мерфи Эрон билан қайта урушнинг мумкин бўлган ҳарбий вариантлари бўйича махфий брифингда қатнашган эди.

Тафсилотларни ошкор қилмай, у бу режаларни "ақлсизлик" деб қоралади ва улар "ваҳшиёна эскалация"ни келтириб чиқаришидан огоҳлантирди.

Америкаликларда фуқаролик инфратузилмасини бомбардимон қилиш режалари борлиги ҳақида тахминлар пайдо бўлди.

Бу нафақат ҳарбий жиноятга айланиши мумкин, балки Эроннинг Форс кўрфазидаги АҚШ иттифоқчиларига тегишли ўхшаш нишонларга берган қақшатқич зарбаларига ҳам олиб келиши мумкин. Эҳтимолий нишонлар рўйхати АҚШга қанчалик яқин бўлса, Израилга ҳам шунчалик яқин бўлган Бирлашган Араб Амирликларидан бошланиши мумкин.

Теҳрондаги режим АҚШдаги сиёсий ўзгаришларни диққат билан кузатмоқда. У Ормуз бўғизини қамал қилиш таъсири АҚШда ички сиёсий масалага айланганидан мамнунлигини яширмади.

Теҳрон уруш ва унинг Ормуз бўғизидаги кемаларга ҳужумлари туфайли бензин ва дизель ёқилғисидан тортиб қишлоқ хўжалиги ўғитларигача бўлган барча маҳсулотлар нархининг узлуксиз ошиши Трамп ва республикачиларга қанчалик зарар етказганини билади.

Эрон парламенти спикери Муҳаммад Бағер Ғалибаф ижтимоий тармоқларда огоҳлантириш жойлаштирди.

У шундай деди: "Виждонми ёки яшаш қийматими, америкаликлар УРУШГА ЙЎҚ дейишди ва биз бу хабарни қўллаб-қувватлаймиз. Агар АҚШ ҳукумати халқаро ҳомийлар ва товламачиларга хизмат қилиш учун ўз жамоатчилиги иродасига хоинлик қилса, у бизнинг ЙЎҚ деганимиз Даҳшатли туш билан келишини билиб олади."

Ўтган ҳафтадаги сайловлардан сўнг ҳозирда Израиль бош вазири вазифасини бажарувчи ва янги ҳукуматни тузиш устида қаттиқ ишлаётган Бенямин Нетаньяху Теҳрондаги Ислом режимини ағдаришни хоҳлашини яна бир бор такрорлади.

Израиль ва АҚШдаги хабарларга кўра, у Трампни урушга қайтишга ундамоқда.

Нетаньяхунинг и истеъфога чиқаётган коалицияси билан янги ҳукумат тузиш учун эга бўлган ўринлари етарли эмас.

Аммо агар катта уруш қайта бошланса ва давом этса ҳамда израилликлар тўғридан-тўғри ўт остида қолса, унда ўзининг сезиларли сиёсий маҳоратини устунлик қилиш учун ишлатадиган миллий бирлик ҳукуматини тузиш бўйича янги вариантлар пайдо бўлиши мумкин.

Трамп эътиборини қаратиши мумкин бўлган яна бир йирик низо — бу Украина ва Россия ўртасидаги уруш бўлиб, у ҳозирда Биринчи жаҳон урушидан ҳам узоқроқ давом этмоқда.

Сайловдан олдин у Россия дизель ёқилғисини сотиб олиш учун Москвага қарши санкцияларни бекор қилди.

У америкалик истеъмолчиларга иқтисодий босимни қандайдир тарзда енгиллаштириш умидида санкцияларни бекор қилишни кенгайтириш ва чуқурлаштиришни танлаши мумкин.

У украиналик тинч аҳолига бўлган ўлимга олиб келувчи босимга ҳеч қандай эътибор кўрсатгани йўқ. Европалик иттифоқчилар томонидан молиялаштириладиган АҚШда ишлаб чиқарилган тутқич-ракеталарни кўпроқ етказиб бериш ҳақидаги Украинанинг мурожаатларига Украина кутгандек ва хоҳлагандек жавоб берилмагани сабабли, ҳозирда Россиянинг баллистик ракеталари кўпроқ миқдорда ўтиб келмоқда.

Кремль нотиғи Россия сайлов натижалари Трампнинг "тинчлик ўрнатиш ҳаракатлари" деб аталган нарсасига таъсир қилмайди деб умид қилишини айтди.

Дональд Трамп Кийим учун таслим бўлиш билан тенг келадиган келишувни тузиш мақсадида Украина президенти Владимир Зеленскийни Россияга ҳудудий ён беришга мажбур қилишга изчил ҳаракат қилди.

Трамп буни ўзининг ҳал қилинган ва тўхтатилган урушларнинг эҳтимолдан йироқ бўлган рўйхатига қўшган бўлар эди.

Сайловдаги мағлубиятдан аламзада бўлган Трамп, Зеленскийга ўзи бир неча бор рад этган ён беришларни қабул қилиши учун босимни кучайтиришга уриниши мумкин.

Дональд Трамп Вашингтонда ўзига ҳайкаллар ўрнатишда давом этади, дейиш мумкин.

Бундан ташқари, унинг мамлакат ичидаги ва хориждаги кейинги ҳаракатлари ҳақидаги тахминлар нотўғри бўлиб чиқиши хавфи борлигини яна бир бор таъкидлаш жоиз. Аммо бир нарса аниқ: у президентлик тебранма курсисида ўтириб, Оқ уйдаги вақтини кутиб ўтказмоқчи эмас.

Дональд Трамп ўз президентлиги давомида ўз кучидан завқланди ва ундан фойдаланишга қарор қилди. Бу ўзгармайди ва агар у энди Американи ларзага сола олмаса, дунёни ларзага солиши мумкинлигини кўрсатишни хоҳлаши учун барча имкониятлар мавжуд.