Суд бошқарувчилари палатаси раиси беш йилга сайланади
Ўзбекистонда Суд бошқарувчилари ассоциацияси негизида барча суд бошқарувчиларининг мажбурий аъзолигига асосланган Суд бошқарувчилари палатасини ташкил этиш таклиф қилинмоқда. Палата суд бошқарувчилари фаолиятини мувофиқлаштиради, уларнинг касбий тайёргарлиги ва малакасини оширади, касб этикасига риоя этилишини назорат қилади ҳамда давлат органлари ва судларда уларнинг манфаатларини ҳимоя қилади.
**Суд Бошқарувчилари Палатаси Раиси Беш Йил Муддатга Сайланади**
Вазирлар Маҳкамасининг "Тўловга қобилияцизлик соҳасида давлат бошқарувини амалга оширишда фуқаролик жамияти институтлари фаолияти самарадорлигини ошириш тўғрисида"ги қарори лойиҳаси ишлаб чиқилди. Ушбу ҳужжат Ўзбекистон Президентининг 2026-йил 6-майдаги ПФ–78-сонли "Тўловга қобилияцизлик институтини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги фармони ҳамда ПҚ–172-сонли "Тўловга қобилияцизлик соҳасида давлат бошқаруви тизимини ислоҳ қилиш чора-тадбирлари тўғрисида"ги қарорининг ижросини таъминлашга қаратилган.
Лойиҳага кўра, Ўзбекистон Суд Бошқарувчилари Ассоциацияси негизида Ўзбекистон Суд Бошқарувчилари Палатаси ташкил этилади. Барча суд бошқарувчилари ушбу Палатага аъзо бўлиши мажбурий ҳисобланади.
Палата юридик шахс мақомига эга нотижорат ташкилот бўлиб, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги ҳудудий бўлинмалари билан биргаликда суд бошқарувчиларини бирлаштирувчи ягона ўзини ўзи бошқариш тизимини ташкил этади. Палата суд бошқарувчиларининг қонунчиликка мувофиқ амалга оширадиган фаолиятига аралашмаслик принсипи асосида ишлайди.
Ташкилот суд бошқарувчиларининг кириш ва аъзолик бадаллари, ҳомийлик маблағлари, халқаро ташкилотлар грантлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилиши кўзда тутилган. Шунингдек, янги Палата Ўзбекистон Суд Бошқарувчилари Ассоциациясининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари бўйича ҳуқуқий вориси бўлади.
Палатанинг асосий вазифаларидан бири суд бошқарувчилари фаолиятини мувофиқлаштириш ва соҳада ягона амалиётни шакллантиришдан иборат. У суд бошқарувчиларининг касбий тайёргарлиги ва малакасини оширишни ташкил этади, улар фаолиятига оид статистик маълумотларни тўплайди ва таҳлил қилади, ижобий тажрибаларни оммалаштиради ҳамда услубий ёрдам кўрсатади. Палата тўловга қобилияцизлик соҳасига оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда ҳам иштирок этади.
Бундан ташқари, давлат органлари, бошқа ташкилотлар ва судларда суд бошқарувчиларининг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ифодалаш ва ҳимоя қилиш Палатанинг вазифаларидан бири бўлади. Лойиҳада суд бошқарувчилари томонидан касб этикаси ва касбий мажбуриятларга риоя этилишини мониторинг қилиш ҳам белгиланган. Зарур ҳолларда Палата суд бошқарувчисининг касбига лойиқлиги масаласини кўриб чиқиш ҳақида Адлия вазирлиги ҳузуридаги Тўловга қобилияцизлик ишлари агентлигига таклиф киритиши мумкин. Шунингдек, Палатага суд бошқарувчиларининг касбий одоб-ахлоқ қоидаларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш тавсия этилмоқда.
Суд бошқарувчилари фаолиятини ҳар йили тузиладиган рейтинг асосида баҳолаш ҳам режалаштирилган. Уларнинг касбий одоб-ахлоқ қоидаларига риоя этиши ҳам мунтазам мониторинг қилинади. Лойиҳага мувофиқ, суд бошқарувчиларининг малакасини камида ҳар икки йилда бир марта ошириш ташкил этилиши керак.
Палата суд бошқарувчиларини тайёрлашда иштирок этиш ва уларни тайёрлаш бўйича намунавий ўқув дастурларини келишиш ҳуқуқига ҳам эга бўлади. Шунингдек, суд бошқарувчиларининг йўл қўйиладиган иш юкламаси нормаларини ҳамда тўловга қобилияцизлик соҳасидаги норматив-ҳуқуқий қоидалар ва услубий тавсияларни қамраб олувчи стандартларни ишлаб чиқишда иштирок этади.
Палатага аъзолик бадали миқдори, шунингдек, унинг асосий фаолияти доирасида кўрсатиладиган пуллик хизматлар рўйхати ва нархлари Тўловга қобилияцизлик ишлари агентлиги билан келишилган ҳолда тасдиқланиши таклиф қилинмоқда.
Суд Бошқарувчилари Палатасининг юқори органи Умумий йиғилиш бўлади. Умумий йиғилишлар оралиғида Палата фаолиятига Кенгаш умумий раҳбарлик қилади. Бошқарув эса унинг ижро этувчи органи ҳисобланади.
Палата раиси ташкилотнинг кундалик фаолиятига яккабощилик асосида раҳбарлик қилувчи юқори мансабдор шахс бўлади. Раис Тўловга қобилияцизлик ишлари агентлиги директори томонидан тақдим этилган суд бошқарувчилари орасидан Палатанинг Умумий йиғилиши томонидан беш йил муддатга сайланади.
Қорақалпоғистон Республикаси, барча вилоятлар ва Тошкент шаҳрида юридик шахс мақомига эга ҳудудий бўлинмалар ташкил этилади. Уларнинг раҳбарлари Палата Кенгаши томонидан лавозимга тайинланади ва озод этилади.
Лойиҳада Адлия вазирлигига икки ой муддатда амалдаги Суд Бошқарувчилари Ассоциацияси ва унинг ҳудудий бўлинмаларини қайта рўйхатдан ўтказиш вазифаси юклатилмоқда. Шунингдек, вазирлик Палата ташкил этилишига услубий ва ҳуқуқий кўмак кўрсатади.
2027-йил 1-январга қадар Суд Бошқарувчилари Палатасига Тўловга қобилияцизлик ишларини юритишнинг ягона электрон платформасидан доимий фойдаланиш имкониятини яратиш режалаштирилган. Тўловга қобилияцизлик ишлари агентлиги эса ўз вазифа ва функсияларини бажариш бўйича Палатага давлат ижтимоий буюртмаларини бериб боради.
Лойиҳада Суд Бошқарувчилари Палатаси ва унинг ҳудудий тузилмаларини тегишли адлия органлари биноларига текин фойдаланиш ҳуқуқи асосида жойлаштириш ҳам назарда тутилган. Адлия вазирлиги уч ой ичида Палата сўровига асосан унинг фаолиятини ташкил этиш учун зарур маблағ ажратиши, Палата ва ҳудудий бўлинмаларни мебел, компютер ҳамда бошқа моддий-техник воситалар билан жиҳозлаши таклиф этилмоқда. Шунингдек, Суд Бошқарувчилари Палатаси раисини битта хизмат автомобили билан таъминлаш чоралари кўрилиши белгиланган.
Қарор лойиҳасининг бажарилишини назорат қилиш адлия вазири зиммасига юклатилиши назарда тутилмоқда.