Тахминан 1,4 млн ўзбекистонлик хорижда ишламоқда. Меҳнат миграцияси географияси ўзгаряпти

Марказий банк шарҳида келтирилган Миграция агентлиги маълумотларига кўра, ҳозирда 1,4 миллионга яқин Ўзбекистон фуқароси дунёнинг 40 га яқин давлатида меҳнат қилмоқда.

**Миграция географияси ва демографик таркиб:**

* Хориждаги ўзбекистонлик меҳнат мигрантларининг қарийб 60 фоизи Россия Федерациясида ишлайди.

* Меҳнат мигрантларининг 398,9 минг нафари (28,6%) аёллар, 402,1 минг нафари (28,9%) эса ёшлардир.

**Меҳнат миграцияси йўналишларининг ўзгариши:**

Марказий банкнинг қайд этишича, ташқи меҳнат миграцияси географияси ўзгариб бормоқда. МДҲ давлатларига йўналиш 29 фоизга камайган бўлса, Европа минтақасига 42 фоизга, Шарқий Осиёга эса 26 фоизга ўсган. Бу шуни англатадики, Ўзбекистон фуқаролари эндиликда нафақат анъанавий йўналишлар (Россия, Қозоғистон, Жанубий Корея, Туркия) бўйича, балки Европа ва Осиё давлатларига ҳам фаолроқ йўл олмоқда.

**Халқаро ҳамкорлик:**

Миграция агентлиги ташкиллаштирилган ташқи меҳнат миграцияси бўйича 23 та давлат билан 48 та келишувга эга. 2025-2026-йилларда 14 та давлат билан 18 та ҳукуматлараро ва идоралараро битимлар тузилган. Шунингдек, 36 та давлатдан 325 дан ортиқ йирик иш берувчилар ва рекрутинг компаниялари билан ҳамкорлик йўлга қўйилган.

**Истиқболли ҳамкорлар ва янги йўналишлар:**

Марказий банк Германия, Буюк Британия, Италия, Испания, Швеция, Франсия, Болгария, Руминия, Словакия, Словения, Сербия, АҚШ ва Японияни истиқболли ҳамкорлар қаторига киритган. АҚШ, Италия, Швеция, Франсия ва Словения ташкиллаштирилган миграциянинг янги йўналишлари сифатида пайдо бўлган.

**Ишга жойлаштириш соҳалари:**

Ҳамкорлик доирасида Ўзбекистондан ищиларни савдо ва хизмат кўрсатиш, соғлиқни сақлаш ва ижтимоий хизматлар, транспорт ва логистика, қишлоқ хўжалиги, саноат ва ишлаб чиқариш, қурилиш, пайвандлаш ва металлга ишлов бериш, ёғочсозлик, нефт-газ ва тоғ-кон саноати каби соҳаларга жалб қилиш режалаштирилган. 2026-йил бошидан буён 124,5 минг нафар фуқаро хорижда юқори маошли иш ўринларига жойлаштирилган.

**Келажакдаги тенденсиялар ва демографик омиллар:**

Марказий банк меҳнат миграциясининг келгусида кенгайишини ривожланган мамлакатлардаги демографик ўзгаришлар билан боғламоқда. Ҳисоб-китобларга кўра, Марказий Осиёда меҳнатга лаёқатли ёшдаги аҳоли динамикаси иқтисодий ўсишга ҳар йили тахминан 1 фоиз пункти қўшиши мумкин, Шимолий Европада эса бу омил иқтисодий ўсишни тахминан 0,7 фоиз пунктига камайтириши мумкин. Бу тафовут Марказий Осиёдан Европа ва ищи кучи қариб бораётган бошқа мамлакатларга меҳнат коридорларини кенгайтириш учун иқтисодий замин яратади.

**Ищи кучи танқислиги прогнозлари:**

* 2030-йилга бориб Европада ищи кучи танқислиги 7,5-10,5 миллион кишини ташкил этиши кутилмоқда. Муҳандислик, юқори технологик ишлаб чиқариш, инфратузилма қурилиши, транспорт ва логистика, қишлоқ хўжалиги, тиббиёт, ИТ, туризм ва хизмат кўрсатиш соҳаларида мутахассисларга талаб ортиши прогноз қилинмоқда.

* Германияда ҳар йили камида 400 минг нафар малакали мигрантлар оқимининг йўқлиги мамлакат ЯИМ ўсишига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

* Шимолий Европа мамлакатларида "яшил" металлургия, шамол энергетикаси ва ахборот технологиялари бўйича мутахассисларга талаб ортиши кутилмоқда.

* Соғлиқни сақлаш ва қарияларни парвариш қилиш соҳалари энг истиқболли йўналишлардан бири сифатида қайд этилган. Германияда 2030-йилга бориб парваришга муҳтожлар сони 5,7 миллион кишига етиши, бу эса қарийб 500 минг қўшимча ходимга эҳтиёж туғдириши мумкин. Буюк Британияда эса яна тахминан 90 минг нафар парвариш қилувчи ходим талаб этилиши мумкин.

* Японияда парваришлаш, қишлоқ хўжалиги ва қурилиш соҳаларида 6-7 миллион ищи етишмовчилиги, Жанубий Кореяда эса кемасозлик, металлсозлик, электроника ва саноат тармоқларида 1,2-1,5 миллион ищи танқислиги прогноз қилинмоқда.

* "Яшил" энергетика соҳасида ҳам талаб ўсади. Германияда қуёш панеллари ва шамол турбиналарини ўрнатиш бўйича мутахассислар, шунингдек, техниклар, механиклар, экология муҳандислари ҳамда электр ва автопилотли транспорт бўйича мутахассислар етишмовчилиги 300 минг кишини ташкил қилиши баҳоланмоқда.

**Форс ва Араб кўрфази мамлакатлари:**

Марказий банк Форс ва Араб кўрфази мамлакатларини алоҳида таъкидлаб ўтган. Иқтисодиётни диверсификация қилиш дастурлари, жумладан, Висион 2030 амалга оширилиши фонида Саудия Арабистонида қўшимча 1,5-2 миллион ищига, БААда эса тахминан 1 миллион ходимга талаб шаклланиши мумкин. Саудия Арабистонида қурилиш ва техник мутахассисларга, шунингдек, ўрта тиббиёт ходимларига юқори талаб кутилмоқда. БААда эса меҳмонхона ва ресторан бизнеси, туризм, хизмат кўрсатиш, авиация ва логистика учун малакали кадрларга талаб ортади.

**Хулоса:**

Марказий банкнинг ҳисоблашича, ташкиллаштирилган меҳнат миграциясини янада ривожлантиришда Ўзбекистон жаҳон меҳнат бозоридаги демографик ва таркибий ўзгаришларни ҳисобга олиши ҳамда ищи кучига юқори талаб кутилаётган янги географик ва касбий йўналишларга эътибор қаратиши лозим.

**Олдинги маълумотлар:**

Тўрт ой муқаддам президент иштирокидаги йиғилишда Миграция агентлиги хорижда 1,2 миллионга яқин Ўзбекистон фуқароси меҳнат қилаётганини маълум қилганди. 2025-йилнинг январида агентлик бундан юқорироқ кўрсаткични – 1,34 миллиондан ортиқ кишини келтирган. Ўшанда тахминан 600 минг нафар фуқаро Россияда, қолганларнинг катта қисми эса Қозоғистон ва Туркияда ишлаётгани хабар қилинганди. Аёллар умумий меҳнат мигрантлари сонининг 20 фоизини, яъни 268 мингга яқин кишини ташкил қилган.