Трамп кулранг бўриларни йўқолиб кетиш хавфи остидаги турлар рўйхатидан чиқариш тўғрисидаги фармонни имзолади

Трамп кул бўриларни йўқолиб кетиш хавфи остидаги турлар рўйхатидан чиқариш тўғрисидаги фармонни имзолади

Дональд Трамп кул бўри ва унинг кичик тури бўлган Мексика бўрисини йўқолиб кетиш хавфи остидаги турлар муҳофазасидан чиқариш тўғрисидаги ижроия фармонни имзолади.

АҚШ президентининг ушбу қадами чорвадорларга ўз чорва молларини ҳимоя қилиш учун ушбу ҳайвонларни ўлдиришга йўл очиб бериши мумкин. Унинг фармонида чорвадорлар озиқ-овқат таъминоти занжири ва Америка маданий меросида «муҳим рол» ўйнаши таъкидланган.

Бироқ, табиатни муҳофаза қилиш гуруҳлари ушбу қарорни қоралаб, бу йўқолиб кетиш хавфи остида бўлган бўрилар популяциясини тиклаш бўйича узоқ муддатли саъй-ҳаракатларга путур етказиши мумкинлигидан огоҳлантирди.

АҚШ Балиқчилик ва ёввойи табиатни муҳофаза қилиш хизмати (FWS) маълумотларига кўра, 2025 йилда АҚШ ёввойи табиатида 319 та Мексика бўриси бўлган, ваҳоланки 1998 йилда улар қайта кўпайтирила бошлаганда бор-йўғи тўртта эди.

Шунингдек, АҚШ бўйлаб 18 000 га яқин кул бўри мавжуд, аммо инсонлар уларнинг яшаш муҳитининг катта қисмини вайрон қилгани сабабли улар ҳанузгача йўқолиб кетиш хавфи остидаги турлар сифатида таснифланади.

Федерал ҳукуматнинг 2022 йилда уларни рўйхатдан чиқаришга бўлган уриниши суд жараёнлари туфайли тўхтаб қолган эди ва баъзи фаоллар агар АҚШ Ички ишлар вазирлиги Трампнинг фармони асосида ҳаракат қилса, худди шундай йўл тутишни режалаштираётганликларини айтишди.

Ижроия фармон чорвадорларга чорва молларига ҳужум қилаётган бўриларни дарҳол отиб ташлашга рухсат бермайди. Бунинг ўрнига, у Ички ишлар вазири Даг Бургумга кул ва Мексика бўрилари популяцияси уларни йўқолиб кетиш хавфи остидаги турлар рўйхатидан чиқаришни оқлайдиган даражада тикланган-тикланмаганини аниқлаш учун 90 кун вақт беради.

Фармонда АҚШда чорва моллари сони сўнгги 75 йилдаги энг паст даражада экани, айни пайтда мол гўштига бўлган талаб сўнгги ўн йил ичида 10 фоизга ошгани қайд этилиб: «Ушбу муҳим тармоқни қўллаб-қувватлаш учун кўпроқ иш қилиш мумкин ва қилиниши керак», дейилади.

Экологлар эса, ўз навбатида, бўриларнинг чорва молларига ҳужуми камдан-кам кузатилиши ва чорвадорлар даромадига деярли таъсир қилмаслигини кўрсатувчи тадқиқотларга эътибор қаратдилар.

«Бу бир ҳовуч чорвадорларни тинчлантириш ва уларни бўрилар Президент Трампнинг ўз сиёсатидан кўра каттароқ хавф туғдиришига ишонтириш учун қилинган катта чалғитувчи ҳаракатдир», деди АҚШнинг ғарбий штатларида ёввойи табиатни муҳофаза қилиш билан шуғулланувчи Western Watersheds Project ташкилоти директори ўринбосари Грета Андерсон.

Бўриларни муҳофаза қилиш марказининг маълум қилишича, амалдаги тизимга кўра, чорвадорлар бўрилар туфайли йўқотган чорва моллари учун 100 фоизгача компенсация олишлари мумкин, бунда алоҳида штатлар ҳужумларнинг олдини олишга қаратилган дастурларни молиялаштиради.

«Мексика кул бўриси фақатгина популяцияси ўсгани учунгина тикланган ҳисобланмайди», деди Grand Canyon Wolf Recovery Project ижрочи директори Клэр Муссер. «Ҳозир федерал муҳофазани заифлаштириш ўн йиллик тиклаш ишларини хавф остига қўяди».

Ижроия фармон Трамп маъмурияти қурғоқчилик ва АҚШ қорамол захираларидаги паразитлар тарқалиши сабабли юзага келган истеъмолчилар учун мол гўштининг рекорд даражадаги юқори нархларини туширишга ҳаракат қилаётган бир пайтда қабул қилинди.

Чорвадорлар Трампнинг нархлар ошишига қарши курашиш учун мол гўшти импортига қўйилган чекловларни юмшатиш ҳақидаги қароридан ғазабда, бу уларнинг шусиз ҳам паст бўлган фойда маржасига қўшимча босим яратмоқда.

XIX асрнинг охирида АҚШ ҳукумати бўриларни тизимли равишда йўқ қилиш кампаниясини бошлаган эди. Бу саъй-ҳаракатлар, фермерлар ва ер эгаларининг бўриларни тузоққа тушириши ва ўлдириши билан бирга, уларни бутунлай йўқ бўлиб кетиш ёқасига олиб келди.

Чорвадорлар ҳанузгача уларни зараркунанда деб ҳисоблашади, уларни ўлдириш эса федерал жиноят ҳисобланади.