Сайлов чақириқлари кучайган бир пайтда Венесуэла ўнлаб сиёсий маҳбусларни озод қилди
Бир қатор диссидентларнинг узоқ муддатли қамоқдан озод этилиши мамлакат муваққат раҳбарининг АҚШ президенти билан учрашганидан бир неча кун ўтиб юз берди.
Венесуэла сайловлар ўтказилиши бўйича босим кучайиб бораётган бир пайтда ўнлаб сиёсий маҳбусларни озод қилди
Маҳбусларни озод қилиш ва эркин сайловлар ўтказиш янги маъмуриятнинг АҚШ олдида олган иккита асосий мажбурияти эди
Инсон ҳуқуқлари ташкилотларининг маълум қилишича, Венесуэла расмийлари мамлакат муваққат раҳбари Нью-Йоркда АҚШ Президенти Дональд Трамп билан учрашганидан бир неча кун ўтиб, кўплаб сиёсий маҳбусларни озод қилган.
Шанба куни эрталаб озод қилинганлар орасида 2018 йилда собиқ президент Николас Мадурони ўлдиришга суиқасд уюштиришда айбланиб, беш йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинган Уайлдер Васкес ҳам бор.
Муваққат президент Делси Родригес сешанба куни БМТ Бош Ассамблеясида шу йил бошида Мадурони қўлга олган Трамп билан музокаралар ўтказганидан сўнг, мухолифат вакиллари эркин сайловлар ўтказиш чақириқларини яна бир бор янгиладилар.
Унинг маъмурияти бундан аввал Мадуро қўлга олинганидан кейин ярашув ҳаракатлари доирасида юзлаб маҳбусларни озод қилган эди.
Бироқ, Родригес дастур «якунига етаётганини» айтганидан кейин, апрель ойида бу озод қилишлар жуда секинлашди.
Венесуэла ҳукумати охирги озод қилишлар бўйича ҳеч қандай баёнот бермади ва бу АҚШ президенти билан суҳбатга боғлиқ ёки боғлиқ эмаслигини ҳам айтмади.
«Foro Penal» ҳуқуқбонлик ташкилоти вице-президенти Гонсало Химиоб шанба куни эрталаб Венесуэланинг бир нечта тергов ҳибсхоналаридан «сезиларли даражадаги» сиёсий маҳбуслар озод қилинганини айтди.
«Foro Penal» 2019 йил июнь ойидан бери асоссиз равишда ҳибсда ушлаб турилгани айтилган Мигель Кастильо Седеньо озод этилганини тасдиқлади.
Шунингдек, полиция ходимининг ўлимига алоқадорликда айбланиб, тўққиз йил давомида қамоқда сақланган Франк Кабаньяс ҳам озод қилинди. «Foro Penal»нинг билдиришича, ўтган йили оила аъзолари унинг соғлиғида муаммолар борлигини маълум қилганига қарамай, у ҳибсда қолаётган ягона гумонланувчи эди.
Мухолифат ва инсон ҳуқуқлари ташкилотлари Мадуро ҳукумати йиллар давомида сиёсий маҳбусларни ҳибсда ушлаб туришдан норозиликни бостириш ва танқидчиларни жим қилиш учун фойдаланганини айтишган.
Родригес АҚШнинг хайрихоҳлигини қозонишга интилиш билан бирга, ўз муваққат ҳукуматини сиёсий мухолифликка нисбатан бағрикенгроқ қилиб кўрсатишга ҳаракат қилди. Маҳбусларни озод қилиш дастури унинг маъмурияти томонидан АҚШга берилган асосий ён босиш эди.
Бироқ, унинг ушбу дастурни тугатиш ҳақидаги қарори мухолифат ва ҳуқуқбон гуруҳларнинг танқидига учради. «Foro Penal»нинг маълум қилишича, дастур мамлакатдаги сиёсий маҳбусларнинг ярмидан ками озод қилинган бир пайтда тўхтатилган.
Родригес ҳукумати мухолифатчилар қамоққа олинганини инкор этишда давом этмоқда. У маҳбусларнинг озод этилишини хайрихоҳлик ва ярашув ифодаси деб атади.
Венесуэла Ички ишлар вазири Диосдадо Кабельо — Мадуронинг авторитар бошқаруви билан чамбарчас боғлиқ бўлган вазир — муваққат президентнинг Трамп билан учрашувини «тинчлик дипломатиясининг буюк ғалабаси» деб атади.
Аммо мухолифат вакиллари бу учрашувни танқид қилиб, буни уларнинг тезкор сайловлар ўтказиш ҳақидаги (илгари АҚШ томонидан қўллаб-қувватланган) чақириқларини рад этиш деб баҳоладилар.
Венесуэла давлат нефть компаниясининг собиқ раҳбари ва мухолифат шарҳловчиси Педро Марио Бурелли икки дунё етакчисини «уятсиз қўғирчоқ ва унинг виждонсиз ҳамда нолойиқ қўғирчоқбози» деб атади ва қўшимча қилди: «Вашингтоннинг қўпол ва танлаб ёндашадиган назорати остида Венесуэлада деярли ҳеч нарса ўзгармади».
Венесуэлада 2024 йилда бўлиб ўтган ва расмий натижаларга кўра Мадуро ғалаба қозонган охирги сайловлар сохталаштирилган деб кенг миқёсда баҳсларга сабаб бўлган эди. Мухолифат ҳисоб-китобларига кўра, Мачадо номзоди тақиқланганидан кейин сайловда қатнашган уларнинг номзоди 70% овоз тўплаган.
Шунга қарамай, Трамп маъмурияти январь ойида Мадуро қўлга олиниб, гиёҳванд моддалар контрабандаси айблови билан судга тортилганидан кейин, мухолифат етакчиси Мария Корина Мачадони эмас, балки Мадуронинг собиқ вице-президенти Родригесни унинг вориси сифатида қўллаб-қувватлади.
Ўша пайтда таҳлилчилар бу қарорни АҚШнинг сайловлар ўтказилгунга қадар Венесуэлада қисқа муддатли барқарорликни танлаши деб баҳолаган эди.
Родригес пайшанба куни БМТ Бош Ассамблеясидаги нутқидан фойдаланиб, қачон бўлишини айтмасдан, «Венесуэлада сайловлар бўлишини» яна бир бор такрорлади.