Россия Украина билан урушда 16 мингдан ортиқ тинч аҳолини ҳибсга олди — БМТ

БМТ маълумотларига кўра, Россия Украина билан урушда 16 мингдан зиёд тинч аҳолини ҳибсга олган ва улар ҳозиргача озодликдан маҳрум. Уларнинг аксарияти ташқи дунё билан алоқасиз ва халқаро ҳуқуққа зид равишда ушлаб турилибди. Бу ҳақда АП Невс хабар берди.

БМТ бош котибининг инсон ҳуқуқлари бўйича ўринбосари Клаудия Фуентес Ҳулио Россия томонидан украиналик тинч аҳоли ва ҳарбий асирларга нисбатан кенг кўламли ва тизимли қийноқлар, шафқациз муносабат, жумладан, жинсий зўравонлик давом этаётганини таъкидлади.

У бу маълумотни 10-август куни Латвия ва Буюк Британия ташаббуси билан чақирилган БМТ Хавфсизлик кенгашининг норасмий йиғилишида эълон қилди. Йиғилиш 2022-йил феврал ойида Россия бошлаган урушда қўлга олинган тинч аҳоли ва ҳарбийларнинг оғир аҳволига бағишланди. Россия доимий аъзо бўлган кенгаш ушбу гувоҳликларни тинглади.

БМТ инсон ҳуқуқлари ходимлари уруш бошланганидан бери озод этилган 910 нафар украиналик ҳарбий асир ва 403 нафар тинч аҳоли вакиллари билан суҳбатлашган. Халқаро ташкилот Россиядаги ҳибсхоналарга ташриф буюра олмаган. Ҳисоблаб чиқилган рақамда неча киши катталар ёки болалар экани кўрсатилмаган.

БМТ расмийсининг сўзларига кўра, украиналик ҳарбий асирларнинг 95 фоиздан ортиғи ва ушланган тинч аҳолининг 85 фоизи қийноққа солингани ёки шафқациз муносабатга учраганини билдирган. Шунингдек, улар жинсий тазьиқлар ва инсоний бўлмаган шароитлар, жумладан, овқат бермаслик ва тиббий ёрдам кўрсатмаслик ҳақида гапирган.

Женевадаги инсон ҳуқуқлари идораси 129 нафар украиналик ҳарбий асир асирликнинг бошида қатл этилганини ва 48 нафар ҳарбий асир қийноқлар ҳамда тиббий ёрдам кўрсатмаслик оқибатида вафот этганини ҳужжатлаштирган.

Хавфсизлик кенгашида қрим-татарлик инсон ҳуқуқлари фаоли Ление Умерова ва украиналик аскар Хуан Лейва Гарсия сўзга чиқди. Умерова деярли икки йил россияликларнинг сиёсий маҳбуси бўлганини айтди. Гарсия эса 2022-йил май ойида таслим бўлгунга қадар Мариуполдаги Азовстал заводида ойлаб қаршилик кўрсатган юзлаб аскарлардан бири эди.

Мариуполда украин онаси ва кубалик отасидан туғилган Гарсия ҳарбий асир сифатида 1183 кун ўтказди. У озод этилганда оғирлиги 55 килограмм бўлганини айтиб, озиб кетган танасининг суратини кенгашга кўрсатди.

Унинг таъкидлашича, россияликлар уни кубалик келиб чиқиши сабабли хорижий ёлланма аскар деб ўйлаган, шунингдек, АҚШда ўқигани учун америкалик айғоқчи деб гумон қилиб, бошқа маҳбусларга қараганда қаттиқроқ калтаклаган ва таҳқирлаган.

“Россияликлар Куба билан алоқадор шахс уларга қарши уришаётганидан ғазабда эди”, деди ҳозир ҳам Украина қуролли кучларида хизмат қилаётган Гарсия.

Унинг айтишича, россияликлар маҳбусларни совуқда қолдириш, калтаклаш, электрошок билан қийнаш ва жинсий зўравонлик орқали руҳий томондан синдиришга ҳамда сохта жиноятларни бўйнига олишга мажбурлаган.

“Донецк вилоятидаги ҳибсхоналарда иккита дўстим калтаклаб ўлдирилди. Яна икки дўстим эса қамоқхона шароитлари сабаб вафот этди ва жасадлари пластик халталарда ватанга қайтарилди”, деди Гарсия.

**БМТ Россия маҳбуслари ҳам зўравонлик ҳақида маълум қилганини айтди**

БМТ инсон ҳуқуқлари бўйича мутахассислари, шунингдек, Россия қуролли кучлари таркибида бўлган 816 нафар россиялик ва 45 дан ортиқ мамлакатдан келган 57 нафар учинчи давлат фуқаролари бўлган ҳарбий асирлар билан ҳам суҳбатлашган.

Ҳулионинг айтишича, уларнинг ярми асирликнинг дастлабки босқичларида украиналиклар томонидан қийноққа солингани ва шафқациз муомалага учраганини билдирган. Аммо БМТ кузатувчиларининг таъкидлашича, улар Украина ҳибсхоналарига олиб келингач, шароитлар умуман олганда халқаро гуманитар ҳуқуққа мос келган ва 2022-йилдан бери яхшиланган.

Россиянинг БМТдаги элчиси ўринбосари Мария Заболоцкая кенгашга Россия қуролли кучлари халқаро гуманитар ҳуқуққа амал қилаётганини айтди. У Украинадаги россиялик маҳбуслар қийноқлар ҳамда маънавий ва жисмоний тазьиқларга дуч келаётганини билдирди. Аввалроқ Россияда урушга ёлланган маҳбус аёллардан жинсий хизматлар талаб қилингани ҳақида хабар берилганди.