Раққос бўлишдан воз кечиб, кино афсонасига айланган машҳур франсуз актёри Пьер Ришар 92 ёшда

Раққослик фаолиятидан воз кечиб, кино оламининг афсонасига айланган машҳур франсуз актёри Пьер Ришар 92 ёшда.

2026-йилнинг 16-август куни буюк франсуз актёри Пьер Ришар 92 ёшга тўлди. Ўзбек томошабинлари уни “Омадсизлар”, “Қора поябзал кийган малласоч”, “Ўйинчоқ”, “Оталар”, “Қочоқлар” каби филмлардаги роллари орқали яхши билишади.

Асли бадавлат оиладан бўлган ва ҳақиқий қасрда улғайган Пьер Ришарнинг қандай қилиб бу қадар севимли актёрга айланганини тушунтириш қийин. У на келишган, на замонавий эди, аксинча, доим бемаъни ва кулгили кўринарди. Унинг ҳажвий қобилияти мактаб йилларидаёқ сезилган. Отаси оилани тарк этгач, уни қаттиққўл бобоси (ота томондан) тарбиялайди. Она томондан бўлган бобоси эса денгизчи ва безори бўлиб, набирасининг кутилмаган ҳаракатларидан доимо хурсанд бўларди – иккаласи ҳам балиқ овлашни яхши кўришарди.

Ўзбек томошабинларининг севимлисига айланган “Ўйинчоқ” филми Франсияда унчалик катта муваффақият қозонмаган, прокат натижалари ҳам ўртача бўлган. Балки, боланинг катта ёшли эркакни сотиб олиб, уни ўзининг жонли ўйинчоғига айлантириши ҳақидаги филм уларга ҳаддан ташқари жиддий туюлгандир.

Филмда кичик бир инсоннинг катта фирма ва катта пул олдидаги ожизлиги жуда яхши тасвирланган. Ришар “Ўйинчоқ”да ажойиб ўйнаган бўлса-да, ўзи ҳеч қачон ҳеч кимнинг қўғирчоғи бўлмаган ва ролини йўқотадиган ҳеч нарсаси йўқ одам каби дадиллик билан ижро этган.

Сабр-тоқат, қийинчиликлар қаршисида табассум, ғалаба қозонишга бўлган умид... Буларнинг ҳаммаси унинг муваффақиятига ёрдам берган. Масалан, у ажойиб раққос эди. Уни ҳатто Морис Бежар труппасига таклиф қилишган. Аммо ўша пайтда актёрга Париж барларида комик сифатида чиқиш қилиш кўпроқ маъқул келган. Шу сабабли у труппанинг таклифини рад этган.

Унинг қаҳрамонларини унутиб бўлмасди. Қизиғи шундаки, “Қора туфлидаги малласоч дароз” комедиясининг финалида Ришар қаҳрамони аеропортда ҳалок бўлиши керак эди. Лекин омадсизлик тимсоли бўлган, деворда Раҳманиновнинг портрети, жавонда рус матрёшкалари турган квартирада яшовчи Франсуа Пьер ҳатто ссенарийчиларни ҳам енгишга муваффақ бўлади: уни ўлдиришмайди, унинг учун филм давомини суратга олишади.

Албатта, Жерар Депардье билан ижро этган ролларини эсламасликнинг иложи йўқ. Дарвоқе, улар партнёр бўлмаслиги ҳам мумкин эди. Дастлаб “Омадсизлар”да Лино Вентуранинг иштироки назарда тутилганди. У узоқ вақт ўзига шерик қидириб, ниҳоят Ришарда тўхтайди.

Тўсатдан Вентура гонорарни шунақанги ошириб юборадики, Френсис Вебер шоша-пиша унинг ўрнига бошқа актёр қидира бошлайди ва Депардьени таклиф қилади. Гаплашиб олиш учун уни Ришар билан бирга кечки овқатга чақиради. Ришар чала-чулпа овқат ер, нон увоқлари ҳар томонга сочилиб кетарди, Депардье ҳайратда эди, Веберга эса бу кулгили манзара аллақачон ёқиб қолганди.

