ТБС ОЛХни сотиб олди. Фойдаланувчилар учун нима ўзгаради?
ОЛХ Ўзбекистондаги энг йирик эълонлар платформаларидан бири бўлиб қолмоқда. Одамлар автомобиллар ва квартираларни сотадилар, ходимлар қидирадилар, хизматлар ва товарларни таклиф қиладилар. Баъзи тадбиркорлар ва хусусий сотувчилар учун платформа доимий савдо канали ва янги мижозлар манбаи бўлиб хизмат қилади.
ТБС ОЛХни сотиб олди: Платформа фойдаланувчилари учун нима о'згаради?
24-июл куни ТБС Банк Гроуп ОЛХ Узбекистан компаниясининг назорат улушини сотиб олишни якунлади. Харид ТБС ва Титан Инвестменц о'ртасидаги қо'шма корхона орқали амалга оширилди, улар ОЛХнинг О'збекистондаги бизнесининг 100 фоизини сотиб олди. ТБС ушбу қо'шма корхонада 50% ва битта улушга эгалик қилади.
Транзаксия тугагандан со'нг, фойдаланувчилар платформадаги келажакдаги о'згаришлар ҳақида саволлар беришди: бепул э'лонлар қоладими, реклама ва бошқа пуллик хизматлар нархи ошадими ва ТБС ва Пайме маҳсулотлари ОЛХда пайдо бо'ладими. Kun.uz ушбу саволларни ТБСга юборди.
ТБС дастлабки босқичда ОЛХнинг асосий иш тамойилларини о'згартириш режаси ё'қлигини ма'лум қилди. Платформа о'з брендини сақлаб қолади ва мустақил хизмат сифатида ишлашда давом этади.
Компания бошқарувни маҳаллий жамоага о'тказишни асосий о'згариш сифатида ко'рсатмоқда. ТБС бу О'збекистон бозорига қаратилган қарорларни қабул қилишни тезлаштиради ва ОЛХнинг маҳсулот ва маркетинг гуруҳларини кучайтиради, деб ҳисоблайди.
Фойдаланувчилар учун бу шуни англатадики, эгалик ҳуқуқи о'згаргандан со'нг дарҳол платформа фаолиятида сезиларли о'згаришлар кутилмайди.
Бироқ, хизмат нархлари масаласи очиқлигича қолмоқда. ТБС жорий тарифлар нома'лум муддатга сақланиб қолишини кафолатламайди. Компания Kun.uz нашрига платформа интеграциялашганлиги сабабли ОЛХ тарифлари ва тижорат шартлари қайта ко'риб чиқилишини ма'лум қилди.
"Аниқ қарорлар ҳали қабул қилинмаган; якуний шартлар кейинроқ аниқланади", деб баёнот берди компания.
Ҳозирча ОЛХ тарифларига ҳеч қандай о'згартиришлар э'лон қилинмаган. ТБС платформа интеграциялашганлиги сабабли тижорат шартлари қайта ко'риб чиқилишини ва фойдаланувчиларга ҳар қандай мумкин бо'лган о'згаришлар ҳақида олдиндан хабар берилишини та'кидлайди.
ОЛХ ойига 5 миллиондан ортиқ фаол фойдаланувчиларга ва тахминан 2 миллион фаол ро'йхатга эга.
Транзаксия тугагандан со'нг, ТБС охир-оқибат ОЛХ орқали молиявий ва то'лов хизматларини таклиф қилишни режалаштираётганини э'лон қилди. Компания платформада қайси аниқ маҳсулотлар пайдо бо'лишини ёки бу қачон содир бо'лишини ҳали ошкор қилмади.
Бироқ, компания ОЛХ фойдаланувчилари учун Пайме ёки ТБС Банкни мажбурий қила олмайди. Ушбу битим Рақобатни ривожлантириш ва исте'молчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қо'митаси томонидан дастлабки ко'риб чиқилди. Регулятор бир қатор шартлар асосида сотиб олишни ма'қуллади.
