Саудияда бир километрдан баланд минора қурилмоқда
Саудия Арабистонида қурилаётган Жеддаҳ Товер минорасининг тахминан учдан бир қисми лойиҳа ҳисоб-китобларидаги шароитларда атмосферанинг чегара қатламидан юқорида жойлашади. Лойиҳанинг етакчи муҳандиси Жон Перонтонинг айтишича, бундай баландликда шамолнинг хусусиятлари ўзгариши сабабли махсус иқлим моделлари ва аеродинамик синовлар талаб этилган.
Саудияда бир километрдан баланд минора қад ростламоқда
Қизил денгиз бўйида бунёд этилаётган ушбу миноранинг лойиҳавий баландлиги бир километрдан ошади. Берилган маълумотларга кўра, қурилиш ҳозирда 462 метрга ва 115-қаватга етган. Бинони тўлиқ якунлаш учун уни яна ярим километрдан ортиқ баландлаштириш зарур. Фисчер компанияси ва лойиҳа иштирокчилари қурилишни 2028-йилда тугатишни режалаштирмоқда.
Тҳорнтон Томасетти компаниясининг бошқарувчи директори ва лойиҳа раҳбари Жон Перонтонинг изоҳ беришича, одатий қурилиш меъёрлари бундай улкан бинонинг барча қисмларига шамол таъсирини етарли даражада акс эттира олмайди. Шу сабаб муҳандислар махсус иқлим моделларини ишлаб чиққан ва аеродинамик қувурда кенг кўламли синовлар ўтказган.
Перонтонинг таъкидлашича, атмосферанинг чегара қатламидан юқорида кучли шамоллар кўпроқ кузатилиши мумкин. Бироқ конструксияга тушадиган ҳисобий энг катта юкламалар ер юзасига яқин, ҳаво оқими кўпроқ уюрмаланадиган ҳудуддагидан ҳам пастроқ бўлиши мумкин.
Миноранинг шакли шамол таъсирини камайтиришга мослаштирилган. Марказий ўзакдан учта қанот чиқади, бинонинг кўндаланг кесими эса юқорига кўтарилган сари торайиб боради. Бу шакл шамол уюрмаларининг минорага бутун баландлиги бўйлаб бир хил таъсир қилишини чеклайди.
Атмосферанинг чегара қатлами — ер юзасининг бевосита таъсири сезиладиган қуйи ҳаво қатлами. Унинг баландлиги доимий эмас: сутка вақти, об-ҳаво, ҳарорат, шамол ва ер юзасининг хусусиятларига қараб ўзгариб туради.
Шу сабабли миноранинг учдан бир қисми ушбу қатламдан юқорида бўлиши ҳақидаги баҳо муайян ҳисобий шароитларга тегишли. Бу бино атмосферадан ташқарига чиқишини англатмайди.
Қурилиш майдонида баландликдан ташқари бошқа мураккабликлар ҳам мавжуд. Қизил денгизга яқинлик сабабли ускуналар ва бирикмалар юқори ҳарорат, намлик ҳамда шўр ҳаво таъсирига дуч келмоқда.
Германиянинг Фисчер компанияси лойиҳа учун кимёвий маҳкамлаш тизимлари ва юқори мустаҳкамликдаги пўлат анкерларни етказиб бермоқда. Улар маҳкамланган элементлардан тушадиган юкламани бетонга узатади. Компания бундай муҳитда бирикмаларнинг узоқ муддат ишончли ишлаши муҳимлигини таъкидлаган.
Жеддаҳ Товернинг асосий конструксияси темир-бетондан лойиҳаланган. Ўзаро боғланган деворлар вертикал ва ёнлама юкламаларни қабул қилади.
Минора пойдеворида қалинлиги беш метр бўлган темир-бетон плита жойлашган. У диаметри тахминан 1,8 метр бўлган 270 та бурғилаб қуйилган қозиққа таянади. Энг чуқур қозиқлар 105 метргача туширилган.