Ҳаётда Ришар ҳақиқий гурман, муваффақиятли вино ишлаб чиқарувчи, икки ўғил — Оливье ва Кристофнинг отаси. У ўзидан 30 ёш кичик ва танишишганида ҳатто франсуз тилини ҳам билмайдиган гўзал бразилиялик аёлга уйланган. Актёр китоблар ҳам ёзади — илк китоби “Халтаси йўқ кенгуру” деб номланган. У илгари Сена соҳилидаги баржа (шатакка олиб юриладиган юк кемаси)да яшарди, у ерда ўзига уч хонали уй қуриб олганди, кейинчалик эса Парижга кўчиб ўтади. Ҳозирда Ришар тўрт набиранинг севимли бобоси.

**Пьер Ришар иштирок этган энг яхши комедиялар:**

**“Қора туфлидаги малласоч дароз” (1972)**

*Сюжет:* Камтар скрипкачи Франсуа Перрен тасодифан франсуз разведкасининг махфий топшириғига аралашиб қолади ва уни беихтиёр яширин жосус деб ўйлашади. Аммо Франсуа бундан бехабар ҳолда барча тузоқлардан ўтиб, энг яхши франсуз агентларини енга олади (ва бу йўлда у билан ҳақиқий севгини топади).

*Факт:* 1985-йилда мазкур франсуз филмига тақлидан Голливудча вариант ишланди — “Қизил туфлили одам” комедиясида бош ролни Том Хенкс ижро этган.

Пьер Ришарнинг биринчи ва энг машҳур роли. “Қора туфлидаги малласоч дароз” классик кинокомедияси ҳақида.

**“Ақлингни йўқотма” (1972)**

*Сюжет:* Пьер оддий одам (Ришернинг ўзи эмас, балки унинг қаҳрамони Видал) икки кунлик таътилда оддий банк ходимдан директор ўринбосаригача боришга муваффақ бўлади. Тўғри, унчалик муваффақиятли эмас: ҳақиқий менежер таътилда бўлган пайтда, фирибгарлар банкдан қимматли ҳужжатларни ўғирлашга қарор қилишади. Ўз вазифаларини виждонан бажаришга ўрганган Пьер уларнинг орқасидан таъқиб қила бошлайди.

*Факт:* Ричарднинг филмдаги партнёри бетакрор актриса Жейн Биркин эди, у ўттиз йил ўтгач, “Бевангиз билан танишинг” филмида рол ижро этади.

**“Ўйинчоқ” (1976)**

*Сюжет:* Франсуа Перрен том маънода миллионер бола учун ўйинчоқ бўлади. Қисқа муддатда бир бойнинг уйига жойлашиб олган ишсиз журналист 10 ёшли боланинг нақадар ёлғизлигини тушунишга ва унинг энг яқин дўстига айланишга муваффақ бўлади.

*Факт:* Эрик ролини ўйнаган Фабрис Греко филмга тасодифан келиб қолган — у суратга олиш жамоаси аъзоларидан бирининг ўғли эди. Ажойиб ижроси ва филмнинг халқаро муваффақиятига қарамай, у бошқа филмларда рол ўйнамаган.

**“Қочиш” (1978)**

*Сюжет:* Адвокат Жан Дурок ўлим жазосига ҳукм қилинганларни кўриш учун қамоқхонага ташриф буюради. Айнан шу вақтда олдиндан тайёрланган маҳбуслар қўзғолони бошланади, айбланувчи ва ҳимоячининг ҳамма билан қочиб кетишдан бошқа иложи қолмайди.

*Факт:* Филм Франсияда талабалар томонидан уюштирилган оммавий тартибсизликлар ва 10 миллион ищиларнинг иш ташлаши ва охир-оқибат президент Де Голлнинг истеъфога чиқишига олиб келган 1968-йилдаги ижтимоий инқирозни акс эттирган. Хусусан, филмда президентнинг халққа қилган мурожаатларидан фойдаланилган ва президент вертолётининг Баден-Бадендаги франсуз қўшинлари жойлашган жойга жўнаб кетиши тасвирланган.