Хусусан, янги эгаси ОЛХ фойдаланувчиларини фақат Пайме ёки ТБС Банк орқали то'ловларни амалга оширишга мажбурламаслиги керак. Рақобатдош то'лов тизимларига тенг кириш имконияти берилиши керак. Шунингдек, ОЛХ ма'лумотларидан рақобатни чеклаш ёки гуруҳ компаниялари учун адолациз устунлик яратиш учун фойдаланиш тақиқланади.
Шунинг учун, ТБС молиявий хизматлари ишга туширилгандан кейин ҳам ОЛХ бошқа бозор иштирокчилари учун очиқ бо'либ қолиши керак.
ОЛХни сотиб олиш ТБСнинг О'збекистон бозоридаги бир қатор сотиб олишларини давом эттиради.
2019-йилда гуруҳ Пайме то'лов хизматининг 51 фоизини сотиб олиш орқали О'збекистон бозорига кирди. 2023-йил май ойида ТБС қолган 49 фоизни сотиб олди ва компаниянинг ягона эгасига айланди. Ушбу битим доирасида Пайме 113,6 миллион долларга баҳоланди.
2025-йил июн ойида ТБС чакана савдо автоматлаштириш хизмати бо'лган БИЛЛЗнинг назорат улушини сотиб олишга рози бо'лди. Гуруҳ дастлаб компаниянинг 53 фоизини 9 миллион долларга сотиб олди ва умумий битим қиймати, улушнинг янада ошишини ҳисобга олган ҳолда, 12 миллион долларгача етиши мумкин эди.
Кейинги йирик битим ОЛХ эди. ТБС платформани сотиб олиш режаларини 2025-йил август ойида эълон қилди ва тартибга солувчи органларнинг розилигини олгандан сўнг, битимни 2026-йил 24-июлда якунлади. Пайме ва БИЛЛЗдан фарқли ўлароқ, компания ОЛХ нархини ошкор қилмади.
Kun.uz нашрига берган жавобида ТБС буни битим тузилиши билан изоҳлади: ОЛХ тўғридан-тўғри банк томонидан эмас, балки Титан Инвестменц билан қўшма корхона орқали сотиб олинди.
Шунинг учун сотиб олиш кетма-кетлиги қуйидагича:
2019: ТБС Пайме устидан назоратни қўлга киритди.
2023: Паймени тўлиқ сотиб олди.
2025: БИЛЛЗ устидан назоратни қўлга киритди.
2026: Титан Инвестменц билан қўшма корхона орқали ОЛХ устидан назоратни қўлга киритди.
Шу билан бирга, гуруҳ о'з маҳсулотларини ишлаб чиқмоқда: ТБС Банк, Пайме Насия, ТБС Бусинесс ва суг'урта.
Шундай қилиб, ТБС о'з бизнесини ан'анавий мобил банк хизматларидан ташқари аста-секин кенгайтирмоқда. Пайме гуруҳга то'лов хизматини тақдим этади, БИЛЛЗ чакана савдо бизнеслари билан ишлайди ва энди ОЛХ катта э'лонлар платформасини қо'шмоқда.
ТБСнинг о'зи ОЛХни сотиб олиш рақамли экотизимни ривожлантириш ва янги сегментларга кириш стратегиясининг бир қисми эканлигини ва ма'лум бир рақобатчининг ҳаракатларига жавоб эмаслигини та'кидлайди.
ОЛХ о'з номини сақлаб қолади ва алоҳида фаолият юритишда давом этади. Сотиб олингандан со'нг дарҳол бепул э'лонларни ёки мавжуд тарифларни о'згартириш режаси ё'қ. Бироқ, келажакда тижорат шартлари қайта ко'риб чиқилиши мумкин ва ТБС ҳали уларнинг қандай бо'лишини э'лон қилмади.
Вақт о'тиши билан ОЛХ молиявий ва то'лов хизматларини ҳам ривожлантиришни режалаштирмоқда. Бироқ, регулятор ТБС Банк ёки Пайме маҳсулотларини мажбурий қилишни тақиқлади ва бошқа то'лов компаниялари учун тенг шароитларни сақлашни талаб қилди.
Ушбу харид амалда қанчалик муҳим бо'лиши ТБС о'зининг янги маҳсулотлари ва платформа нархларини якунлагандан со'нг аниқ бо'лади.