Трамп яна янги фармонлар билан АҚШ фуқаролигини чеклашга ҳаракат қилмоқда
Ижроия буйруқлари туғилиш туризмини тақиқлайди ва фарзандлари АҚШ туғилиш ҳуқуқига эга бўлмаган шахсларнинг мавжуд таърифини кенгайтиради.
Доналд Трамп Қо'шма Штатларда туг'илиш ҳуқуқи фуқаролигини чеклаш бо'йича са'й-ҳаракатларини қайта тиклади ва Олий суд унинг бу ҳуқуқни бекор қилишга қаратилган аввалги уринишини рад этганидан бир неча ҳафта о'тгач, янги фармонлар чиқарди.
Пайшанба куни президент иккита фармонни имзолади. Бир фармон фарзандлари туг'илиш ҳуқуқи фуқаролигига эга бо'лмаган фуқаролиги бо'лмаган шахсларнинг мавжуд та'рифларини кенгайтиради. Иккинчи фармон "туг'илиш туризми"ни, я'ни ҳомиладор аёллар туг'иш учун АҚШга саёҳат қилиш ва шу билан уларнинг чақалоқларини фуқароликка айлантириш амалиётини тақиқлайди.
"Бу йиллар олдин содир бо'лиши керак эди, лекин биз ҳозир бунга э'тибор қаратмоқдамиз", деди Трамп Овал идорадан Олий суднинг 150 йиллик сиёсатни қо'ллаб-қувватлаш қарорини танқид қилиб.
Биринчи фармонда шундай дейилган: "Менинг ма'муриятим миллатимизнинг саховатидан фойдаланиб, Америка фуқароларини фирибгарлик ё'ли билан алдашга уринаётган ёвуз хорижий актёрлар томонидан юзага келадиган хавфлардан эҳтиёт бо'лди". Ушбу буйруқ, хусусан, АҚШда туг'илган чақалоқларга иккита фуқаролиги бо'лмаган ота-онага автоматик фуқароликни беришни тақиқлайди, агар ота-онадан бири: хорижий террористик гуруҳ а'зоси, хорижий давлат ходими, фирибгарлик ё'ли билан фуқароликни олишга уринган ёки федерал қонун фуқароликни бермайдиган АҚШ ҳудудларида яшаса. Пуерто-Рико каби АҚШ ҳудудларида туг'илган шахслар учун туг'илиш ҳуқуқи фуқаролиги федерал қонун билан белгиланади.
Трамп ва унинг ма'мурияти туг'илиш туризмини тез-тез қоралаб келган, ҳатто Россия ва Хитой рақибларини АҚШга кириб келиш учун туг'илиш ҳуқуқи фуқаролигидан фойдаланишда айблаган. Ижро буйруқлари э'лон қилинаётганда, Трамп АҚШда туг'илиш туризми орқали юз минглаб чақалоқлар туг'илганини да'во қилди.
Бироқ, нодавлат тадқиқот гуруҳи бо'лган Миграция сиёсати институти аҳолини ро'йхатга олиш асосидаги энг кенг қамровли ма'лумотларга ко'ра, туг'илиш туризми туфайли ҳар йили АҚШда тахминан 22 000 дан 26 000 гача чақалоқ туг'илади. Институт ма'лумотларига ко'ра, ҳукумат ма'лумотларига ко'ра, 2024-йилда хорижий манзилга эга бо'лган оналар томонидан 9600 та туг'илиш қайд этилган.
"Г'оя шундаки, одамлар бу ерга сайёҳ бо'либ, меҳмон бо'либ келишади", деди пайшанба куни президент ёнида турган ватан хавфсизлиги бо'йича маслаҳатчи ва Оқ уйнинг сиёсат бо'йича о'ринбосари Стивен Миллер. "Аммо уларнинг бу ерга келишининг асл сабаби фарзанд ко'риш, бу болани автоматик фуқаро қилиш, мамлакатимизни тарк этиш ва кейин АҚШ фуқароси бо'лган фарзанд ко'ришдир", деб тушунтирди у ва бу болалар ижтимоий та'минот нафақалари, овоз бериш кабинаси ва "фақат америкаликларга тегишли бо'лган барча бошқа ҳуқуқ ва имтиёзлардан" фойдаланиш имкониятига эга бо'лишларини қо'шимча қилди.
Миллер президентнинг Иммиграция ва фуқаролик то'г'рисидаги қонуннинг бир қисмига биноан туг'илиш туризмини тақиқлаш ваколатига эга эканлигини та'кидлади, бу қонун президентга мамлакатга ким кириши мумкинлиги бо'йича истиснолар ва чекловларни белгилаш ҳуқуқини беради.
2025-йилда, лавозимга қайтган дастлабки кунларидан бирида, Трамп АҚШ Конституциясининг 14-тузатиши билан кафолатланган туг'илиш ҳуқуқи фуқаролигини бекор қилишга уриниш то'г'рисидаги фармонни имзолади. Кейинги суд жараёни ишни Олий судга олиб келди, у июн ойида Трампнинг 2025-йилги сиёсати ҳақиқий эмас ва туг'илиш ҳуқуқи бо'йича фуқаролик қонун бо'либ қолаверади, деган қарор чиқарди. Бу қарор Трампнинг АҚШда ким яшаши, ишлаши ва фуқароликка эга бо'лиши мумкинлигини чеклаш бо'йича давом этаётган са'й-ҳаракатлари учун жиддий то'сиқ бо'лди.
"Ёмон қарор, жуда адолациз қарор", деди Трамп пайшанба куни Овал идорасидан Олий суд қарорига ишора қилиб. "Мамлакатимиз бундан азият чекмоқда ва биз бошқача ё'л билан тугамоқдамиз".