**“Омадсизлар” (1981)**

*Сюжет:* Режиссор ва ссенарий муаллифи Френсис Вебернинг мазкур картинаси қувноқ шериклар — аҳмоқ Франсуа Перрен ва ўта масъулиятли детектив Жан Кампан таниқли бизнесменнинг қизини қидириши ҳақида ҳикоя қилади. Вазифа оддий: доимо муаммоларга ўралашиб юрадиган Перрен инстинкти ёрдамида қизнинг изига тушиши керак, Кампан эса қидирув операциясининг муваффақиятини таъминлаши лозим. Бир қатор кулгили вазиятлар ва саргузаштлардан сўнг “агентлар” йўқолган қизни топади.

*Факт:* Жерар Депардье бош қаҳрамон ролини ўйнашни шунчалик хоҳлайдики, филм ижодкорлари унга қатъий рад жавобини беришганида, у хафа бўлади ва суратга олиш жараёнида тартибсизликлар келтириб чиқара бошлайди: у спиртли ичимликлар ичади, иш жадвалини бузади, арзимас кадрларни қайта-қайта суратга олдиради. Аммо бир куни суратга олиш пайтида актёрни ҳақиқий чаён чақиб олади.

**“Оталар” (1983)**

*Сюжет:* Ўсмир йигит қиз дўсти билан уйдан қочиб кетади ва ҳаяжонланган она полицияга эмас, балки ўзининг икки собиқ ошиғига хабар қилишга қарор қилади. У ҳар бир эркакка боланинг ҳақиқий отаси у эканлиги ҳақида айтиб, уларни қидирувга жўнатади.

*Факт:* “Оталар” филмини 1983-йилда деярли 5 миллион одам томоша қилади ва у Франсияда энг машҳур комедиялар ичида тўртинчи ўринни эгаллаб, прокат бўйича муваффақият қозонади.

**“Қочоқлар” (1986)**

*Сюжет:* Франсуа Пинён ва унга ўхшаган одамлар узоқ вақтдан бери ишсизлик нафақаси билан яшаб келмоқда. Онаси вафотидан кейин тилдан қолган қизини даволатиш учун у банкни ўғирлашга қарор қилиб, муваффақияцизликка учрайди. Тасодифан у яқиндагина қамоқдан чиққан тажрибали ўғри Жан Люкни гаровга олади. Бир-бирини танимайдиган шериклар қочиб кетишга муваффақ бўлишади, Франсуа ва Жан полициядан яшириниб, ақлбовар қилмайдиган вазиятлардан чиқиб кетишаётганда ҳақиқий мўжиза содир бўлади: касал қиз узоқ вақтдан бери биринчи сўзларини айтади.

*Факт:* Уч йил ўтгач, Вебер “Уч қочоқ” номли филмининг Голливуд ремейкини суратга олади. Франсуз филмидан айнан кўчирилган мазкур филмда Ник Нолте ва Мартин Шорт рол ўйнаган.

**“Жаноб Штайн учрашувга чиқади” (2017)**

*Сюжет:* 75 ёшли бева эркак дарвешона ҳаёт тарзини олиб боради. Оила аъзолари қариянинг ҳаётини янада ёрқинроқ қилиш учун унга компютер совға қилади. У ҳақиқатан ҳам тез орада чат орқали бир аёл билан танишади. Ижтимоий суҳбат ва ёқимли хулқ-атвор билан у ёш гўзал қизни ўзига мафтун қилади. Фақат бир муаммо бор — жаноб Штайн профилини тўлдиришда баъзи маълумотларни яширган ва унинг мафтункор таниши ким билан учрашишини билмайди ҳам.

*Факт:* Ушбу филмда Пьер Ришар билан бирга яна икки ажойиб франсуз актёри — Янис Леспере (“Исм”) ва Фанни Валетт (“Мольер”) иштирок этган.