Қуюқ тутун ичида қолган Индонезияда 170 000 дан ортиқ нафас олиш йўллари касаллиги қайд этилди
Енгил йўталдан тортиб зотилжамгача бўлган ушбу касалланиш ҳолатларининг 40 000 дан ортиғи кичик ёшдаги болалар ҳиссасига тўғри келади.
Қуюқ тутун гирдобида қолган Индонезияда нафас олиш тизими касалликлари билан боғлиқ 170 000 дан ортиқ ҳолат қайд этилди
Енгил йўталдан тортиб зотилжамгача бўлган ушбу касалланиш ҳолатларининг 40 000 дан ортиғи кичик ёшдаги болалар ҳиссасига тўғри келмоқда.
Индонезия соғлиқни сақлаш вазирлигининг маълум қилишича, август ойидан бери мамлакатда 175 000 га яқин киши нафас олиш тизими касалликларига чалинган, чунки мамлакат ҳафталаб давом этаётган ўрмон ёнғинларига қарши курашни давом эттирмоқда.
Йўтал, бронхит ва зотилжам каби оғирроқ хасталикларни ўз ичига олган 40 000 дан ортиқ ҳолат кичик ёшдаги болаларда кузатилган.
Ўрмон ёнғинлари мамлакатнинг бир қисмини, шунингдек, қўшни Малайзия ва Сингапурни заҳарли смог билан қоплаб, ҳаво сифати кўрсаткичларини «хавфли» даражага олиб келди.
Индонезия Борнео ва Суматрага сув ташлаш учун 54 000 дан ортиқ мутасаддилар ва ўнлаб самолётларни юборди, бироқ расмийлар мамлакатнинг улкан ҳудуди ва торфзорларнинг мураккаб шароити ёнғинларни ўчиришни қийинлаштираётганини айтмоқда.
«Ҳаводан тортиб ергача, барча кучлар ҳаракатни давом эттирмоқда», деди душанба куни Индонезия Вазирлар Маҳкамаси котиби Тедди Индра Вижая.
«Ёнғинларни ўчириш, тутун таъсирини камайтириш ва энг муҳими, аҳолини ўрмон ва ер ёнғинлари хавфидан ҳимоя қилиш учун барча чоралар кўрилмоқда».
Индонезия одатда июлдан октябргача давом этадиган йиллик қуруқ мавсумда ўрмон ёнғинларига қарши мунтазам равишда курашиб келади.
Бироқ, бу йил ёнғинлар ва қуюқ тутун «Годзилла» деб номланган Эл-Ниньо ҳодисаси туфайли янада кучайди, бу эса ғайриоддий даражадаги қурғоқчилик шароитини келтириб чиқарди.
Ўрмонларни мониторинг қилиш бўйича мустақил Nusantara Atlas платформаси чоршанба кунига қадар мамлакат бўйлаб 734 000 га яқин ёнғин ўчоқларини аниқлади — бу кўрсаткич Индонезиядаги энг даҳшатли ўрмон ёнғинлари мавсумларидан бири бўлган 2019 йилдагига нисбатан 30 фоиздан кўпроқ юқоридир.
Январь ойидан бери камида 895 657 гектар ер майдони — Катта Лондон ҳудудидан деярли олти баравар катта майдон ёниб кетди.
Ўрмон ёнғинлари Индонезия бўйлаб мактабларнинг ёпилишига ва шифохоналарга ётқизилиш ҳолатларининг кўпайишига сабаб бўлди.
Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, ўрмон ёнғинлари билан боғлиқ нафас олиш тизими касалликларига чалинганлар сони 1 сентябрдаги 50 891 нафардан 9 сентябрга келиб икки баравардан кўпроққа кўпайиб, 113 336 нафарга етган.
Заҳарли тутун ёввойи табиатга, жумладан, йўқолиб кетиш хавфи остида бўлган орангутанларга ҳам зарар етказди.
Ўтган ойнинг охирида Индонезияда жойлашган ёввойи табиатни муҳофаза қилиш жамғармаси Индонезиянинг энг кўп зарар кўрган вилоятларидан бири бўлган Ғарбий Калимантандаги пальма мойи плантациясида орангутаннинг ерда типирчилаб ётгани тасвирланган видеони эълон қилди. Фермер томонидан топилган йирик маймун қутқарилиб, гипоксияга қарши шошилинч даволанган, бироқ кейинроқ нобуд бўлган.
Ўтган ҳафта Ғарбий Калимантандаги маҳаллий ва фуқаролик жамияти гуруҳлари марказий ҳукумат ва маҳаллий маъмуриятларни вилоят бўйлаб содир бўлаётган ўрмон ёнғинларига қарши тегишли чоралар кўрмаганликда ва қасддан бепарволик қилганликда айблаб, жамоавий даъво аризаси билан чиқишди.
«Бу ҳар йили содир бўладиган офатдир. Бу такрорланувчи ҳолат жавобгарларнинг эҳтимолий тутун офати ва ўрмон ҳамда ер ёнғинлари хавфидан хабардор бўлганлиги ҳақидаги фикримизни исботлайди», деди гуруҳ адвокати Глорио Санен ўша пайтдаги баёнотида.
Индонезия сўнгги ҳафталарда булутларни сунъий ёмғирлатиш бўйича бир неча бор операциялар ўтказди, уларнинг айримлари ёнғинга қарши курашда ёрдам бериш учун шу ой бошида Борнеога келган Япония Ўзини-ўзи мудофаа кучлари аъзолари билан биргаликда амалга оширилди.
Булутларни сунъий ёмғирлатиш мавжуд булутларга туз кристаллари ёки кумуш иодид юбориш орқали уларни ўзгартиришни ва ёмғир ёғишини рағбатлантиришни англатади. Бироқ, метеорологлар ушбу усулнинг қанчалик самарали эканлиги борасида турли фикрдалар.
Малайзиянинг Индонезиядан ташқарида энг кўп зарар кўрган ҳудудларидан бири бўлган Саравак штатида расмийлар шу ой бошида беш кунлик булутларни сунъий ёмғирлатиш операциясини бошлашди.
Давом этаётган қуюқ тутун муаммосини ҳал қилишдан ташқари, бу ҳаракат октябрь ойида кутилаётган кучли қурғоқчилик олдидан бир нечта гидроэлектр тўғонларида пасайиб бораётган сув сатҳини кўтаришни ҳам назарда тутган эди.
«Октябрь ойи янада иссиқроқ ва қуруқроқ бўлиши мумкин», деди Саравак Бош вазири ўринбосари Дуглас Уггаҳ Эмбас журналистларга. «Имкониятимиз борлигида сув сатҳини иложи борича оширишни хоҳлаймиз».
Қуюқ тутун Филиппиннинг айрим ҳудудларигача тарқалди, у ерда маҳаллий расмийлар аҳолига иложи борича уйда қолишни маслаҳат берди, Сингапурда эса расмийлар ҳар куни тутун бўйича огоҳлантиришлар беришни бошлади.