Товар чет элда — пул йўқ: ўзбекистонлик экспортчиларга қарзларни ўз чўнтагидан ёпишга рухсат берилди
Давлат раҳбарининг 2026 йил 27 августдаги фармони билан Ўзбекистонда ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебиторлик қарздорлигини қисқартиришнинг янги механизми жорий этилмоқда. Гап шу жумладан жаҳон бозорларидаги ноаниқлик, ташқи тўловлар ва банк ҳисоб-китобларидаги чекловлар, шунингдек, хорижий ҳамкорлар томонидан мажбуриятларнинг ўз вақтида бажарилмаганлиги сабабли юзага келган қарздорлик ҳақида бормоқда. Механизм товарлар, ишлар амалда экспорт қилинган ҳолатларга татбиқ этилади […]
Товар чет элда — пул йўқ: ўзбекистонлик экспортчиларга қарзларни ўз чўнтагидан ёпишга рухсат берилди
Давлат раҳбарининг 2026 йил 27 августдаги фармони билан Ўзбекистонда ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебиторлик қарздорлигини камайтиришнинг янги механизми жорий этилмоқда.
Бу механизм, жумладан, жаҳон бозорларидаги ноаниқлик, ташқи тўловлар ва банк ҳисоб-китобларидаги чекловлар, шунингдек, хорижий ҳамкорлар томонидан мажбуриятларнинг ўз вақтида бажарилмаганлиги сабабли юзага келган қарздорликка тааллуқлидир.
Янги тартиб ташқи савдо шартномаси бўйича товарлар, ишлар ёки хизматлар амалда экспорт қилинган, бироқ хорижий ҳамкор белгиланган муддатда пул ўтказмаган ва ушбу операция E-kontrakt ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизимида муддати ўтган деб ҳисобга олинган ҳолатларга нисбатан татбиқ этилади.
Бизнес учун анча ғайриоддий ечим таклиф этилди.
2027 йил 1 январга қадар бир марталик умумдавлат акцияси эълон қилинди, унинг доирасида тадбиркорлар бундай муддати ўтган дебиторлик қарздорлигини ўз маблағлари ҳисобидан қоплашлари мумкин бўлади.
Бошқача айтганда, агар хорижий харидор етказиб берилган товар учун ҳақ тўламаган бўлса, корхона юзага келган қарзни амалда ўз пули билан ёпиши мумкин.
Техник механизм ҳам кўзда тутилган. Корхона керакли суммани нақд хорижий валютада хизмат кўрсатувчи банк кассаси орқали ўз ҳисобварағига киритишга ҳақли. Акция доирасида бунинг учун йўловчи божхона декларацияси ва тегишли ишончнома талаб этилмайди.
Маблағлар киритилгандан сўнг, маълумотлар E-kontrakt тизимига тушади ва у ерда муддати ўтган қарздорлик суммаси киритилган тўлов миқдорига автоматик равишда камаяди.
Бунда ундирилмаган жарима қисми ҳам мутаносиб равишда қисқаради.
Бироқ, бу механизмдан ҳамма ҳам фойдалана олмайди. Устав капиталида давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар фармон таъсиридан чиқарилган.
2027 йил 1 январдан бошлаб экспортчиларни янада сезиларли ўзгаришлар кутмоқда.
Ушбу санадан бошлаб суд учта ҳолатда ташқи савдо операциялари бўйича активларни репатриация қилишни таъминламаганлик учун жарима миқдорини икки баравар камайтириши мумкин бўлади.
Биринчиси — агар резидент ҳалол ҳаракат қилган бўлса ва маблағларни қайтариш учун ўзига боғлиқ бўлган барча чораларни кўрган бўлса. Шу жумладан, судга, ҳакамлик судига мурожаат қилган ёки қонунда назарда тутилган бошқа мажбурий ундирув воситаларидан фойдаланган бўлса.
Иккинчи асос — агар ташқи савдо операцияси бўйича активларнинг 50 фоиздан ортиғини репатриация қилиш таъминланган бўлса.
Учинчиси — агар маблағларни қайтариш ҳаммага маълум бўлган халқаро санкциялар, банк ва тўлов тизимларидаги чекловлар ёхуд хорижий ҳамкор мамлакатида валюта операцияларини амалга оширишга ёки тегишли шартнома бўйича тўловларга тақиқ қўйилганлиги сабабли имконсиз бўлса. Бунда енгиб бўлмас куч (форс-мажор) ҳолатлари алоҳида кўрсатиб ўтилган бўлиб, улар белгиланган тартибда тасдиқланиши лозим.