Россия–Украина уруши: Путин айтаётган “реал вазият” қандай?
Россия президенти Украина билан музокарага тайёрлиги, лекин бунда фронтдаги реал вазиятга асосланиш кераклигини айтди. Киев эса амалдаги фронт чизиғида жангларни тўхтатишни таклиф қилмоқда. Икки позиция ўхшашдек туюлса-да, аслида Москва ҳали эгаллаб ололмаган, лекин ўз ҳудуди деб ҳисоблаётган ерларнинг берилишини талаб қилмоқда. Бу эса “тинчликка тайёрлик” ҳақидаги янги гаплар ҳам риторик эканини кўрсатади.
Россия-Украина можароси: Путиннинг "ҳақиқий вазият" деганда нимани назарда тутади?
Россия президенти Украина билан музокараларга тайёрлигини билдирди, аммо бу жараён фронтдаги "ҳақиқий вазият"га асосланиши кераклигини та'кидлади. Киев эса ҳозирги фронт чизиг'ида жангларни то'хтатишни таклиф қилмоқда. Гарчи бу икки позиция о'хшашдек туюлса-да, аслида Москва ҳали то'лиқ эгаллаб олмаган, аммо о'з ҳудуди деб ҳисоблаётган ерларнинг берилишини талаб қилмоқда. Бу эса "тинчликка тайёрлик" ҳақидаги со'нгги баёнотларнинг риторик хусусиятга эга эканлигини ко'рсатади.
"Геосиёсат" дастурида сиёсий таҳлилчилар ушбу мавзуни муҳокама қилдилар.
Абдували Сойибназаровнинг та'кидлашича, қарийб то'рт ярим йилдан бери ҳам Владимир Путин, ҳам Украина президенти Володимир Зеленский музокараларга тайёр эканликларини айтиб келишмоқда. Бироқ, ҳар икки томоннинг музокараларга қо'ядиган шартлари ва масалага ёндашувлари кескин фарқ қилади.
Владимир Путин музокаралар аввало фронтдаги реал вазиятни ҳисобга олиши кераклигини та'кидламоқда. Унинг позициясига ко'ра, Россия фронтда аста-секин олдинга силжиётган экан, келишув шартлари ҳам айнан жанг майдонидаги вазиятдан келиб чиқиши керак. Россия Донбасс, шунингдек, Запорожье ва Херсон вилоятларини то'лиқлигича о'з ҳудуди деб ҳисоблайди. Москва ушбу ҳудудларнинг Россияга қо'шилганини халқаро ҳамжамият ва Украина тан олишини талаб қилиб келмоқда. Луганск вилоятининг деярли то'лиқ Россия назоратига о'тгани ҳам Кремлнинг музокара позициясида муҳим омил сифатида ко'рилмоқда.
Шу сабабли, Путиннинг "музокараларга тайёрмиз" деган баёнотини ён беришга тайёрлик сифатида қабул қилиш қийин. Аксинча, Кремлнинг асосий позицияси о'згармаган: "музокаралар Россиянинг фронтдаги ютуқлари ва ҳудудий талабларини ҳисобга олган ҳолда олиб борилиши керак". Демак, Путин музокараларга тайёрлигини билдираётган бо'лса-да, бу Россия аввалги талабларидан воз кечганини англатмайди.
Шуҳрат Расулнинг со'зларига ко'ра, Владимир Путин Россия музокараларга тайёрлигини айтмоқда, лекин унинг та'кидлашича, Украина томонидан илгари сурилаётган "экзотик таклифлар" Москва учун мақбул эмас. Бу ерда асосий савол томонларнинг "реал вазият" ҳақидаги талқини нимаси билан фарқ қилишида. Украина бир йилдан ортиқ вақт давомида урушни фронтдаги амалдаги то'қнашув чизиг'ида то'хтатиш ёки музлатиш таклифини илгари суриб келмоқда. Путин эса келишув фронтдаги вазият, я'ни "ердаги реаллик"дан келиб чиқиши кераклигини айтмоқда.
Аслида, Зеленский таклиф қилаётган фронт чизиг'ини сақлаб қолиш ҳам ердаги реал вазиятнинг о'зи. Бироқ Кремл "реал вазият" деганда бошқа нарсани назарда тутмоқда. Путин талқинига ко'ра, Россия да'во қилаётган, аммо ҳозир Украина назоратида бо'лган ҳудудлар ҳам музокаралар доирасида Россияга берилиши керак. Масалан, Краматорск, Славянск ва Константиновка ё'налишларида жанглар давом этмоқда. Донбасснинг Россия назоратига о'тмаган қисми ҳали ҳам Украина қо'лида. Демак, Путин учун "реал вазият" шунчаки амалдаги фронт чизиг'ини музлатиш эмас, балки Россиянинг ҳудудий да'воларини ҳам келишувга киритишни англатади.