Трампни ўлдирмоқчи бўлишди, яна – ҳафта дайжести
Ҳафта давомида Эрон Америка президенти Трампни ўлдиришга урингани маълум бўлди. АҚШ махфий хизмати Трампни озиқ-овқат фургонига яшириб, ҳарбий самолётга олиб ўтгани бутун дунёда муҳокама қилинди.
**Трампга суиқасд уриниши ва ҳафтанинг бошқа муҳим воқеалари**
Ўтган ҳафта давомида дунё жамоатчилиги Эроннинг АҚШ президенти Доналд Трампга суиқасд қилишга урингани ҳақидаги хабарлар билан ларзага келди. АҚШ махфий хизматининг Трампни озиқ-овқат фургонига яшириб, ҳарбий самолётга ўтказиш операцияси кенг муҳокамаларга сабаб бўлди. Шунингдек, Россия президенти Владимир Путиннинг японлар ўзиники деб ҳисоблайдиган Курил оролларига илк ташрифи, Марказий Осиёда кузатилган жиддий блекаут ва Қирғизистон президенти Садир Жапаровнинг Хитой – Қирғизистон – Ўзбекистон темирйўли қурилиши бўйича Путиндан рухсат олгани ҳақидаги баёнотлари ҳафтанинг асосий воқеалари қаторидан жой олди.
**Трампни фургонга яшириш операцияси**
Ҳафтанинг энг шов-шувли воқеаси Доналд Трампга навбатдаги суиқасд уриниши бўлди. Оқ уй раҳбари Анқарадаги НАТО саммитидан қайтаётганида, унинг самолётига ҳужум уюштирилиши мумкинлиги ҳақида маълумот олинган. Америка нашрларининг ёзишича, бу маълумотни Исроилнинг "Моссад" ташқи разведка ташкилоти қўлга киритган.
Хабарларга кўра, Эрон таъсиридаги шиа гуруҳларидан бири Анқара аеропорти яқинига кўчма ракета комплекси олиб борган. Бу эса Трампнинг самолётига ҳужум Эрон ҳудудидан эмас, балки Туркиянинг ўзидан амалга оширилиши мумкинлигини англатарди. Исроилликлар бу ҳақда Марказий разведка бошқармасини хабардор қилган, аммо дастлаб америкаликлар бунга жиддий эътибор бермаган. Кейинроқ эса махфий хизмат Трампни қутқариш бўйича бутун дунёга маълум бўлган операцияни амалга оширган.
Ушбу операциядан сўнг кўпчиликни бир савол ўйлантирмоқда: агар Эрон чиндан ҳам Трампнинг самолётини уришни мақсад қилган бўлса, нега президент яширинча ҳарбий самолётга ўтказилди-ю, биринчи бортда қолган журналистлар ва делегация аъзолари Британиягача гўёки Эрон нишонидаги самолётда учиб кетди? Америка президентининг ҳаётини қутқариш операцияси махфий қолиши учун ўнлаб одамларнинг ҳаёти хавф остига қўйилдими?
Эрон ҳали Трампнинг самолётига ҳеч қандай ракета отмасдан дунёда шунча ваҳима кўтарилиши, Американинг Эронда уруш бошлаб ҳеч нимага эришмагани, фақат муаммо орттираётганини кўрсатади. Агар Трампни НАТО давлатида ўлдириши мумкинлигига бутун бошли Америка ва Исроил разведкасини ишонтира олган бўлса, демак Эронда ҳали ҳам куч бор экан.
**Путин Курилга борди**
Ҳафта давомида Россия президенти Владимир Путин илк бор Курил оролларига ташриф буюрди. Бу Кремл раҳбарининг ҳудудларга одатий ташрифларидан бири эмасди, чунки Япония Курил ороллари ўзига тегишли эканини даъво қилади. Путин шунча вақтдан буён президент бўлса ҳам, у ерга бирор марта бормаганди. Охирги марта оролга Дмитрий Медведев президент сифатида ташриф буюрган эди.
Япония Путиннинг Хоккайдо оролига яқин манзилга ташрифига нисбатан норозилик билдирди. Япония бош вазири Санае Такаичи Путиннинг бу ташрифи икки давлат ўртасидаги муносабатларни ёмонлаштирганини таъкидлади. Россия президенти ташрифи давомида балиқ заводига борди ва турли хил икралар билан меҳмон қилинди. Сахалин области губернатори Сахалин ва Курил қирғоқларига рекорд миқдорда туна балиқлари сузиб келганини маълум қилди.
**Марказий Осиёда блекаут**
Минтақамизда навбатдаги блекаут кузатилди. Жума куни Самарқандда ҳам ярим кун давомида кўп жойларда электр таъминоти узилди, светофорлар ишламади. Яхшиям ўқишлар бошланмаган, кўчалар жуда тирбанд бўлиб кетмади. Бу галги блекаут 2022-йилдаги каби йирик бўлмади. Ўшанда минтақадаги давлатлар деярли кун давомида электрсиз қолганди. 14-август куни Ўзбекистондан ташқари Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистонда ҳам узилишлар кузатилди. Чунки минтақа давлатлари электр тармоқлари ўзаро уланган бўлиб, бир ерда содир бўлган узилиш қўшни давлатларга ҳам таъсир қилади.
