Тошкентда Охи куни нишонланди

Охи куни Тошкентда нишонланди

Охи куни — Греция ва Кипрда ҳар йили 28 октябрда нишонланадиган давлат байрамидир. 1 ноябрь куни у Тошкентдаги Грек маданият марказида нишонланди.

86 йил аввал, 1940 йил 28 октябрда, Иккинчи жаҳон уруши йилларида Италия элчиси Греция бош вазири Иоаннис Метаксасга Бенито Муссолинининг Италия қўшинларига Грециядаги стратегик позицияларни эгаллашга рухсат бериш талаби солинган ультиматумини топширди. Жавобан бош вазир қатъият билан: «О́хи!» («Йўқ!») деди.

Ўша куни, 1940 йил 28 октябрь тонгида Муссолини қўшинлари Грециянинг Албания билан чегарасидаги грек қисмларига ҳужум қилди. Шу тариқа Греция фашист кучларига шиддатли қаршилик кўрсатиб, Иккинчи жаҳон урушига кирди.

Душманнинг сон жиҳатдан сезиларли даражадаги устунлигига қарамай, Греция Италия қўшинларининг ҳужумини қайтаришга ва ҳатто жанговар ҳаракатларни Албания ҳудудига кўчириб, қарши ҳужумга ўтишга муваффақ бўлди. Деярли тенг йўқотишлар билан етти ой давомида греклар бутун фронт чизиғи бўйлаб Италия қўшинларини муваффақиятли суриб чиқардилар.

Аммо 1941 йил баҳорида Муссолини томонида урушга фашистлар Германияси кирди ва кучлар мувозанати тенгсиз бўлиб қолди. Греция уч йилга оккупация остида қолди, аммо бу тўлиқ таслим бўлишни англатмас эди: грек қўшинларининг қолдиқлари Шимолий Африкада Вермахтга қарши курашни давом эттирдилар, 1942 йил ноябридан эса бутун Греция бўйлаб партизанлик ҳаракати авж олди.

1944 йил октябрида немис қўшинлари Грециядан олиб чиқиб кетилди, чунки Балканда ҳужум қилаётган совет қўшинлари уларни қамал қилиб қўйиши мумкин эди, ва Грецияга инглизлар кирди.

Фашист қўшинларига кўрсатилган қатъий зарба хотираси сифатида 28 октябрь Грецияда байрам ҳисобланади. Бу кунда мамлакат ўз қаҳрамонларини ёдга олади, уларнинг хотирасини шарафлайди ва фашизм ҳамда урушга «ЙЎҚ!» дейди.

Ҳар йили 28 октябрда Грецияда ҳарбий парадлар, оммавий сайиллар ва демонстрациялар ўтказилади. Кўплаб давлат муассасалари ва жамоат биноларида давлат байроқлари илгиланади.

Давлат байрамини грек диаспораси ҳам нишонлади, тадбир Тошкентдаги Грек маданият марказида бўлиб ўтди.

Байрам тадбирлари меҳмонларини Грециянинг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва Мухтор Элчиси Параскеви Цевелеки қутлади: «Охи — тарихий аҳамияти бугунги кунгача барча грекларнинг қалбини фахрга тўлдирадиган қисқа сўз. Бу сўзда бутун бир халқнинг, бу танлов оғир қурбонликларни талаб қилишини англаган ҳолда, ўз озодлиги ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш қатъияти мужассамлашган.

Бу «Йўқ» Пинд тоғларида аскарларимизнинг қони билан ёзилган эди. Буюк шоиримиз Одисеас Элитис «Албания фронтида ҳалок бўлган кичик лейтенант ҳақида қаҳрамонона ва элегик қўшиқ» поэмасида ёзганидек, Греция «ноқонуний оловга олов билан» жавоб берди».

Греция тилни, тарихни, маданиятни ва жамоавий хотирани жону дилдан сақлаб келаётган одамлар бор бўлган ҳар бир жойда яшайди. У хориждаги грекларнинг оилаларида, жамоаларида, мактабларида ва черковларида яшайди. Ва энг аввало, у авлоддан-авлодга ўтиб келаётган қадриятлар ва ғоялар мероси туфайли яшашда давом этмоқда.

«Бизнинг бош масъулиятимиз — ушбу хотирани келажак авлодларга етказишдир. Бизнинг бурчимиз — болаларга нафақат 1940 йилда нима содир бўлганини, балки нима учун бу воқеалар ҳали ҳам муҳим аҳамиятга эга эканини ўргатишдир. Улар ушбу «Йўқ» ортида ультиматумларга бўйсунмаган ва озодликни, у қанчалик қимматга тушиши ва сақлаб қолиниши мумкинлигини англаган ҳолда танлаган инсонлар турганини билишлари керак».

Диаспора вакилларига, Ўзбекистонда туғилган инсонларга мурожаат қилар экан, элчи шундай деди: «Сиз ўзингиз ўсиб-улғайган мамлакатдан узоқлашмаган ҳолда Грецияни севишингиз мумкин. Сиз грек келиб чиқишингиздан фахрланишингиз ва бир вақтнинг ўзида ўзингиз яшаётган жамият ривожига фаол ҳисса қўшишингиз мумкин. Сиз аждодларингизнинг тили, тарихи ва қадриятларини сақлаб қолган ҳолда, янги бир нарсани — ўз меросингизни яратишингиз мумкин».

Ахир диаспоранинг қадриятлари нафақат унинг Грециядан олисда грек ўзлигини сақлаб қолишидадир.

У шунингдек, Грецияни бошқа халқлар билан яқинлаштириш, ҳамкорлик учун янги имкониятлар очиш ва турли маданий ўзликлар тинч-тотув яшаши, бир-бирини бойитиши ва умумий манфаат келтириши мумкинлигини исботлаш қобилиятидадир.

«Охи» кунини нишонлашда грек диаспораси, жамоатчилик вакиллари иштирок этдилар, концерт дастурини эса грек маданият маркази ҳузуридаги мусиқа ва рақс жамоалари тақдим этдилар.