Шимолий Корея ва Хитой 12 йиллик кечикишдан сўнг янги кўприкни очди
Йирик савдо йўлига айланиши кутилаётган автомобиль кўпригининг очилиши ҳақида Хитой давлат оммавий ахборот воситалари хабар берди.
Шимолий Корея ва Хитой 12 йиллик кечикишдан сўнг янги кўприкни очди
Хитой давлат медиасининг хабар беришича, Хитойни Шимолий Корея билан боғлайдиган ва йиллар давомида кечиктирилган автомобиль кўприги энди очилди, чунки икки азалий иттифоқчи ўртасидаги савдо алоқалари жадал яхшиланмоқда.
Янги Ялуцзян кўприги Хитойнинг чегарадош Даньдун шаҳридан Шимолий Кореянинг Синыйчжу шаҳригача 3 км (1,9 миля) масофага чўзилган бўлиб, икки мамлакат ўртасидаги асосий қуруқликдаги савдо йўналишига айланиши кутилмоқда.
Кўприк аслида 2014 йилда очилиши керак эди, аммо Пекин билан алоқалар совуқлашгани сабабли Шимолий Корея ўз йўллари ва божхона объектларидаги ишларни тўхтатгач, унинг ишга туширилиши номуайян муддатга қолдирилган эди.
Экспертларнинг таъкидлашича, пайшанба куни кўприкнинг очилиши, гарчи кескинлик сақланиб қолаётган бўлса-да, Пекин ва Пхеньян ўртасидаги муносабатларнинг янада жонланганидан далолат беради.
Янги Ялуцзян кўприги Минтақанинг Япон империяси томонидан оккупация қилиниши даврида, 1937 ва 1943 йиллар оралиғида қурилган бир неча ўн йиллик Хитой-Корея дўстлик кўпригига муқобил таклиф этади.
Хитой Ташқи ишлар вазирлиги нотиғи Мао Нин чоршанба куни Янги Ялуцзян кўприги икки қўшни ўртасидаги «ўзаро боғлиқликнинг муҳим объекти» эканини айтди ва янги йўналиш «савдо ва одамлар ўртасидаги алмашинувни янада енгиллаштиришини» қўшимча қилди.
Хитой Шимолий Кореянинг энг йирик савдо ҳамкори ва Пхеньяннинг ядровий қурол дастури сабабли жорий этилган оғир халқаро санкцияларга қарши муҳим ҳаёт манбаидир.
Ўтган йили икки мамлакат ўртасидаги савдо айланмаси 2,7 миллиард долларга етиб, пандемиядан олдинги даражага қайтди, гарчи бу асосан Хитойнинг Шимолий Кореяга экспорт қилиши ҳисобига юз берган бўлса-да.
Хангук Хорижий тадқиқотлар университетининг Хитойшунослик профессори Кан Жун Ён BBCга БМТнинг Шимолий Кореяга қарши санкциялари ўз кучида қолар экан, чегаралараро савдонинг кескин ва тўсатдан ошиши «эҳтимолдан йироқ»лигини айтди.
«Пхеньян шунингдек, Хитой импортининг тўсатдан кўпайишидан ва бу Хитойнинг ички бозорга таъсирини сезиларли даражада кенгайтиришидан эҳтиёт бўлмоқда», деб қўшимча қилади у.
«Хитой бу хавотирлардан яхши хабардор, шунинг учун савдо секин-аста ўсиши эҳтимоли юқорироқ».
Пекин ва Пхеньян ўзаро мудофаа шартномаси — Хитой исталган мамлакат билан тузган ягона шартнома — билан боғланган азалий иттифоқчилардир ва уларнинг муносабатлари одатда «лаб ва тиш каби яқин» деб таърифланади.
Шунга қарамай, бу иттифоқ келишмовчиликлардан холи бўлмаган.
Икки қўшни фақат сўнгги йилларда, Пекиннинг Пхеньяннинг ядровий қурол дастурига бўлган сабри тугаган 2010-йилларнинг асосий қисмини белгилаб берган совуқлик давридан ўтиб олди.
Хитой Шимолий Кореянинг ядровий ишланмаларига юмшоқроқ ёндаша бошлагани сабабли дўстлик яна иший бошлади.
«Шунчаки бир ўн йиллик олдин Пекин Шимолий Кореянинг ядро қуролига эга бўлишини очиқчасига танқид қилган ва ҳақиқатан ҳам Пхеньянни ядросизланишга чақирган бўлса, эндиликда Хитой бу борада деярли ҳеч нарса демаяпти», дейди Оксфорд университети ўқитувчиси Эдвард Ҳауэлл BBCга.
Air China пандемия туфайли олти йиллик танаффусдан сўнг март ойида Пекин ва Пхеньян ўртасида тўғридан-тўғри парвозларни қайта йўлга қўйди. Ўша ойнинг ўзида икки мамлакат ўртасида йўловчи поездлари қатнови ҳам қайта тикланди.
Шу билан бирга, Пекин Пхеньян ва Москва ўртасида Украина уруши бошланганидан бери кескин кенгайган ўсиб бораётган дўстликни диққат билан кузатмоқда.
Ўтган ойда Шимолий Корея ва Россия ўзларининг биринчи автомобиль кўпригини очди, Россия давлат медиасининг хабар беришича, бу кунига 300 тагача транспорт воситаси ва 2000 дан ортиқ кишининг ўтишига имкон беради.
Пайшанба куни Янги Ялуцзян кўпригининг очилиши Пекин алоқаларни мустаҳкамлашга ва Пхеньяннинг олдиндан айтиб бўлмайдиган ҳукуматига ўз таъсирини қайта тиклашга интилаётган бир пайтда юз бермоқда.
Хитой Президенти Си Цзиньпиннинг бу йилги биринчи давлат ташрифи июнь ойида Пхеньянга бўлиб ўтди ва у ерда Шимолий Корея етакчиси Ким Чен Ын билан учрашди.
«Янги Ялуцзян кўпригининг очилиши икки томонлама муносабатлар яхшиланаётганини ва Си Цзиньпиннинг июнь ойида Шимолий Кореяга ташрифи шунчаки рамзий маънога эга эмаслигини кўрсатади», дейди Сеулдаги Ихва университети профессори Лейф-Эрик Исли.
«Бироқ узоқ давом этган кечикиш, жумладан Шимолий Кореянинг пандемиядаги ўз-ўзини яккалаб қўйиши ва ички ижтимоий-иқтисодий тазйиқлари Пхеньян Пекин учун қанчалик қийин ҳамкор бўлиши мумкинлигини кўрсатади».