Тўқнашувсиз ҳам парчаланиши мумкин: Старлинк атрофида ўнлаб бўлаклар аниқланди
Старлинк-34343 сунъий йўлдошидаги носозликдан кейин унинг атрофида ўнлаб алоҳида обьектлар пайдо бўлган. Уларни кузатган ЛеоЛабс компанияси ҳодисани бошқа аппарат ёки космик чиқинди билан тўқнашувдан кўра, ички энергия манбаи билан боғлиқ жараён келтириб чиқарган бўлиши мумкинлигини билдирди.
Тўқнашувсиз ҳам парчаланиши мумкин: Старлинк атрофида ўнлаб бўлаклар аниқланди
Ҳодиса 2026-йил 29-мартда қайд этилган. Дастлабки кузатувлар аппарат Азор оролларидаги радар устидан ўтаётган пайтда олинган.
ЛеоЛабс радиолокация тармоғи қайд этган манзара сунъий йўлдошдан бўлаклар ажралиб чиққанини кўрсатган. Аммо бу маълумотнинг ўзи аппарат ичида айнан қандай носозлик юз берганини аниқлаш учун етарли эмас.
Компания фикрича, ҳодисага ички энергия манбаи сабаб бўлган бўлиши эҳтимоли юқори. Бироқ қайси ускуна ишдан чиққани ошкор этилмаган. Шу сабабли аккумулятор портлагани ёки бак ёрилгани ҳақидаги хулосага келиш учун техник текширув натижалари ва аппаратдан олинган маълумотлар керак бўлади.
ЛеоЛабснинг дастлабки баҳосига кўра, орбитанинг нисбатан пастлиги сабаб бўлаклар бир неча ҳафта ичида орбитадан чиқиб кетиши кутилган. Бу уларнинг барчаси аллақачон атмосферада ёниб кетганини тасдиқловчи хабар эмас, балки прогноз эди.
Бўлакларнинг орбитада қанча вақт қолиши уларнинг массаси, юза майдони ва фазодаги ҳолатига боғлиқ. Шу боис бир пайтда пайдо бўлган қисмлар ҳам аста-секин турли траекторияларга тарқалиши мумкин.
Мутахассислар ушбу ҳодисани 2025-йил 17-декабрда Старлинк-35956 аппаратида кузатилган носозлик билан қиёслаган. Бироқ ташқи ўхшашлик икки воқеанинг техник сабаби ҳам бир хил бўлганини англатмайди.
Бундай авариялар тўқнашув хавфидан фарқ қилади. Ишлаётган сунъий йўлдош манёвр қилиб, бошқа обьектлардан четлаши мумкин, аммо бу аппаратнинг ички носозликларини бартараф этмайди. Шунинг учун орбитадаги хавфсизлик конструксия ишончлилиги, техник ҳолат назорати ва пайдо бўлган бўлакларни кузатишни ҳам талаб қилади.
Европа космик агентлигининг 2026-йил 14-сентабрда эълон қилинган ҳисоботи орбитадаги умумий вазият ҳақида қўшимча маълумот беради. 2025-йил охиригача бўлган маълумотларга таянган ҳисоботга кўра, ўша йили 300 дан ортиқ учириш амалга оширилиб, космосга 4000 дан зиёд фойдали юк олиб чиқилган. Шу билан бирга, орбитадаги бўлаклар ва ишламайдиган аппаратлар сони ҳам ошган.
Кузатув воситалари такомиллашгани сари кўпроқ обьект аниқланмоқда. Бироқ ҳар бир бўлак қайси аппаратдан ажралганини ишончли белгилаш осон эмас. Радарда обьектни кўришдан ташқари, унинг траекториясини ҳисоблаш ва бошқа аппаратларга қанчалик яқинлашишини баҳолаш ҳам зарур.