Ҳозирча блекаут Қирғизистондаги Тўхтағул ГЕСда иккита гидрогенератор ўчирилиши сабаб юзага келгани айтилмоқда. Ҳар ҳолда Қозоғистон томони шундай версияни илгари сурган. Муаммони бартараф этиш бўйича ҳукуматлараро комиссия тузилган.
**Путиннинг рухсати**
Қирғизистон президенти Садир Жапаровнинг интервюси ўзбекистонликларни бефарқ қолдирмаган бўлса керак. Қўшни давлат президенти мамлакат ҳаётига алоқадор кўплаб қизиқ гапларни айтиб берди. Жапаровга кўра, у президентликдан кетгач, ўрнини хавфсизлик қўмитаси раиси Қамчибек Ташиев эгаллашини хоҳлаган экан, лекин кейинроқ сиёсий шериги бу ишга тайёр эмас деган қарорга келибди.
Жапаров Хитой – Қирғизистон – Ўзбекистон темирйўли қурилиши бўйича Путин билан гаплашиб келганини ҳам айтиб берди. Унинг сўзларига кўра, 2020-йил ҳукуматга келиши билан Хитой элчисини чақириб темирйўл қурилишини муҳокама қилган. Элчи бу қурилиш учун Россиянинг рухсати кераклигини айтган.
Қирғизистон президенти эса бу гапдан ҳайрон бўлиб Россияга Путин билан учрашувга борган. "Ҳайрон қолдим, кейин Владимир Путин билан учрашув ташкил қилишни сўрадим. Эртасигаёқ у мени қабул қилди. Россияга ёлғиз бордим, Владимир Владимирович билан 35-40 дақиқа шу мавзуни муҳокама қилдик. Путиннинг розилигини олдим, қайтиб келиб бошланглар дедим, шундай қилиб лойиҳа бошланди", деди Жапаров.
**Трамп ва Маскнинг ярашуви**
Америка президенти Доналд Трамп ва дунёнинг энг бой одами Илон Маск ярашиб олгани ҳақида океан ортидаги нашрлар ёзиб чиқди. Эслатиб ўтамиз, Трамп президентликка қайтганидан кейин у билан жуда қалин бўлиб олган, унга тегишли қароргоҳда яшай бошлаган Маск кейинроқ солиқ масаласидаги тушунмовчилик сабаб Оқ уй раҳбари билан урушиб қолганди.
Томонлар ўзаро муносабатлар яхши эканига ишонтиришга ҳам уринмаганди. Вақт ўтган сайин икки миллиардер ҳам аразлашни бас қилиб ярашиб олишибди. Бунга улар бир нечта тадбирларда учрашиб қолгани ёрдам берибди. Хусусан, улар Чарли Кирк вафоти муносабати билан ташкил этилган тадбирда учрашишган. Кейинроқ Хитойга машҳур ташрифида Трамп Маскни ўзи билан олиб кетган, Хитойда маҳаллий тадбиркорлар Маск билан роса суратга тушишганди.
Дунёнинг энг бой одами оралиқ сайловларда республикачиларни қўллаш учун 100 миллион доллар берадиган бўлибди. Оқ уй вакиллари Маск билан гаплашиб, вазиятни тушунтиргач, миллиардер Трампга қўнғироқ қилиб, баъзи масалалар бўйича ноҳақ эканини тан олибди. Кейинроқ эса Трампнинг партиясини қўллаш учун 100 миллион доллар. Бунақа пулдан кейин ярашмаслик мумкинми ахир?
**"Нефт иссиғида исинамиз"**
Ҳафта давомида Россия ва Украина томони баёнотлар жанги ўтказди. Россия мудофаа вазирлиги саҳифасида дронлар расми қўйилиб, "Қишда сизни аёз кутмоқда", деб ёзишди. Украина томони эса "Россия нефтининг оловида исинамиз", деб жавоб берди. Яъни руслар қишда энергия объектларига зарба бериб, украиналикларни иссиқлик ва электрсиз қолдириш билан таҳдид қилди. Украина эса Россиянинг нефт заводларини портлатиш билан жавоб берди. Россия урушни "Киевни уч кунда олишни мақсад қилиб" бошлаганди. Урушнинг бешинчи йилига келиб, Киев тугул эгаллаб олиш 2014-йилда бошланган Донецк ҳам тўлиқ олинмаган. Беш йил аввал украиналикларга "Биз сизни қутқаргани боряпмиз", дейишганди. Энди "Қишда совуқ қотасизлар", деб таҳдид қилишяпти. Ана шунақа уруш, ана шунақа реаллик.