Қўмита инсон ҳуқуқларига сунъий интеллект таҳдидини бартараф этиш тўғрисидаги қонун лойиҳасини қабул қилишга чақирмоқда
Парламент аъзолари ва лордлардан иборат турли партиялар вакиллари гуруҳи амалдаги қонунлар қамраб ололмайдиган инсон ҳуқуқлари билан боғлиқ хавфларни аниқлади.
Қўмита инсон ҳуқуқларига АИ (сунъий интеллект) таҳдидига қарши курашиш бўйича қонун лойиҳасини қабул қилишга чақирмоқда
Парламент аъзолари ва лордлардан иборат турли партиялар вакиллари гуруҳи сунъий интеллект (АИ) туфайли юзага келадиган инсон ҳуқуқларига оид хавфларни аниқлади ва уларнинг фикрича, амалдаги қонунлар бу муаммоларни ҳал қилишга қодир эмас.
Инсон ҳуқуқлари бўйича қўшма қўмита (JCHR) ушбу таҳдидларнинг "кўлами ва жиддийлигига қарши курашиш" учун АИ бўйича янги қонун лойиҳасини қабул қилишга чақирувчи ҳисоботни эълон қилди.
"Дунёнинг ҳеч бир жойида, жумладан, Буюк Британияда ҳам АИга нисбатан амалдаги қонунчилик ва тартибга солиш ёндашуви талабга жавоб бермайди", деди қўмита раиси, депутат Алекс Собел.
Шанба куни АҚШнинг Anthropic АИ компанияси раҳбари Дарио Амодеи глобал тартибга солиш, соҳавий тартибга солиш ва АИ моделлари ишлаб чиқилаётганда уларни мустақил мониторинг қилишни ўз ичига олган режани таклиф қилди.
Амодеи ишланмаларни секинлаштиришга чақирди ва икки рақобатчи АИ фирмаси раҳбарлари — OpenAI вакили Сэм Альтман ва Илон Маск унга қўшилишларини билдиришди.
Сўнгги йилларда инсон ҳуқуқлари бўйича билдирилган хавотирлардан бири шундаки, агар АИ интернетдан олинган, ичида ирқчилик, сексизм ва бошқа номақбул материаллар бўлиши мумкин бўлган катта маълумотлар тўпламида ўқитилса, у муайян гуруҳларга нисбатан ён босишни кўрсатиши мумкин.
АИдан нотўғри маълумотларни яратиш ва тарқатиш учун ҳам фойдаланилиши мумкин.
JCHR сунъий интеллект инсон ҳуқуқларининг кўплаб бузилишига сабаб бўлганини таъкидлайди.
У бунга мисол тариқасида АИдан аёллар ва қизларнинг шаҳвоний тасвирларини яратишда фойдаланилганини ва одамларнинг юзларини уларнинг розилигисиз сканерлашни келтиради.
ЖЧР "қонунчилик асосида... ягона, мустақил АИ назорат органини" яратишни ёқлайди.
Унинг таъкидлашича, АИга нисбатан қўлланиладиган амалдаги ҳуқуқий база "тарқоқ ва тушуниш қийин" бўлиб, "ҳимояда бўшлиқлар қолдирмоқда".
"АИ тўғрисидаги қонун лойиҳаси турли хавф даражаларини таснифловчи тартибга солиш режимини ўрнатиши ва юқори хавфли АИ тизимлари ва моделлари учун янада қатъий мажбуриятларни юклаши керак", дейилади унда.
"Мажбуриятлар АИ ҳаётий циклининг барча босқичларига қўйилиши керак, бу таъминот занжирида АИ тизимларини лойиҳалаш, ўзгартириш ва улардан фойдаланиш учун масъул бўлганлар ўз мажбуриятларини билишларини ва улар самарали ҳал этилишини таъминлайди.
АИдан баъзи фойдаланиш усуллари инсон ҳуқуқларига мос келмаслиги сабабли бутунлай тақиқланиши керак. Ҳаракат қилиниши керак бўлган эҳтимолий соҳаларга онг ости усуллари ва профиллаш ёки биометрик маълумотлардан ноўрин фойдаланиш киради."
"АИ ҳаётимизни яхши томонга ёки ёмон томонга ўзгартириш салоҳиятига эга бўлган технологик ривожланишнинг мисли кўрилмаган даври сифатида тақдим этилмоқда", деди Собел.
"У шундай тезлик ва мураккаблик билан ҳаракат қилмоқдаки, унинг таъсирини аниқ башорат қилиш қийин. Аниқ нарса шундаки, ҳозирги вақтда биз унинг оқибатлари қанчалик даҳшатли бўлишидан қатъи назар, улар билан курашишга тайёр эмасмиз."
JCHRнинг 12 нафар аъзоси Парламентнинг ҳар икки палатасидан сайланган бўлиб, ҳозирда улар орасида Лейбористлар, Консерваторлар ва Либерал-демократлар партияларидан депутатлар ва лордлар бор.
Душанба кунги ҳисобот АИ келтириб чиқарадиган муаммолар бўйича умумий хавотирлар кучайиб бораётган бир пайтда эълон қилинди.
Anthropic компаниясини тарк этган АИ тадқиқотчиси Жейкоб Коксон шу дам олиш кунлари BBCга берган интервьюсида тизимларни ишлаб чиқаётган ходимлар инсоният келажаги учун "ҳақиқатан ҳам қўрқишаётганини" айтди.
Anthropic вакили BBC News нашрига компания "соҳадаги энг кучли ҳимоя чораларига эга моделларни" яратаётганини маълум қилди.